🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Kimya
💡 10. Sınıf Kimya: Mol kavramı tepkimeler Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Mol kavramı tepkimeler Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Soru: 80 gram NaOH (Sodyum Hidroksit) bileşiği kaç moldür?
(Atom kütleleri: \( Na = 23 \), \( O = 16 \), \( H = 1 \))
(Atom kütleleri: \( Na = 23 \), \( O = 16 \), \( H = 1 \))
Çözüm:
Mol sayısını hesaplamak için kütle ve mol kütlesi arasındaki ilişkiyi kullanırız. 💡
- Adım 1: Öncelikle bileşiğin mol kütlesini (\( M_A \)) hesaplayalım.
\( M_A = 23 + 16 + 1 = 40 \) g/mol - Adım 2: Mol sayısı formülünü uygulayalım.
\( n = m / M_A \) - Adım 3: Verilen değerleri yerine koyalım.
\( n = 80 / 40 \) - Sonuç: \( n = 2 \) moldür. ✅
Örnek 2:
Soru: \( 0,2 \) mol \( C_2H_6 \) (Etan) molekülü toplam kaç tane atom içerir?
(Avogadro sayısı: \( N_A \))
(Avogadro sayısı: \( N_A \))
Çözüm:
Molekülün içindeki atom sayılarını mol kavramı ile ilişkilendirelim. 👇
- Adım 1: 1 tane \( C_2H_6 \) molekülünde kaç atom olduğunu bulalım.
2 tane Karbon (C) + 6 tane Hidrojen (H) = 8 tane atom vardır. - Adım 2: 1 mol moleküldeki toplam atom sayısını bulalım.
1 mol \( C_2H_6 \) molekülü \( 8 \times N_A \) tane atom içerir. - Adım 3: \( 0,2 \) mol için orantı kuralım.
\( 0,2 \times 8 \times N_A = 1,6 \times N_A \) - Sonuç: Toplam \( 1,6 \times N_A \) tane atom içerir. 📌
Örnek 3:
Soru: Normal koşullar altında (NK) \( 11,2 \) Litre hacim kaplayan \( CH_4 \) (Metan) gazı kaç gramdır?
(Atom kütleleri: \( C = 12 \), \( H = 1 \))
(Atom kütleleri: \( C = 12 \), \( H = 1 \))
Çözüm:
Gazların hacmi ile kütlesi arasındaki geçişi mol üzerinden yapmalıyız. 🚀
- Adım 1: Normal koşullarda 1 mol gazın \( 22,4 \) Litre hacim kapladığını biliyoruz.
\( n = V / 22,4 \) - Adım 2: Verilen hacmi mole çevirelim.
\( n = 11,2 / 22,4 = 0,5 \) mol - Adım 3: \( CH_4 \) bileşiğinin mol kütlesini hesaplayalım.
\( M_A = 12 + (4 \times 1) = 16 \) g/mol - Adım 4: Kütleyi bulalım.
\( m = n \times M_A \)
\( m = 0,5 \times 16 \) - Sonuç: \( 8 \) gramdır. ✅
Örnek 4:
Soru: Aşağıda verilen yanma tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştiriniz.
\( C_3H_8 + O_2 \rightarrow CO_2 + H_2O \)
\( C_3H_8 + O_2 \rightarrow CO_2 + H_2O \)
Çözüm:
Tepkime denkleştirirken atom sayılarının korunumu ilkesini uygularız. ⚖️
- Adım 1: Karbon (C) sayılarını eşitleyelim. Girenlerde 3 tane C var, ürünlerde de 3 tane olması için \( CO_2 \) katsayısını 3 yapalım.
\( C_3H_8 + O_2 \rightarrow 3CO_2 + H_2O \) - Adım 2: Hidrojen (H) sayılarını eşitleyelim. Girenlerde 8 tane H var, ürünlerde de 8 tane olması için \( H_2O \) katsayısını 4 yapalım.
\( C_3H_8 + O_2 \rightarrow 3CO_2 + 4H_2O \) - Adım 3: Oksijen (O) sayılarını kontrol edelim. Ürünlerde \( (3 \times 2) + (4 \times 1) = 10 \) tane O var. Girenlerde de 10 tane olması için \( O_2 \) katsayısını 5 yapalım.
\( C_3H_8 + 5O_2 \rightarrow 3CO_2 + 4H_2O \) - Sonuç: Katsayılar sırasıyla 1, 5, 3 ve 4 olur. 🎯
Örnek 5:
Soru: \( N_2 + 3H_2 \rightarrow 2NH_3 \) tepkimesine göre \( 0,6 \) mol \( H_2 \) gazı tamamen harcandığında kaç mol \( NH_3 \) gazı oluşur?
Çözüm:
Tepkime katsayıları, maddeler arasındaki mol oranını verir. 📝
- Adım 1: Denklemdeki katsayılara bakalım.
3 mol \( H_2 \) harcandığında 2 mol \( NH_3 \) oluşuyor. - Adım 2: Orantı kuralım.
