✅ 10. Sınıf Kimya: Kimyasal tepkimeler sonucunda atmosferin doğasındaki değişimin ekosisteme etkileri Test Çöz

Aşağıda verilen gazlardan hangisi atmosferde asit yağmurlarının oluşmasına doğrudan neden olan kirletici gazlardan biri değildir?

Fosil yakıtların aşırı kullanımı sonucu atmosferde miktarı hızla artan ve küresel ısınmaya yol açan en temel sera gazı aşağıdakilerden hangisidir?

Atmosferin stratosfer tabakasında bulunan ve dünyayı güneşin zararlı ultraviyole (UV) ışınlarından koruyan ozon ($O_3$) tabakasının incelmesine neden olan en temel kimyasal madde sınıfı aşağıdakilerden hangisidir?

Atmosferde çözünen karbondioksit gazı nedeniyle doğal yağmur suyunun pH değeri yaklaşık 5.6 civarındadır. Bu değerin altındaki yağışlar "asit yağmuru" olarak tanımlanır.

Buna göre, aşağıdaki pH değerlerinden hangisine sahip bir yağış asit yağmuru olarak sınıflandırılır?

Kükürt içeren fosil yakıtların yanması sonucu atmosfere salınan gazların asit yağmurlarına dönüşme sürecinde;

I. $2SO_2(g) + O_2(g) \rightarrow 2SO_3(g)$
II. $SO_3(g) + H_2O(s) \rightarrow H_2SO_4(suda)$
III. $CO_2(g) + H_2O(s) \rightarrow H_2CO_3(suda)$

kimyasal tepkimelerinden hangileri doğrudan rol oynar?

Asit yağmurlarının ekosisteme ve çevreye etkileri ile ilgili;

I. Toprakta bulunan $Al^{3+}$ ve $Pb^{2+}$ gibi ağır metal iyonlarını çözerek içme suyu kaynaklarına karışmasına neden olur.
II. Kalsiyum karbonat ($CaCO_3$) içeren mermer ve kireç taşından yapılmış tarihi eserleri aşındırarak zarar verir.
III. Göl ve nehir sularının pH değerini artırarak sucul yaşamı olumlu etkiler.

yargılarından hangileri doğrudur?

Atmosferde gerçekleşen sera etkisi ile ilgili;

I. Tamamen insan faaliyetleri sonucu oluşan yapay bir olgudur ve doğal yaşama hiçbir faydası yoktur.
II. Atmosferdeki $CO_2$, $CH_4$ ve $H_2O$ gibi gazlar yeryüzünden yansıyan kızılötesi ışınları soğurarak dünyanın sıcaklığını dengede tutar.
III. Fosil yakıt kullanımıyla bu gazların atmosferdeki miktarının aşırı artması, küresel ısınmaya ve iklim değişikliklerine yol açar.

yargılarından hangileri doğrudur?

Hava kirletici gazlar ve bu gazların oluşum kaynakları ile ilgili;

I. Azot oksitler ($NO_x$): Taşıt motorlarında yüksek sıcaklıkta azot ve oksijen gazlarının doğrudan tepkimeye girmesiyle oluşur.
II. Karbonmonoksit ($CO$): Karbon içeren yakıtların yetersiz oksijen bulunan ortamlarda tam yanmaması (eksik yanma) sonucu oluşur.
III. Yer seviyesindeki ozon ($O_3$): Volkanik patlamalar sırasında doğrudan atmosfere salınan birincil bir kirleticidir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Mermerden yapılmış tarihi eserlerin ve binaların asit yağmurları (sülfürik asit içeren yağışlar) etkisiyle aşınması kimyasal bir tepkime sonucu gerçekleşir.

Buna göre, mermerin aşınma sürecini gösteren kimyasal tepkime denklemi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Stratosferdeki ozon ($O_3$) tabakasının incelmesi, yeryüzündeki canlı yaşamı üzerinde ciddi olumsuz etkilere yol açmaktadır.

Aşağıdakilerden hangisi ozon tabakasının incelmesinin doğrudan veya dolaylı bir sonucu değildir?

