🪄 İçerik Hazırla
🎓 10. Sınıf 📚 10. Sınıf Kimya

💡 10. Sınıf Kimya: Kimyasal Denklem Denkleştirme Çözümlü Örnekler

1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Aşağıdaki kimyasal tepkime denklemini denkleştiriniz: 💡
\[ \text{H}_2\text{O}_2 \text{(s)} \longrightarrow \text{H}_2\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \] Bu tepkime, hidrojen peroksitin su ve oksijene ayrışmasını göstermektedir.
Çözüm ve Açıklama
Bir kimyasal denklemi denkleştirirken, tepkimeye girenler (sol taraf) ve ürünler (sağ taraf) arasındaki atom sayılarının eşit olmasına dikkat ederiz. 📌

  • 👉 Adım 1: Tepkimedeki elementleri belirleyelim: Hidrojen (H) ve Oksijen (O).
  • 👉 Adım 2: Sol taraftaki atom sayılarını sayalım:
    • H: \(2\)
    • O: \(2\)
  • 👉 Adım 3: Sağ taraftaki atom sayılarını sayalım:
    • H: \(2\)
    • O: \(1\) (H\(_2\)O'dan) \(+\) \(2\) (O\(_2\)'den) \(=\) \(3\)
  • 👉 Adım 4: Oksijen atomlarını denkleştirmeye başlayalım. Sağ tarafta toplam \(3\) Oksijen varken, sol tarafta \(2\) Oksijen var. H\(_2\)O\(_2\)'nin önüne \(2\) yazarsak, sol taraftaki oksijen sayısı \(4\) olur. \[ 2\text{H}_2\text{O}_2 \text{(s)} \longrightarrow \text{H}_2\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \] Şimdi sol tarafta: H: \(2 \times 2 = 4\), O: \(2 \times 2 = 4\).
  • 👉 Adım 5: Sağ taraftaki H\(_2\)O'nun önüne \(2\) yazarsak, hidrojen ve oksijen sayılarını denkleştirebiliriz. \[ 2\text{H}_2\text{O}_2 \text{(s)} \longrightarrow 2\text{H}_2\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \]
  • 👉 Adım 6: Son kontrolü yapalım:
    • Sol Taraf: H: \(2 \times 2 = 4\), O: \(2 \times 2 = 4\)
    • Sağ Taraf: H: \(2 \times 2 = 4\), O: \(2\) (2H\(_2\)O'dan) \(+\) \(2\) (O\(_2\)'den) \(=\) \(4\)
    Atom sayıları eşitlendi. ✅

Denkleştirilmiş tepkime:
\[ 2\text{H}_2\text{O}_2 \text{(s)} \longrightarrow 2\text{H}_2\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \]

2
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 🔥
\[ \text{C}_3\text{H}_8 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{CO}_2 \text{(g)} + \text{H}_2\text{O (g)} \] Bu tepkime, propan gazının (C\(_3\)H\(_8\)) yanma tepkimesidir.
Çözüm ve Açıklama
Yanma tepkimelerini denkleştirirken genellikle C (karbon), H (hidrojen) ve O (oksijen) sırasını takip etmek işimizi kolaylaştırır. 💡

  • 👉 Adım 1: Karbon atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta C\(_3\)H\(_8\)'den \(3\) Karbon var.
    • Sağ tarafta CO\(_2\)'den \(1\) Karbon var.
    Sağdaki CO\(_2\)'nin önüne \(3\) katsayısını yazalım: \[ \text{C}_3\text{H}_8 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 3\text{CO}_2 \text{(g)} + \text{H}_2\text{O (g)} \]
  • 👉 Adım 2: Hidrojen atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta C\(_3\)H\(_8\)'den \(8\) Hidrojen var.
    • Sağ tarafta H\(_2\)O'dan \(2\) Hidrojen var.
    Sağdaki H\(_2\)O'nun önüne \(4\) katsayısını yazalım (\(4 \times 2 = 8\)): \[ \text{C}_3\text{H}_8 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 3\text{CO}_2 \text{(g)} + 4\text{H}_2\text{O (g)} \]
  • 👉 Adım 3: Oksijen atomlarını denkleştirelim. Oksijen genellikle sona bırakılır, çünkü tepkimeye giren O\(_2\) molekülünün katsayısını ayarlamak daha kolaydır.
    • Sağ tarafta toplam Oksijen: \(3 \times 2\) (CO\(_2\)'den) \(+\) \(4 \times 1\) (H\(_2\)O'dan) \(=\) \(6 + 4 = 10\) Oksijen.
    • Sol tarafta O\(_2\)'den \(2\) Oksijen var.
    Sol taraftaki O\(_2\)'nin önüne \(5\) katsayısını yazalım (\(5 \times 2 = 10\)): \[ \text{C}_3\text{H}_8 \text{(g)} + 5\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 3\text{CO}_2 \text{(g)} + 4\text{H}_2\text{O (g)} \]
  • 👉 Adım 4: Son kontrolü yapalım:
    • Sol Taraf: C: \(3\), H: \(8\), O: \(5 \times 2 = 10\)
    • Sağ Taraf: C: \(3\), H: \(4 \times 2 = 8\), O: \(3 \times 2 + 4 \times 1 = 6 + 4 = 10\)
    Atom sayıları eşitlendi. ✅

