💡 10. Sınıf Kimya: Kimyasal Denklem Denkleştirme Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Aşağıdaki kimyasal tepkime denklemini denkleştiriniz: 💡
\[ \text{H}_2\text{O}_2 \text{(s)} \longrightarrow \text{H}_2\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \]
Bu tepkime, hidrojen peroksitin su ve oksijene ayrışmasını göstermektedir.
Çözüm ve Açıklama
Bir kimyasal denklemi denkleştirirken, tepkimeye girenler (sol taraf) ve ürünler (sağ taraf) arasındaki atom sayılarının eşit olmasına dikkat ederiz. 📌
👉 Adım 1: Tepkimedeki elementleri belirleyelim: Hidrojen (H) ve Oksijen (O).
👉 Adım 4: Oksijen atomlarını denkleştirmeye başlayalım. Sağ tarafta toplam \(3\) Oksijen varken, sol tarafta \(2\) Oksijen var. H\(_2\)O\(_2\)'nin önüne \(2\) yazarsak, sol taraftaki oksijen sayısı \(4\) olur.
\[ 2\text{H}_2\text{O}_2 \text{(s)} \longrightarrow \text{H}_2\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \]
Şimdi sol tarafta: H: \(2 \times 2 = 4\), O: \(2 \times 2 = 4\).
👉 Adım 5: Sağ taraftaki H\(_2\)O'nun önüne \(2\) yazarsak, hidrojen ve oksijen sayılarını denkleştirebiliriz.
\[ 2\text{H}_2\text{O}_2 \text{(s)} \longrightarrow 2\text{H}_2\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \]
👉 Adım 3: Oksijen atomlarını denkleştirelim. Oksijen genellikle sona bırakılır, çünkü tepkimeye giren O\(_2\) molekülünün katsayısını ayarlamak daha kolaydır.
Sağ tarafta toplam Oksijen: \(3 \times 2\) (CO\(_2\)'den) \(+\) \(4 \times 1\) (H\(_2\)O'dan) \(=\) \(6 + 4 = 10\) Oksijen.
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 🧪
\[ \text{Al (k)} + \text{HCl (aq)} \longrightarrow \text{AlCl}_3 \text{(aq)} + \text{H}_2 \text{(g)} \]
Bu tepkime, alüminyum metalinin hidroklorik asitle reaksiyonunu gösterir.
Çözüm ve Açıklama
Denkleştirme işlemine genellikle metal atomlarından başlanır, sonra ametaller, hidrojen ve en son oksijen (eğer varsa) denkleştirilir. 📌
👉 Adım 1: Alüminyum (Al) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta \(1\) Al var.
Sağ tarafta \(1\) Al var.
Al atomları zaten denk.
👉 Adım 2: Klor (Cl) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta HCl'den \(1\) Cl var.
Sağ tarafta AlCl\(_3\)'ten \(3\) Cl var.
Sol taraftaki HCl'nin önüne \(3\) katsayısını yazalım:
\[ \text{Al (k)} + 3\text{HCl (aq)} \longrightarrow \text{AlCl}_3 \text{(aq)} + \text{H}_2 \text{(g)} \]
👉 Adım 3: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta \(3\)HCl'den \(3\) H var.
Sağ tarafta H\(_2\)'den \(2\) H var.
Bu durumda, \(3\) ve \(2\)'nin en küçük ortak katı olan \(6\)'yı hedefleyelim. Sol taraftaki HCl'nin katsayısını \(6\) yaparsak, sağ taraftaki H\(_2\)'nin katsayısı da \(3\) olur. Ancak bu durumda klor atomları bozulur.
Daha pratik bir yol, sağ taraftaki H\(_2\)'nin katsayısını kesirli sayı olarak düşünmek, sonra tüm denklemi çarpmaktır.
