🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Kimya
💡 10. Sınıf Kimya: Molar derişim ve çözeltiler Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Molar derişim ve çözeltiler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
500 gram suda 29.25 gram sodyum klorür (NaCl) çözünerek bir çözelti hazırlanıyor. Bu çözeltinin molar derişimi kaç mol/L'dir? (Na: 23 g/mol, Cl: 35.5 g/mol) 💡
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için şu adımları izlemeliyiz:
- 1. Adım: Mol Sayısını Hesaplama
Öncelikle çözünen maddenin (NaCl) mol sayısını bulmalıyız.
Mol sayısı = Kütle / Molar Kütle
NaCl'nin molar kütlesi = 23 g/mol (Na) + 35.5 g/mol (Cl) = 58.5 g/mol
NaCl'nin mol sayısı = 29.25 g / 58.5 g/mol = 0.5 mol 📌 - 2. Adım: Çözücü Kütlesini Kilograma Çevirme
Çözücü olan suyun kütlesini kilograma çevirmeliyiz.
500 gram su = 0.5 kg su 💧 - 3. Adım: Çözeltinin Hacmini Yaklaşık Hesaplama
Molar derişim için çözeltinin hacmini bilmemiz gerekir. Ancak soruda hacim verilmemiş. Bu tür sorularda, eğer yoğunluk verilmemişse, genellikle çözücünün hacminin çözeltinin hacmine çok yakın olduğu varsayılır. Suyun yoğunluğu yaklaşık 1 g/mL'dir. Bu durumda 0.5 kg su (500 mL) yaklaşık 0.5 L hacme denk gelir.
Not: Bu bir yaklaşımdır, gerçekte çözünen madde hacmi de etkiler. - 4. Adım: Molar Derişimi Hesaplama
Molar Derişim (M) = Çözünen Madde Mol Sayısı / Çözelti Hacmi (L)
M = 0.5 mol / 0.5 L = 1 mol/L ✅
Örnek 2:
200 mL sodyum hidroksit (NaOH) çözeltisinde 0.4 mol NaOH bulunmaktadır. Bu çözeltinin molar derişimi nedir? 👉
Çözüm:
Bu sorunun çözümü oldukça basittir:
- 1. Adım: Verilenleri Belirleme
Çözünen madde mol sayısı = 0.4 mol
Çözelti hacmi = 200 mL 📏 - 2. Adım: Hacmi Litreye Çevirme
Molar derişim hesaplaması için hacmin litre olması gerekir.
200 mL = 200 / 1000 L = 0.2 L ➡️ - 3. Adım: Molar Derişimi Hesaplama
Molar Derişim (M) = Çözünen Madde Mol Sayısı / Çözelti Hacmi (L)
M = 0.4 mol / 0.2 L = 2 mol/L 🌟
Örnek 3:
3 litre sülfürik asit (H₂SO₄) çözeltisinin molar derişimi 0.5 M'dir. Bu çözeltide kaç mol H₂SO₄ bulunur? 🧪
Çözüm:
Bu soruda molar derişim formülünü kullanarak mol sayısını bulacağız:
- 1. Adım: Molar Derişim Formülünü Yazma
Molar Derişim (M) = Çözünen Madde Mol Sayısı (n) / Çözelti Hacmi (V) 📝 - 2. Adım: Verilen Değerleri Yerine Koyma
M = 0.5 M
V = 3 L
0.5 M = n / 3 L ⚖️ - 3. Adım: Mol Sayısını Hesaplama
Formülü n'ye göre düzenlersek:
n = M × V
n = 0.5 mol/L × 3 L = 1.5 mol 💯
Örnek 4:
Bir kimya laboratuvarında, öğretmen 500 mL'lik bir beherde hazırladığı %10'luk kütlece derişime sahip tuzlu su çözeltisinin molar derişimini hesaplamak istiyor. Çözeltinin yoğunluğu 1.05 g/mL olarak ölçülüyor. (Tuzun molar kütlesi 58.5 g/mol). Bu çözeltinin molar derişimi yaklaşık olarak kaçtır? 🧐
Çözüm:
Bu yeni nesil soruyu adım adım çözelim:
- 1. Adım: Çözeltinin Kütlesini Hesaplama
Çözelti hacmi = 500 mL
Çözelti yoğunluğu = 1.05 g/mL
Çözelti kütlesi = Hacim × Yoğunluk
Çözelti kütlesi = 500 mL × 1.05 g/mL = 525 gram ⚖️ - 2. Adım: Çözünen Tuzun Kütlesini Hesaplama
Çözeltinin kütlece derişimi %10'dur.