Denkleştirilmiş tepkime:
\[ \text{C}_3\text{H}_8 \text{(g)} + 5\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 3\text{CO}_2 \text{(g)} + 4\text{H}_2\text{O (g)} \]

3
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 🧪
\[ \text{Al (k)} + \text{HCl (aq)} \longrightarrow \text{AlCl}_3 \text{(aq)} + \text{H}_2 \text{(g)} \] Bu tepkime, alüminyum metalinin hidroklorik asitle reaksiyonunu gösterir.
Çözüm ve Açıklama
Denkleştirme işlemine genellikle metal atomlarından başlanır, sonra ametaller, hidrojen ve en son oksijen (eğer varsa) denkleştirilir. 📌

  • 👉 Adım 1: Alüminyum (Al) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta \(1\) Al var.
    • Sağ tarafta \(1\) Al var.
    Al atomları zaten denk.
  • 👉 Adım 2: Klor (Cl) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta HCl'den \(1\) Cl var.
    • Sağ tarafta AlCl\(_3\)'ten \(3\) Cl var.
    Sol taraftaki HCl'nin önüne \(3\) katsayısını yazalım: \[ \text{Al (k)} + 3\text{HCl (aq)} \longrightarrow \text{AlCl}_3 \text{(aq)} + \text{H}_2 \text{(g)} \]
  • 👉 Adım 3: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta \(3\)HCl'den \(3\) H var.
    • Sağ tarafta H\(_2\)'den \(2\) H var.
    Bu durumda, \(3\) ve \(2\)'nin en küçük ortak katı olan \(6\)'yı hedefleyelim. Sol taraftaki HCl'nin katsayısını \(6\) yaparsak, sağ taraftaki H\(_2\)'nin katsayısı da \(3\) olur. Ancak bu durumda klor atomları bozulur.
    Daha pratik bir yol, sağ taraftaki H\(_2\)'nin katsayısını kesirli sayı olarak düşünmek, sonra tüm denklemi çarpmaktır. Sol tarafta \(3\) H var. Sağ tarafta H\(_2\)'yi \(3/2\) ile çarparsak \(3\) H elde ederiz: \[ \text{Al (k)} + 3\text{HCl (aq)} \longrightarrow \text{AlCl}_3 \text{(aq)} + \frac{3}{2}\text{H}_2 \text{(g)} \]
  • 👉 Adım 4: Katsayıları tam sayı yapmak için tüm denklemi \(2\) ile çarpalım. \[ 2\text{Al (k)} + 6\text{HCl (aq)} \longrightarrow 2\text{AlCl}_3 \text{(aq)} + 3\text{H}_2 \text{(g)} \]
  • 👉 Adım 5: Son kontrolü yapalım:
    • Sol Taraf: Al: \(2\), H: \(6\), Cl: \(6\)
    • Sağ Taraf: Al: \(2\), H: \(3 \times 2 = 6\), Cl: \(2 \times 3 = 6\)
    Atom sayıları eşitlendi. ✅

Denkleştirilmiş tepkime:
\[ 2\text{Al (k)} + 6\text{HCl (aq)} \longrightarrow 2\text{AlCl}_3 \text{(aq)} + 3\text{H}_2 \text{(g)} \]