Sol tarafta \(3\) H var. Sağ tarafta H\(_2\)'yi \(3/2\) ile çarparsak \(3\) H elde ederiz:
\[ \text{Al (k)} + 3\text{HCl (aq)} \longrightarrow \text{AlCl}_3 \text{(aq)} + \frac{3}{2}\text{H}_2 \text{(g)} \]
👉 Adım 4: Katsayıları tam sayı yapmak için tüm denklemi \(2\) ile çarpalım.
\[ 2\text{Al (k)} + 6\text{HCl (aq)} \longrightarrow 2\text{AlCl}_3 \text{(aq)} + 3\text{H}_2 \text{(g)} \]
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: ⚛️
\[ \text{Fe}_2\text{O}_3 \text{(k)} + \text{CO (g)} \longrightarrow \text{Fe (k)} + \text{CO}_2 \text{(g)} \]
Bu tepkime, demir (III) oksidin karbon monoksit ile indirgenerek demir metali ve karbon dioksit oluşturmasını gösterir.
Çözüm ve Açıklama
Bu tür tepkimelerde, birden fazla elementin katsayısı değişebileceği için dikkatli olmak gerekir. Genellikle oksijeni sona bırakmak faydalıdır. 💡
Sol tarafta toplam Oksijen: \(3\) (Fe\(_2\)O\(_3\)'ten) \(+\) \(1\) (CO'dan) \(=\) \(4\) Oksijen.
Sağ tarafta toplam Oksijen: \(2\) (CO\(_2\)'den) \(=\) \(2\) Oksijen.
Oksijenler denk değil. Sol tarafta \(4\), sağ tarafta \(2\) var. Sağ taraftaki CO\(_2\)'nin katsayısını artırmamız gerekiyor.
Eğer CO\(_2\)'nin katsayısını artırırsak, karbon sayısı da artar. Bu yüzden CO'nun katsayısını da değiştirmemiz gerekecek.
Denklemdeki Karbon monoksit (CO) ve Karbon dioksit (CO\(_2\)) arasındaki Karbon ve Oksijen dengesine dikkat edelim.
Denklemi yeniden yazalım ve CO ile CO\(_2\)'nin katsayısını \(x\) olarak düşünelim.
\[ \text{Fe}_2\text{O}_3 \text{(k)} + x\text{CO (g)} \longrightarrow 2\text{Fe (k)} + x\text{CO}_2 \text{(g)} \]
Şimdi Oksijenleri sayalım:
Sol tarafta: \(3\) (Fe\(_2\)O\(_3\)'ten) \(+\) \(x\) (CO'dan) \(=\) \(3+x\) Oksijen.
Sağ tarafta: \(2x\) (CO\(_2\)'den) Oksijen.
Denkleştirmek için: \(3 + x = 2x\)
\(3 = x\)
Yani, CO ve CO\(_2\)'nin katsayısı \(3\) olmalı.
👉 Adım 4: Katsayıları yerine yazalım.
\[ \text{Fe}_2\text{O}_3 \text{(k)} + 3\text{CO (g)} \longrightarrow 2\text{Fe (k)} + 3\text{CO}_2 \text{(g)} \]
Bir kimya laboratuvarında, metallerin asitlerle tepkimeleri incelenmektedir. Öğrencilerden biri, aşağıdaki tepkime denklemini denkleştirmeyi denemiş ancak bir hata yapmıştır. Denklemi doğru şekilde denkleştirerek hatayı bulunuz. 🤔
Öğrencinin denklemi:
\[ \text{K (k)} + 2\text{H}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} \longrightarrow \text{K}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} + \text{SO}_2 \text{(g)} + \text{H}_2\text{O (s)} \]
İpucu: Bu tepkime, potasyum metalinin derişik sülfürik asit ile tepkimesi olup, hidrojen gazı yerine kükürt dioksit gazı oluşur.
Çözüm ve Açıklama
Öğrencinin denklemini inceleyelim ve doğru denkleştirmeyi adım adım yapalım. 🧐
Sol tarafta \(2\)H\(_2\)SO\(_4\)'ten \(2 \times 4 = 8\) O var.
Sağ tarafta K\(_2\)SO\(_4\)'ten \(4\) O, SO\(_2\)'den \(2\) O ve \(2\)H\(_2\)O'dan \(2 \times 1 = 2\) O olmak üzere toplam \(4 + 2 + 2 = 8\) O var.