Çözünen tuz kütlesi = Çözelti kütlesi × (% Derişim / 100)
Çözünen tuz kütlesi = 525 g × (10 / 100) = 52.5 gram 🧂 - 3. Adım: Çözünen Tuzun Mol Sayısını Hesaplama
Tuzun molar kütlesi = 58.5 g/mol
Çözünen tuz mol sayısı = Tuz kütlesi / Tuzun molar kütlesi
Çözünen tuz mol sayısı = 52.5 g / 58.5 g/mol ≈ 0.897 mol 🧮 - 4. Adım: Çözelti Hacmini Litreye Çevirme
Çözelti hacmi = 500 mL = 0.5 L 📏 - 5. Adım: Molar Derişimi Hesaplama
Molar Derişim (M) = Çözünen Madde Mol Sayısı / Çözelti Hacmi (L)
M ≈ 0.897 mol / 0.5 L ≈ 1.794 mol/L 📈
Örnek 5:
Bir ev hanımı, temizlik için çamaşır suyu hazırlıyor. 2 litre suya 100 mL %5'lik (kütlece) sodyum hipoklorit (NaClO) çözeltisi ekliyor. Eğer kullanılan sodyum hipoklorit çözeltisinin yoğunluğu 1.02 g/mL ise, hazırlanan son karışımın molar derişimi yaklaşık olarak kaç mol/L olur? (NaClO molar kütlesi: 74.5 g/mol) 🏡
Çözüm:
Günlük hayattan bir örnekle molar derişimi hesaplayalım:
- 1. Adım: Kullanılan NaClO Çözeltisinin Kütlesini Hesaplama
NaClO çözeltisinin hacmi = 100 mL
NaClO çözeltisinin yoğunluğu = 1.02 g/mL
NaClO çözeltisinin kütlesi = 100 mL × 1.02 g/mL = 102 gram 💧 - 2. Adım: Çözünen NaClO'nun Kütlesini Hesaplama
Kullanılan çözelti %5'lik kütlece derişime sahip.
Çözünen NaClO kütlesi = 102 g × (5 / 100) = 5.1 gram 🧼 - 3. Adım: Çözünen NaClO'nun Mol Sayısını Hesaplama
NaClO'nun molar kütlesi = 74.5 g/mol
Çözünen NaClO mol sayısı = 5.1 g / 74.5 g/mol ≈ 0.0685 mol 🧮 - 4. Adım: Son Karışımın Toplam Hacmini Hesaplama
Suyun hacmi = 2 litre = 2000 mL
NaClO çözeltisinin hacmi = 100 mL
Toplam hacim ≈ 2000 mL + 100 mL = 2100 mL = 2.1 L (Genellikle çözünen madde hacmi ihmal edilir veya eklenir, burada ekleyelim.) 📏 - 5. Adım: Son Karışımın Molar Derişimini Hesaplama
Molar Derişim (M) = Çözünen Madde Mol Sayısı / Toplam Hacim (L)
M ≈ 0.0685 mol / 2.1 L ≈ 0.0326 mol/L 📈
Örnek 6:
250 mL sodyum klorür (NaCl) çözeltisi hazırlamak için 2.925 gram NaCl tartılıyor. Bu çözeltinin molar derişimi nedir? (Na: 23 g/mol, Cl: 35.5 g/mol) ⚖️
Çözüm:
Bu soruyu adım adım çözelim:
- 1. Adım: NaCl'nin Mol Kütlesini Hesaplama
NaCl'nin mol kütlesi = 23 g/mol + 35.5 g/mol = 58.5 g/mol ➕ - 2. Adım: NaCl'nin Mol Sayısını Hesaplama
Mol sayısı = Kütle / Mol Kütlesi
Mol sayısı = 2.925 g / 58.5 g/mol = 0.05 mol 🧮 - 3. Adım: Çözelti Hacmini Litreye Çevirme
Çözelti hacmi = 250 mL = 250 / 1000 L = 0.25 L 📏 - 4. Adım: Molar Derişimi Hesaplama