4
Çözümlü Örnek
Zor Seviye
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: ⚛️
\[ \text{Fe}_2\text{O}_3 \text{(k)} + \text{CO (g)} \longrightarrow \text{Fe (k)} + \text{CO}_2 \text{(g)} \] Bu tepkime, demir (III) oksidin karbon monoksit ile indirgenerek demir metali ve karbon dioksit oluşturmasını gösterir.
Çözüm ve Açıklama
Bu tür tepkimelerde, birden fazla elementin katsayısı değişebileceği için dikkatli olmak gerekir. Genellikle oksijeni sona bırakmak faydalıdır. 💡

  • 👉 Adım 1: Demir (Fe) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta Fe\(_2\)O\(_3\)'ten \(2\) Fe var.
    • Sağ tarafta Fe'den \(1\) Fe var.
    Sağdaki Fe'nin önüne \(2\) katsayısını yazalım: \[ \text{Fe}_2\text{O}_3 \text{(k)} + \text{CO (g)} \longrightarrow 2\text{Fe (k)} + \text{CO}_2 \text{(g)} \]
  • 👉 Adım 2: Karbon (C) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta CO'dan \(1\) C var.
    • Sağ tarafta CO\(_2\)'den \(1\) C var.
    Şu an için Karbonlar denk.
  • 👉 Adım 3: Oksijen (O) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta toplam Oksijen: \(3\) (Fe\(_2\)O\(_3\)'ten) \(+\) \(1\) (CO'dan) \(=\) \(4\) Oksijen.
    • Sağ tarafta toplam Oksijen: \(2\) (CO\(_2\)'den) \(=\) \(2\) Oksijen.
    Oksijenler denk değil. Sol tarafta \(4\), sağ tarafta \(2\) var. Sağ taraftaki CO\(_2\)'nin katsayısını artırmamız gerekiyor. Eğer CO\(_2\)'nin katsayısını artırırsak, karbon sayısı da artar. Bu yüzden CO'nun katsayısını da değiştirmemiz gerekecek. Denklemdeki Karbon monoksit (CO) ve Karbon dioksit (CO\(_2\)) arasındaki Karbon ve Oksijen dengesine dikkat edelim. Denklemi yeniden yazalım ve CO ile CO\(_2\)'nin katsayısını \(x\) olarak düşünelim. \[ \text{Fe}_2\text{O}_3 \text{(k)} + x\text{CO (g)} \longrightarrow 2\text{Fe (k)} + x\text{CO}_2 \text{(g)} \] Şimdi Oksijenleri sayalım:
    • Sol tarafta: \(3\) (Fe\(_2\)O\(_3\)'ten) \(+\) \(x\) (CO'dan) \(=\) \(3+x\) Oksijen.
    • Sağ tarafta: \(2x\) (CO\(_2\)'den) Oksijen.
    Denkleştirmek için: \(3 + x = 2x\)
    \(3 = x\)
    Yani, CO ve CO\(_2\)'nin katsayısı \(3\) olmalı.
  • 👉 Adım 4: Katsayıları yerine yazalım. \[ \text{Fe}_2\text{O}_3 \text{(k)} + 3\text{CO (g)} \longrightarrow 2\text{Fe (k)} + 3\text{CO}_2 \text{(g)} \]
  • 👉 Adım 5: Son kontrolü yapalım:
    • Sol Taraf: Fe: \(2\), C: \(3\), O: \(3 + 3 = 6\)
    • Sağ Taraf: Fe: \(2\), C: \(3\), O: \(3 \times 2 = 6\)
    Atom sayıları eşitlendi. ✅

Denkleştirilmiş tepkime:
\[ \text{Fe}_2\text{O}_3 \text{(k)} + 3\text{CO (g)} \longrightarrow 2\text{Fe (k)} + 3\text{CO}_2 \text{(g)} \]

5
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 💡
\[ \text{Na}_3\text{PO}_4 \text{(aq)} + \text{MgCl}_2 \text{(aq)} \longrightarrow \text{Mg}_3(\text{PO}_4)_2 \text{(k)} + \text{NaCl (aq)} \] Bu tepkime, sodyum fosfat ile magnezyum klorürün yer değiştirme tepkimesini gösterir.
Çözüm ve Açıklama
Bu tür tepkimelerde, kök iyonlarını (örneğin PO\(_4\)) bir bütün olarak düşünmek denkleştirmeyi kolaylaştırır. 📌