Doğadaki karbon döngüsünde yer alan bazı temel olayların kimyasal tepkime denklemleri aşağıda verilmiştir:

I. Fotosentez: $6CO_2(g) + 6H_2O(s) \rightarrow C_6H_{12}O_6(k) + 6O_2(g)$
II. Solunum: $C_6H_{12}O_6(k) + 6O_2(g) \rightarrow 6CO_2(g) + 6H_2O(s)$
III. Metan gazının yanması (Fosil yakıt): $CH_4(g) + 2O_2(g) \rightarrow CO_2(g) + 2H_2O(g)$

Bu tepkimeler ve atmosferik etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir sanayi bölgesinde atmosferdeki kükürt dioksit ($SO_2$) ve azot dioksit ($NO_2$) gazlarının derişimleri bir hafta boyunca izlenmiştir. Çarşamba günü fabrikalardaki filtre sistemlerinde meydana gelen bir arıza nedeniyle bu gazların atmosferdeki derişimi en yüksek seviyeye ulaşmıştır. Perşembe günü ise bölgede şiddetli bir yağmur yağışı gerçekleşmiştir.

Buna göre, perşembe günü gerçekleşen yağış ve sonrasında bölge ekosisteminde meydana gelen değişimlerle ilgili;

I. Perşembe günü toplanan yağmur suyu örneklerinin pH değeri $5.6$'nın belirgin şekilde altında ölçülür.
II. Bölgedeki tatlı su kaynaklarında (göl ve akarsular) $H^+$ iyonu derişimi geçici olarak artış gösterir.
III. Asidik yağışlar, topraktaki çözünmeyen mineral yapılarını bozarak bitkiler için toksik olan ağır metal iyonlarının serbest kalmasına ve hareketlenmesine neden olur.

iddialarından hangileri bilimsel olarak doğrudur?

Fotokimyasal sis (Los Angeles tipi sis), güneş ışığının varlığında azot oksitler ($NO_x$) ve hidrokarbonların tepkimeye girmesiyle oluşan karmaşık bir hava kirliliği türüdür. Bu süreçte atmosferde gerçekleşen bazı temel tepkime basamakları aşağıda verilmiştir:

1. $NO_2(g) + \text{Güneş Işığı} \rightarrow NO(g) + O(g)$
2. $O(g) + O_2(g) \rightarrow O_3(g)$
3. $NO(g) + \text{Uçucu Organik Bileşikler (Hidrokarbonlar)} \rightarrow \text{PAN (Peroksiasetil nitrat vb. toksik bileşikler)}$

Bu tepkimeler ve fotokimyasal sis oluşumu dikkate alındığında, aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılamaz?

Eşit kütlelerde alınan üç farklı yakıt türü tamamen yakılıyor:

- X Yakıtı: Saf Karbon ($C$)
- Y Yakıtı: Metan ($CH_4$)
- Z Yakıtı: Kütlece %5 kükürt ($S$) içeren kömür

(Mol kütleleri: $C = 12\text{ g/mol}$, $H = 1\text{ g/mol}$, $S = 32\text{ g/mol}$, $O = 16\text{ g/mol}$)

Bu yakıtların yanma tepkimeleri ve çevreye etkileri ile ilgili;

I. Eşit kütlede yakıldıklarında Y yakıtı, X yakıtına göre daha fazla su buharı ($H_2O$) üretir. Su buharı güçlü bir sera gazı olmasına rağmen atmosferde kalma süresi $CO_2$'ye göre çok daha kısadır.
II. Z yakıtının yanması sonucu oluşan $SO_2$ gazı, asit yağmurlarının en önemli nedenlerinden biridir. Bu durum Z yakıtını yerel asitlik artışı açısından saf X ve Y yakıtlarına göre çevreye daha zararlı hale getirir.
III. Eşit kütleleri yakıldığında, Y yakıtının kütlece karbon yüzdesi (%75) X yakıtınınkinden (%100) daha düşük olduğu için atmosfere saldığı $CO_2$ gazı miktarı X yakıtına göre daha azdır.

yargılarından hangileri doğrudur?