Oksijen atomları da denk. ✅
Öğrencinin yaptığı hata, H\(_2\)SO\(_4\)'ün katsayısını doğru belirlemesine rağmen H\(_2\)O'nun katsayısını ayarlamamış olmasıdır. Doğru denkleştirme ile H\(_2\)O'nun katsayısı \(2\) olmalıdır.
Mutfakta kullandığımız doğal gazın ana bileşeni metan (CH\(_4\)) gazıdır. Metan gazı yanarak enerji üretir. Bu yanma tepkimesi sonucunda karbondioksit (CO\(_2\)) ve su (H\(_2\)O) oluşur. Bu tepkimenin denklemini denkleştiriniz. 🍳🔥
\[ \text{CH}_4 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{CO}_2 \text{(g)} + \text{H}_2\text{O (g)} \]
Çözüm ve Açıklama
Metan gazının yanma tepkimesini denkleştirelim. Bu, evlerimizde ısıtma ve yemek pişirme için kullandığımız enerjinin temelini oluşturan önemli bir tepkimedir. 🏡
Denkleştirilmiş tepkime:
\[ \text{CH}_4 \text{(g)} + 2\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{CO}_2 \text{(g)} + 2\text{H}_2\text{O (g)} \]
Bu denkleştirilmiş tepkime, günlük hayatta kullandığımız doğal gazın güvenli ve verimli bir şekilde yanması için ne kadar oksijene ihtiyaç duyulduğunu gösterir. Yeterli oksijen olmadığında karbon monoksit gibi zehirli gazlar oluşabilir. ⚠️
8
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 💧
\[ \text{NH}_3 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{NO (g)} + \text{H}_2\text{O (g)} \]
Bu tepkime, amonyak (NH\(_3\)) ve oksijenin reaksiyonu sonucu azot monoksit (NO) ve su (H\(_2\)O) oluşumunu gösterir.
Çözüm ve Açıklama
Bu tür tepkimelerde, sırasıyla N, H, O atomlarını denkleştirmek genellikle iyi sonuç verir. 📌
👉 Adım 1: Azot (N) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta NH\(_3\)'ten \(1\) N var.
Sağ tarafta NO'dan \(1\) N var.
Azot atomları zaten denk.
👉 Adım 2: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta NH\(_3\)'ten \(3\) H var.
Sağ tarafta H\(_2\)O'dan \(2\) H var.
Sol taraftaki NH\(_3\)'ün katsayısını \(2\) ve sağ taraftaki H\(_2\)O'nun katsayısını \(3\) yaparsak, her iki tarafta da \(6\) Hidrojen olur:
\[ 2\text{NH}_3 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{NO (g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \]
Bu durumda sol taraftaki Azot sayısı \(2\) oldu. Sağ taraftaki NO'nun katsayısını da \(2\) yapmalıyız:
\[ 2\text{NH}_3 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 2\text{NO (g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \]
👉 Adım 3: Oksijen (O) atomlarını denkleştirelim.
Sağ tarafta toplam Oksijen: \(2 \times 1\) (2NO'dan) \(+\) \(3 \times 1\) (3H\(_2\)O'dan) \(=\) \(2 + 3 = 5\) Oksijen.
👉 Adım 4: Tüm katsayıları tam sayı yapmak için denklemi \(2\) ile çarpalım.
\[ 4\text{NH}_3 \text{(g)} + 5\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 4\text{NO (g)} + 6\text{H}_2\text{O (g)} \]
Sağ tarafta toplam Oksijen: \(2 \times 2\) (2CO\(_2\)'den) \(+\) \(3 \times 1\) (3H\(_2\)O'dan) \(=\) \(4 + 3 = 7\) Oksijen.
Sol tarafta toplam Oksijen: \(1\) (C\(_2\)H\(_6\)O'dan) \(+\) \(2\) (O\(_2\)'den) \(=\) \(3\) Oksijen.