  • 👉 Adım 1: Magnezyum (Mg) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta MgCl\(_2\)'den \(1\) Mg var.
    • Sağ tarafta Mg\(_3\)(PO\(_4\))\(_2\)'den \(3\) Mg var.
    Sol taraftaki MgCl\(_2\)'nin önüne \(3\) katsayısını yazalım: \[ \text{Na}_3\text{PO}_4 \text{(aq)} + 3\text{MgCl}_2 \text{(aq)} \longrightarrow \text{Mg}_3(\text{PO}_4)_2 \text{(k)} + \text{NaCl (aq)} \]
  • 👉 Adım 2: Fosfat (PO\(_4\)) köklerini denkleştirelim.
    • Sol tarafta Na\(_3\)PO\(_4\)'ten \(1\) PO\(_4\) kökü var.
    • Sağ tarafta Mg\(_3\)(PO\(_4\))\(_2\)'den \(2\) PO\(_4\) kökü var.
    Sol taraftaki Na\(_3\)PO\(_4\)'ün önüne \(2\) katsayısını yazalım: \[ 2\text{Na}_3\text{PO}_4 \text{(aq)} + 3\text{MgCl}_2 \text{(aq)} \longrightarrow \text{Mg}_3(\text{PO}_4)_2 \text{(k)} + \text{NaCl (aq)} \]
  • 👉 Adım 3: Sodyum (Na) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta \(2\)Na\(_3\)PO\(_4\)'ten \(2 \times 3 = 6\) Na var.
    • Sağ tarafta NaCl'den \(1\) Na var.
    Sağ taraftaki NaCl'nin önüne \(6\) katsayısını yazalım: \[ 2\text{Na}_3\text{PO}_4 \text{(aq)} + 3\text{MgCl}_2 \text{(aq)} \longrightarrow \text{Mg}_3(\text{PO}_4)_2 \text{(k)} + 6\text{NaCl (aq)} \]
  • 👉 Adım 4: Klor (Cl) atomlarını kontrol edelim.
    • Sol tarafta \(3\)MgCl\(_2\)'den \(3 \times 2 = 6\) Cl var.
    • Sağ tarafta \(6\)NaCl'den \(6 \times 1 = 6\) Cl var.
    Klor atomları da denk.
  • 👉 Adım 5: Son kontrolü yapalım:
    • Sol Taraf: Na: \(2 \times 3 = 6\), PO\(_4\): \(2\), Mg: \(3\), Cl: \(3 \times 2 = 6\)
    • Sağ Taraf: Na: \(6\), PO\(_4\): \(2\), Mg: \(3\), Cl: \(6\)
    Atom ve kök sayıları eşitlendi. ✅

Denkleştirilmiş tepkime:
\[ 2\text{Na}_3\text{PO}_4 \text{(aq)} + 3\text{MgCl}_2 \text{(aq)} \longrightarrow \text{Mg}_3(\text{PO}_4)_2 \text{(k)} + 6\text{NaCl (aq)} \]

6
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Bir kimya laboratuvarında, metallerin asitlerle tepkimeleri incelenmektedir. Öğrencilerden biri, aşağıdaki tepkime denklemini denkleştirmeyi denemiş ancak bir hata yapmıştır. Denklemi doğru şekilde denkleştirerek hatayı bulunuz. 🤔
Öğrencinin denklemi:
\[ \text{K (k)} + 2\text{H}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} \longrightarrow \text{K}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} + \text{SO}_2 \text{(g)} + \text{H}_2\text{O (s)} \] İpucu: Bu tepkime, potasyum metalinin derişik sülfürik asit ile tepkimesi olup, hidrojen gazı yerine kükürt dioksit gazı oluşur.
Çözüm ve Açıklama
Öğrencinin denklemini inceleyelim ve doğru denkleştirmeyi adım adım yapalım. 🧐