Molar Derişim (M) = Mol Sayısı / Hacim (L)
M = 0.05 mol / 0.25 L = 0.2 mol/L ✅
Örnek 7:
400 gram suda 58 gram sodyum klorür (NaCl) çözünerek bir çözelti hazırlanıyor. Çözeltinin yoğunluğunun yaklaşık olarak 1 g/mL olduğu varsayılırsa, molar derişimi kaç mol/L olur? (Na: 23 g/mol, Cl: 35.5 g/mol) 💧
Çözüm:
Bu soruda hem çözücü hem de çözünenin kütlesi verilmiş:
- 1. Adım: Çözünen Madde (NaCl) Mol Sayısını Hesaplama
NaCl'nin mol kütlesi = 23 + 35.5 = 58.5 g/mol
NaCl mol sayısı = 58 g / 58.5 g/mol ≈ 0.991 mol 🧮 - 2. Adım: Çözücü Kütlesini Hacme Çevirme (Yaklaşık)
Çözücü (su) kütlesi = 400 g
Suyun yoğunluğu yaklaşık 1 g/mL olduğundan, suyun hacmi yaklaşık 400 mL'dir.
Suyun hacmi ≈ 400 mL = 0.4 L 📏 - 3. Adım: Çözelti Hacmini Yaklaşık Hesaplama
Çözünen madde hacmi genellikle ihmal edilir veya çok küçük kabul edilir.
Çözelti hacmi ≈ Çözücü hacmi = 0.4 L 💧 - 4. Adım: Molar Derişimi Hesaplama
Molar Derişim (M) = Çözünen Madde Mol Sayısı / Çözelti Hacmi (L)
M ≈ 0.991 mol / 0.4 L ≈ 2.4775 mol/L 📈
Örnek 8:
Bir öğrenci, 25 °C'de 100 mL'lik bir erlenmayerde 0.1 M'lik sodyum hidroksit (NaOH) çözeltisi hazırlıyor. Ancak, çözeltiyi hazırlarken kullandığı beherde bir miktar kalıntı olduğunu fark ediyor ve bu durumun molar derişimi nasıl etkileyeceğini düşünüyor. Eğer başlangıçta 0.1 M'lik çözelti için gereken NaOH miktarı doğru tartılmışsa, erlenmayerdeki kalıntı nedeniyle hazırlanan çözeltinin hacmi 95 mL'ye düşerse, son molar derişim ne olur? (NaOH molar kütlesi: 40 g/mol) 🤔
Çözüm:
Bu senaryoda, çözünen madde miktarı sabit kalırken çözelti hacmi değişiyor:
- 1. Adım: Başlangıçta Hazırlanması Gereken NaOH Mol Sayısını Hesaplama
Hedeflenen molar derişim = 0.1 M
Hedeflenen çözelti hacmi = 100 mL = 0.1 L
Gereken NaOH mol sayısı = Molar Derişim × Hacim
Gereken NaOH mol sayısı = 0.1 mol/L × 0.1 L = 0.01 mol ⚖️ - 2. Adım: Gerçekleşen Hacim ve Molar Derişim İlişkisi
Öğrenci doğru miktarda NaOH tarttığına göre, çözünen madde miktarı 0.01 mol'dür.
Ancak, çözelti hacmi beklenenin altında, yani 95 mL (0.095 L) olmuştur.
Gerçekleşen Molar Derişim (M_gerçek) = Çözünen Madde Mol Sayısı / Gerçekleşen Hacim (L) 📏 - 3. Adım: Gerçekleşen Molar Derişimi Hesaplama
M_gerçek = 0.01 mol / 0.095 L ≈ 0.1053 mol/L 📈
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-molar-derisim-ve-cozeltiler/sorular