Sol tarafta zaten C\(_2\)H\(_6\)O'dan \(1\) Oksijen olduğu için, O\(_2\)'den \(7-1 = 6\) Oksijene ihtiyacımız var.
Bu durumda O\(_2\)'nin önüne \(3\) katsayısını yazmalıyız (\(3 \times 2 = 6\)):
\[ \text{C}_2\text{H}_6\text{O (s)} + 3\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 2\text{CO}_2 \text{(g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \]
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 🧪
\[ \text{CaC}_2 \text{(k)} + \text{H}_2\text{O (s)} \longrightarrow \text{Ca(OH)}_2 \text{(aq)} + \text{C}_2\text{H}_2 \text{(g)} \]
Bu tepkime, kalsiyum karbürün su ile tepkimeye girerek kalsiyum hidroksit ve asetilen (etilen) gazı oluşturmasını gösterir.
Çözüm ve Açıklama
Bu tepkimede Kalsiyum (Ca), Karbon (C), Hidrojen (H) ve Oksijen (O) atomları bulunmaktadır. Sırasıyla denkleştirmeye başlayalım. 📌
👉 Adım 1: Kalsiyum (Ca) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta CaC\(_2\)'den \(1\) Ca var.
Sağ tarafta Ca(OH)\(_2\)'den \(1\) Ca var.
Kalsiyum atomları zaten denk.
👉 Adım 2: Karbon (C) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta CaC\(_2\)'den \(2\) C var.
Sağ tarafta C\(_2\)H\(_2\)'den \(2\) C var.
Karbon atomları zaten denk.
👉 Adım 3: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta H\(_2\)O'dan \(2\) H var.
Sağ tarafta Ca(OH)\(_2\)'den \(2\) H ve C\(_2\)H\(_2\)'den \(2\) H olmak üzere toplam \(2+2 = 4\) H var.
10. Sınıf Kimya: Kimyasal Denklem Denkleştirme Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki kimyasal tepkime denklemini denkleştiriniz: 💡
\[ \text{H}_2\text{O}_2 \text{(s)} \longrightarrow \text{H}_2\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \]
Bu tepkime, hidrojen peroksitin su ve oksijene ayrışmasını göstermektedir.
Çözüm:
Bir kimyasal denklemi denkleştirirken, tepkimeye girenler (sol taraf) ve ürünler (sağ taraf) arasındaki atom sayılarının eşit olmasına dikkat ederiz. 📌
👉 Adım 1: Tepkimedeki elementleri belirleyelim: Hidrojen (H) ve Oksijen (O).
👉 Adım 4: Oksijen atomlarını denkleştirmeye başlayalım. Sağ tarafta toplam \(3\) Oksijen varken, sol tarafta \(2\) Oksijen var. H\(_2\)O\(_2\)'nin önüne \(2\) yazarsak, sol taraftaki oksijen sayısı \(4\) olur.
\[ 2\text{H}_2\text{O}_2 \text{(s)} \longrightarrow \text{H}_2\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \]
Şimdi sol tarafta: H: \(2 \times 2 = 4\), O: \(2 \times 2 = 4\).
👉 Adım 5: Sağ taraftaki H\(_2\)O'nun önüne \(2\) yazarsak, hidrojen ve oksijen sayılarını denkleştirebiliriz.
\[ 2\text{H}_2\text{O}_2 \text{(s)} \longrightarrow 2\text{H}_2\text{O (s)} + \text{O}_2 \text{(g)} \]
👉 Adım 3: Oksijen atomlarını denkleştirelim. Oksijen genellikle sona bırakılır, çünkü tepkimeye giren O\(_2\) molekülünün katsayısını ayarlamak daha kolaydır.
Sağ tarafta toplam Oksijen: \(3 \times 2\) (CO\(_2\)'den) \(+\) \(4 \times 1\) (H\(_2\)O'dan) \(=\) \(6 + 4 = 10\) Oksijen.