  • 👉 Adım 1: Potasyum (K) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta K'den \(1\) K var.
    • Sağ tarafta K\(_2\)SO\(_4\)'ten \(2\) K var.
    Sol taraftaki K'nin önüne \(2\) katsayısını yazalım: \[ 2\text{K (k)} + 2\text{H}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} \longrightarrow \text{K}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} + \text{SO}_2 \text{(g)} + \text{H}_2\text{O (s)} \]
  • 👉 Adım 2: Kükürt (S) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta \(2\)H\(_2\)SO\(_4\)'ten \(2\) S var.
    • Sağ tarafta K\(_2\)SO\(_4\)'ten \(1\) S ve SO\(_2\)'den \(1\) S olmak üzere toplam \(1+1 = 2\) S var.
    Kükürt atomları zaten denk.
  • 👉 Adım 3: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta \(2\)H\(_2\)SO\(_4\)'ten \(2 \times 2 = 4\) H var.
    • Sağ tarafta H\(_2\)O'dan \(2\) H var.
    Sağ taraftaki H\(_2\)O'nun önüne \(2\) katsayısını yazarsak, hidrojen atomları denkleşir (\(2 \times 2 = 4\)): \[ 2\text{K (k)} + 2\text{H}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} \longrightarrow \text{K}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} + \text{SO}_2 \text{(g)} + 2\text{H}_2\text{O (s)} \]
  • 👉 Adım 4: Oksijen (O) atomlarını kontrol edelim.
    • Sol tarafta \(2\)H\(_2\)SO\(_4\)'ten \(2 \times 4 = 8\) O var.
    • Sağ tarafta K\(_2\)SO\(_4\)'ten \(4\) O, SO\(_2\)'den \(2\) O ve \(2\)H\(_2\)O'dan \(2 \times 1 = 2\) O olmak üzere toplam \(4 + 2 + 2 = 8\) O var.
    Oksijen atomları da denk. ✅

Öğrencinin yaptığı hata, H\(_2\)SO\(_4\)'ün katsayısını doğru belirlemesine rağmen H\(_2\)O'nun katsayısını ayarlamamış olmasıdır. Doğru denkleştirme ile H\(_2\)O'nun katsayısı \(2\) olmalıdır.

Doğru denkleştirilmiş tepkime:
\[ 2\text{K (k)} + 2\text{H}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} \longrightarrow \text{K}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} + \text{SO}_2 \text{(g)} + 2\text{H}_2\text{O (s)} \]

7
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Mutfakta kullandığımız doğal gazın ana bileşeni metan (CH\(_4\)) gazıdır. Metan gazı yanarak enerji üretir. Bu yanma tepkimesi sonucunda karbondioksit (CO\(_2\)) ve su (H\(_2\)O) oluşur. Bu tepkimenin denklemini denkleştiriniz. 🍳🔥
\[ \text{CH}_4 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{CO}_2 \text{(g)} + \text{H}_2\text{O (g)} \]
Çözüm ve Açıklama
Metan gazının yanma tepkimesini denkleştirelim. Bu, evlerimizde ısıtma ve yemek pişirme için kullandığımız enerjinin temelini oluşturan önemli bir tepkimedir. 🏡

  • 👉 Adım 1: Karbon (C) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta CH\(_4\)'ten \(1\) C var.
    • Sağ tarafta CO\(_2\)'den \(1\) C var.
    Karbon atomları zaten denk.
  • 👉 Adım 2: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta CH\(_4\)'ten \(4\) H var.
    • Sağ tarafta H\(_2\)O'dan \(2\) H var.
    Sağ taraftaki H\(_2\)O'nun önüne \(2\) katsayısını yazalım (\(2 \times 2 = 4\)): \[ \text{CH}_4 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{CO}_2 \text{(g)} + 2\text{H}_2\text{O (g)} \]
  • 👉 Adım 3: Oksijen (O) atomlarını denkleştirelim.
    • Sağ tarafta toplam Oksijen: \(2\) (CO\(_2\)'den) \(+\) \(2 \times 1\) (2H\(_2\)O'dan) \(=\) \(2 + 2 = 4\) Oksijen.
    • Sol tarafta O\(_2\)'den \(2\) Oksijen var.
    Sol taraftaki O\(_2\)'nin önüne \(2\) katsayısını yazalım (\(2 \times 2 = 4\)): \[ \text{CH}_4 \text{(g)} + 2\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{CO}_2 \text{(g)} + 2\text{H}_2\text{O (g)} \]
  • 👉 Adım 4: Son kontrolü yapalım:
    • Sol Taraf: C: \(1\), H: \(4\), O: \(2 \times 2 = 4\)
    • Sağ Taraf: C: \(1\), H: \(2 \times 2 = 4\), O: \(2 + 2 = 4\)
    Atom sayıları eşitlendi. ✅

