🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Kimya
💡 10. Sınıf Kimya: Maddelerin Çözünürlüğü Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Maddelerin Çözünürlüğü Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
25 \(^\circ C\) sıcaklıkta 100 gram saf su en fazla 36 gram tuz çözebilmektedir. Buna göre bu sıcaklıkta hazırlanan 200 gram su ve 80 gram tuz içeren karışım ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
Çözüm:
- Adım 1: 100 gram su \(36\) gram tuz çözüyorsa, 200 gram su \(2 \times 36 = 72\) gram tuz çözer.
- Adım 2: Karışıma eklenen tuz miktarı \(80\) gramdır.
- Adım 3: \(80 - 72 = 8\) gram tuz çözünmeden dipte kalır.
- Sonuç: Karışım doymuş bir çözeltidir ve 8 gram katı dibe çöker. ✅
Örnek 2:
💡 Günlük Hayat: Neden soğuk içeceklerde gaz çıkışı daha azdır? Gazların çözünürlüğü sıcaklıkla nasıl değişir?
Çözüm:
- Açıklama: Gazların sıvılardaki çözünürlüğü ekzotermiktir (ısı vererek çözünürler).
- Adım 1: Sıcaklık arttıkça gazların kinetik enerjisi artar ve sıvıdan kaçma eğilimi gösterirler.
- Adım 2: Bu nedenle sıcak içeceklerde gaz çözünürlüğü azalır, soğuk içeceklerde ise gazlar daha iyi çözünür.
- Sonuç: Gazlı içeceklerin soğuk içilmesi, içindeki karbondioksit gazının çözünmüş halde kalmasını sağlar. 🥤
Örnek 3:
40 \(^\circ C\) sıcaklıkta 200 gram suda 50 gram madde çözünerek doygun bir çözelti oluşmaktadır. Bu maddenin 40 \(^\circ C\) sıcaklıktaki çözünürlüğü kaç g/100g su'dur?
Çözüm:
- Adım 1: Çözünürlük, 100 gram suda çözünen maksimum madde miktarıdır.
- Adım 2: Orantı kuralım: 200 gram suda 50 gram madde çözünüyorsa, 100 gram suda x gram madde çözünür.
- Adım 3: \(x = (100 \times 50) / 200\) işlemini yapalım.
- Sonuç: \(x = 25\) g/100g su olarak bulunur. 📌
Örnek 4:
🧪 Bir kimya laboratuvarında öğrenci, bir katının çözünürlüğünün sıcaklıkla değişimini gözlemlemek için deney yapıyor. Sıcaklık arttıkça çözünen katı miktarının arttığını görüyor. Bu katı için ne söylenebilir?
Çözüm:
- Adım 1: Sıcaklık arttıkça çözünürlük artıyorsa, bu çözünme olayı endotermiktir (ısı alan).
- Adım 2: Endotermik çözünmelerde sistem dışarıdan ısı alarak gerçekleşir.
- Sonuç: Katının çözünürlüğü sıcaklık ile doğru orantılıdır. ✅
Örnek 5:
20 \(^\circ C\) sıcaklıkta 300 gram doygun çözelti hazırlamak için kaç gram su kullanılmalıdır? (Not: 20 \(^\circ C\) sıcaklıkta çözünürlük 20 g/100g su'dur.)
Çözüm:
- Adım 1: Çözünürlük 20 g/100g su ise, 100 gram su + 20 gram madde = 120 gram doygun çözelti oluşur.
- Adım 2: Orantı kuralım: 120 gram çözeltide 100 gram su varsa, 300 gram çözeltide x gram su vardır.
- Adım 3: \(x = (300 \times 100) / 120\) işlemini yapalım.
- Sonuç: \(x = 250\) gram su gereklidir. 💧
Örnek 6:
🧊 Günlük Hayat: Neden derin deniz dalgıçları su yüzeyine çok hızlı çıkmamalıdır? (Vurgu: Basıncın gaz çözünürlüğüne etkisi)
Çözüm:
- Adım 1: Yüksek basınç altında (derinde) azot gazı kanda daha fazla çözünür.
- Adım 2: Hızlı çıkışta basınç aniden düşer ve kanda çözünmüş olan gaz aniden kabarcıklar halinde açığa çıkar.
- Adım 3: Bu durum damarları tıkayarak "vurgun" denilen ciddi sağlık sorununa yol açar.
- Sonuç: Gazların çözünürlüğü basınç ile doğru orantılıdır. 🤿
Örnek 7:
50 \(^\circ C\) sıcaklıkta 150 gram suda 45 gram X tuzu çözünerek doygun çözelti hazırlanıyor. Çözelti 20 \(^\circ C\) sıcaklığa soğutulduğunda 15 gram X tuzu dibe çöküyor. 20 \(^\circ C\) sıcaklıkta X tuzunun çözünürlüğü nedir?
Çözüm:
- Adım 1: 50 \(^\circ C\) sıcaklıkta 150 gram suda 45 gram X var.
- Adım 2: Soğutulunca 15 gram çöktüğüne göre, 20 \(^\circ C\) sıcaklıkta 150 gram suda \(45 - 15 = 30\) gram X çözünmüş haldedir.
- Adım 3: 150 gram suda 30 gram çözünüyorsa, 100 gram suda x gram çözünür.
- Adım 4: \(x = (100 \times 30) / 150 = 20\) g/100g su.
- Sonuç: Çözünürlük 20 g/100g su'dur. 📈
Örnek 8:
🔍 Bir grafik sorusu düşünün: X ekseninde sıcaklık (°C), Y ekseninde çözünürlük (g/100g su) var. Grafik yukarı doğru eğimli. Bu grafik hangi tür çözünme için çizilmiş olabilir?
Çözüm:
- Adım 1: Grafik yukarı doğru eğimli ise, sıcaklık arttıkça çözünürlük artıyor demektir.
- Adım 2: Sıcaklıkla çözünürlüğü artan maddeler genellikle katı ve sıvılardır.
- Adım 3: Bu tür çözünme olayları endotermik çözünmedir.
- Sonuç: Grafik, sıcaklık arttıkça çözünürlüğü artan bir katı maddeye aittir. ✍️
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-maddelerin-cozunurlugu/sorular