3 mol \( H_2 \) için 2 mol \( NH_3 \) oluşursa,
0,6 mol \( H_2 \) için \( x \) mol \( NH_3 \) oluşur. - Adım 3: İçler dışlar çarpımı yapalım.
\( x = (0,6 \times 2) / 3 \) - Sonuç: \( x = 0,4 \) mol \( NH_3 \) oluşur. ✨
Örnek 6:
Soru: \( 32 \) gram S (Kükürt) ve \( 64 \) gram \( O_2 \) (Oksijen) gazı tam verimle tepkimeye girerek \( SO_2 \) gazını oluşturuyor. Hangi maddeden kaç gram artar?
(Atom kütleleri: \( S = 32, O = 16 \))
(Atom kütleleri: \( S = 32, O = 16 \))
Çözüm:
Bu bir sınırlayıcı bileşen sorusudur. Önce mol sayılarını bulmalıyız. 🔍
- Adım 1: Başlangıç mollerini hesaplayalım.
\( n(S) = 32 / 32 = 1 \) mol
\( n(O_2) = 64 / 32 = 2 \) mol - Adım 2: Tepkime denklemini yazalım.
\( S + O_2 \rightarrow SO_2 \) (Katsayılar 1:1) - Adım 3: Harcanan miktarları belirleyelim.
1 mol S harcanırken 1 mol \( O_2 \) gerekir. Elimizde 1 mol S ve 2 mol \( O_2 \) var. Bu durumda S biter, \( O_2 \) artar. - Adım 4: Artan miktarı bulalım.
Artan \( O_2 = 2 - 1 = 1 \) moldür. - Adım 5: Artan molü kütleye çevirelim.
\( m = 1 \times 32 = 32 \) gram. - Sonuç: 32 gram \( O_2 \) gazı artar. ⚠️
Örnek 7:
Soru: Araçlardaki hava yastıkları (airbag), bir çarpışma anında Sodyum Azid (\( NaN_3 \)) katısının hızla parçalanarak Azot gazı (\( N_2 \)) üretmesi prensibiyle çalışır.
\( 2NaN_3(k) \rightarrow 2Na(k) + 3N_2(g) \)
Bir hava yastığında \( 130 \) gram \( NaN_3 \) tamamen parçalanırsa, normal koşullarda kaç Litre azot gazı açığa çıkar?
(Mol kütlesi: \( NaN_3 = 65 \) g/mol)
\( 2NaN_3(k) \rightarrow 2Na(k) + 3N_2(g) \)
Bir hava yastığında \( 130 \) gram \( NaN_3 \) tamamen parçalanırsa, normal koşullarda kaç Litre azot gazı açığa çıkar?
(Mol kütlesi: \( NaN_3 = 65 \) g/mol)
Çözüm:
Günlük hayattaki bu güvenlik sistemi tamamen kimyasal hesaplamalara dayanır. 🚗💨
- Adım 1: \( NaN_3 \) katısının mol sayısını bulalım.
\( n = 130 / 65 = 2 \) mol - Adım 2: Tepkime katsayılarını kullanarak \( N_2 \) gazının molünü bulalım.
Denkleme göre 2 mol \( NaN_3 \) parçalandığında 3 mol \( N_2 \) gazı oluşur. - Adım 3: Oluşan gazın hacmini hesaplayalım.
\( V = n \times 22,4 \)
\( V = 3 \times 22,4 \) - Sonuç: \( 67,2 \) Litre azot gazı oluşur ve yastığı şişirir. ✅
Örnek 8:
Soru: Bir fabrikada kireç taşı (\( CaCO_3 \)) ısıtılarak sönmemiş kireç (\( CaO \)) elde edilmektedir. Teorik hesaplamalara göre \( 100 \) gram kireç taşından \( 56 \) gram sönmemiş kireç oluşması beklenmektedir. Ancak yapılan deney sonucunda sadece \( 44,8 \) gram ürün elde edilmiştir. Bu tepkimenin yüzde verimi nedir?
Çözüm:
Verim hesaplamalarında gerçekte elde edilen miktarın, beklenen miktara oranı kullanılır. 📈
- Adım 1: Teorik verimi (beklenen miktar) belirleyelim.
Teorik Verim = \( 56 \) gram - Adım 2: Gerçek verimi (elde edilen miktar) belirleyelim.
Gerçek Verim = \( 44,8 \) gram - Adım 3: Yüzde verim formülünü uygulayalım.
Yüzde Verim = (Gerçek Verim / Teorik Verim) \( \times 100 \) - Adım 4: Hesaplamayı yapalım.
Yüzde Verim = \( (44,8 / 56) \times 100 \) - İşlem: \( 44,8 / 56 = 0,8 \)
\( 0,8 \times 100 = 80 \) - Sonuç: Tepkime %80 verimle gerçekleşmiştir. 💡
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-mol-kavrami-tepkimeler/sorular