Denkleştirilmiş tepkime:
\[ \text{CH}_4 \text{(g)} + 2\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{CO}_2 \text{(g)} + 2\text{H}_2\text{O (g)} \] Bu denkleştirilmiş tepkime, günlük hayatta kullandığımız doğal gazın güvenli ve verimli bir şekilde yanması için ne kadar oksijene ihtiyaç duyulduğunu gösterir. Yeterli oksijen olmadığında karbon monoksit gibi zehirli gazlar oluşabilir. ⚠️

8
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 💧
\[ \text{NH}_3 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{NO (g)} + \text{H}_2\text{O (g)} \] Bu tepkime, amonyak (NH\(_3\)) ve oksijenin reaksiyonu sonucu azot monoksit (NO) ve su (H\(_2\)O) oluşumunu gösterir.
Çözüm ve Açıklama
Bu tür tepkimelerde, sırasıyla N, H, O atomlarını denkleştirmek genellikle iyi sonuç verir. 📌

  • 👉 Adım 1: Azot (N) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta NH\(_3\)'ten \(1\) N var.
    • Sağ tarafta NO'dan \(1\) N var.
    Azot atomları zaten denk.
  • 👉 Adım 2: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta NH\(_3\)'ten \(3\) H var.
    • Sağ tarafta H\(_2\)O'dan \(2\) H var.
    Sol taraftaki NH\(_3\)'ün katsayısını \(2\) ve sağ taraftaki H\(_2\)O'nun katsayısını \(3\) yaparsak, her iki tarafta da \(6\) Hidrojen olur: \[ 2\text{NH}_3 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{NO (g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \] Bu durumda sol taraftaki Azot sayısı \(2\) oldu. Sağ taraftaki NO'nun katsayısını da \(2\) yapmalıyız: \[ 2\text{NH}_3 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 2\text{NO (g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \]
  • 👉 Adım 3: Oksijen (O) atomlarını denkleştirelim.
    • Sağ tarafta toplam Oksijen: \(2 \times 1\) (2NO'dan) \(+\) \(3 \times 1\) (3H\(_2\)O'dan) \(=\) \(2 + 3 = 5\) Oksijen.
    • Sol tarafta O\(_2\)'den \(2\) Oksijen var.
    Sol taraftaki O\(_2\)'nin katsayısını \(5/2\) yaparsak oksijenler denkleşir: \[ 2\text{NH}_3 \text{(g)} + \frac{5}{2}\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 2\text{NO (g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \]
  • 👉 Adım 4: Tüm katsayıları tam sayı yapmak için denklemi \(2\) ile çarpalım. \[ 4\text{NH}_3 \text{(g)} + 5\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 4\text{NO (g)} + 6\text{H}_2\text{O (g)} \]
  • 👉 Adım 5: Son kontrolü yapalım:
    • Sol Taraf: N: \(4\), H: \(4 \times 3 = 12\), O: \(5 \times 2 = 10\)
    • Sağ Taraf: N: \(4\), H: \(6 \times 2 = 12\), O: \(4 \times 1 + 6 \times 1 = 4 + 6 = 10\)
    Atom sayıları eşitlendi. ✅

Denkleştirilmiş tepkime:
\[ 4\text{NH}_3 \text{(g)} + 5\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 4\text{NO (g)} + 6\text{H}_2\text{O (g)} \]

9
Çözümlü Örnek
Zor Seviye
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 🔬
\[ \text{C}_2\text{H}_6\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{CO}_2 \text{(g)} + \text{H}_2\text{O (g)} \] Bu tepkime, etanolün (etil alkol) yanma tepkimesidir.
Çözüm ve Açıklama
Organik bileşiklerin yanma tepkimelerinde, yine C, H, O sırasını takip etmek en verimli yoldur. 💡

  • 👉 Adım 1: Karbon (C) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta C\(_2\)H\(_6\)O'dan \(2\) C var.
    • Sağ tarafta CO\(_2\)'den \(1\) C var.
    Sağdaki CO\(_2\)'nin önüne \(2\) katsayısını yazalım: \[ \text{C}_2\text{H}_6\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 2\text{CO}_2 \text{(g)} + \text{H}_2\text{O (g)} \]
  • 👉 Adım 2: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta C\(_2\)H\(_6\)O'dan \(6\) H var.
    • Sağ tarafta H\(_2\)O'dan \(2\) H var.
    Sağdaki H\(_2\)O'nun önüne \(3\) katsayısını yazalım (\(3 \times 2 = 6\)): \[ \text{C}_2\text{H}_6\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 2\text{CO}_2 \text{(g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \]
  • 👉 Adım 3: Oksijen (O) atomlarını denkleştirelim.
    • Sağ tarafta toplam Oksijen: \(2 \times 2\) (2CO\(_2\)'den) \(+\) \(3 \times 1\) (3H\(_2\)O'dan) \(=\) \(4 + 3 = 7\) Oksijen.
    • Sol tarafta toplam Oksijen: \(1\) (C\(_2\)H\(_6\)O'dan) \(+\) \(2\) (O\(_2\)'den) \(=\) \(3\) Oksijen.
    Sol tarafta zaten C\(_2\)H\(_6\)O'dan \(1\) Oksijen olduğu için, O\(_2\)'den \(7-1 = 6\) Oksijene ihtiyacımız var. Bu durumda O\(_2\)'nin önüne \(3\) katsayısını yazmalıyız (\(3 \times 2 = 6\)): \[ \text{C}_2\text{H}_6\text{O (s)} + 3\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 2\text{CO}_2 \text{(g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \]
  • 👉 Adım 4: Son kontrolü yapalım:
    • Sol Taraf: C: \(2\), H: \(6\), O: \(1 + 3 \times 2 = 1 + 6 = 7\)
    • Sağ Taraf: C: \(2\), H: \(3 \times 2 = 6\), O: \(2 \times 2 + 3 \times 1 = 4 + 3 = 7\)
    Atom sayıları eşitlendi. ✅

Denkleştirilmiş tepkime:
\[ \text{C}_2\text{H}_6\text{O (s)} + 3\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 2\text{CO}_2 \text{(g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \]

10
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 🧪
\[ \text{CaC}_2 \text{(k)} + \text{H}_2\text{O (s)} \longrightarrow \text{Ca(OH)}_2 \text{(aq)} + \text{C}_2\text{H}_2 \text{(g)} \] Bu tepkime, kalsiyum karbürün su ile tepkimeye girerek kalsiyum hidroksit ve asetilen (etilen) gazı oluşturmasını gösterir.
Çözüm ve Açıklama
Bu tepkimede Kalsiyum (Ca), Karbon (C), Hidrojen (H) ve Oksijen (O) atomları bulunmaktadır. Sırasıyla denkleştirmeye başlayalım. 📌

  • 👉 Adım 1: Kalsiyum (Ca) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta CaC\(_2\)'den \(1\) Ca var.
    • Sağ tarafta Ca(OH)\(_2\)'den \(1\) Ca var.
    Kalsiyum atomları zaten denk.
  • 👉 Adım 2: Karbon (C) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta CaC\(_2\)'den \(2\) C var.
    • Sağ tarafta C\(_2\)H\(_2\)'den \(2\) C var.
    Karbon atomları zaten denk.
  • 👉 Adım 3: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
    • Sol tarafta H\(_2\)O'dan \(2\) H var.
    • Sağ tarafta Ca(OH)\(_2\)'den \(2\) H ve C\(_2\)H\(_2\)'den \(2\) H olmak üzere toplam \(2+2 = 4\) H var.
    Sol taraftaki H\(_2\)O'nun önüne \(2\) katsayısını yazarsak hidrojen atomları denkleşir (\(2 \times 2 = 4\)): \[ \text{CaC}_2 \text{(k)} + 2\text{H}_2\text{O (s)} \longrightarrow \text{Ca(OH)}_2 \text{(aq)} + \text{C}_2\text{H}_2 \text{(g)} \]
  • 👉 Adım 4: Oksijen (O) atomlarını kontrol edelim.
    • Sol tarafta \(2\)H\(_2\)O'dan \(2 \times 1 = 2\) O var.
    • Sağ tarafta Ca(OH)\(_2\)'den \(2\) O var.
    Oksijen atomları da denk. ✅

Denkleştirilmiş tepkime:
\[ \text{CaC}_2 \text{(k)} + 2\text{H}_2\text{O (s)} \longrightarrow \text{Ca(OH)}_2 \text{(aq)} + \text{C}_2\text{H}_2 \text{(g)} \]

İçerik Hazırlanıyor...

Lütfen sayfayı kapatmayın, bu işlem 30-40 saniye sürebilir.