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 🧪
\[ \text{Al (k)} + \text{HCl (aq)} \longrightarrow \text{AlCl}_3 \text{(aq)} + \text{H}_2 \text{(g)} \]
Bu tepkime, alüminyum metalinin hidroklorik asitle reaksiyonunu gösterir.
Çözüm:
Denkleştirme işlemine genellikle metal atomlarından başlanır, sonra ametaller, hidrojen ve en son oksijen (eğer varsa) denkleştirilir. 📌
👉 Adım 1: Alüminyum (Al) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta \(1\) Al var.
Sağ tarafta \(1\) Al var.
Al atomları zaten denk.
👉 Adım 2: Klor (Cl) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta HCl'den \(1\) Cl var.
Sağ tarafta AlCl\(_3\)'ten \(3\) Cl var.
Sol taraftaki HCl'nin önüne \(3\) katsayısını yazalım:
\[ \text{Al (k)} + 3\text{HCl (aq)} \longrightarrow \text{AlCl}_3 \text{(aq)} + \text{H}_2 \text{(g)} \]
👉 Adım 3: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta \(3\)HCl'den \(3\) H var.
Sağ tarafta H\(_2\)'den \(2\) H var.
Bu durumda, \(3\) ve \(2\)'nin en küçük ortak katı olan \(6\)'yı hedefleyelim. Sol taraftaki HCl'nin katsayısını \(6\) yaparsak, sağ taraftaki H\(_2\)'nin katsayısı da \(3\) olur. Ancak bu durumda klor atomları bozulur.
Daha pratik bir yol, sağ taraftaki H\(_2\)'nin katsayısını kesirli sayı olarak düşünmek, sonra tüm denklemi çarpmaktır.
Sol tarafta \(3\) H var. Sağ tarafta H\(_2\)'yi \(3/2\) ile çarparsak \(3\) H elde ederiz:
\[ \text{Al (k)} + 3\text{HCl (aq)} \longrightarrow \text{AlCl}_3 \text{(aq)} + \frac{3}{2}\text{H}_2 \text{(g)} \]
👉 Adım 4: Katsayıları tam sayı yapmak için tüm denklemi \(2\) ile çarpalım.
\[ 2\text{Al (k)} + 6\text{HCl (aq)} \longrightarrow 2\text{AlCl}_3 \text{(aq)} + 3\text{H}_2 \text{(g)} \]
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: ⚛️
\[ \text{Fe}_2\text{O}_3 \text{(k)} + \text{CO (g)} \longrightarrow \text{Fe (k)} + \text{CO}_2 \text{(g)} \]
Bu tepkime, demir (III) oksidin karbon monoksit ile indirgenerek demir metali ve karbon dioksit oluşturmasını gösterir.
Çözüm:
Bu tür tepkimelerde, birden fazla elementin katsayısı değişebileceği için dikkatli olmak gerekir. Genellikle oksijeni sona bırakmak faydalıdır. 💡
Sol tarafta toplam Oksijen: \(3\) (Fe\(_2\)O\(_3\)'ten) \(+\) \(1\) (CO'dan) \(=\) \(4\) Oksijen.
Sağ tarafta toplam Oksijen: \(2\) (CO\(_2\)'den) \(=\) \(2\) Oksijen.
Oksijenler denk değil. Sol tarafta \(4\), sağ tarafta \(2\) var. Sağ taraftaki CO\(_2\)'nin katsayısını artırmamız gerekiyor.
Eğer CO\(_2\)'nin katsayısını artırırsak, karbon sayısı da artar. Bu yüzden CO'nun katsayısını da değiştirmemiz gerekecek.
Denklemdeki Karbon monoksit (CO) ve Karbon dioksit (CO\(_2\)) arasındaki Karbon ve Oksijen dengesine dikkat edelim.
Denklemi yeniden yazalım ve CO ile CO\(_2\)'nin katsayısını \(x\) olarak düşünelim.
\[ \text{Fe}_2\text{O}_3 \text{(k)} + x\text{CO (g)} \longrightarrow 2\text{Fe (k)} + x\text{CO}_2 \text{(g)} \]
Şimdi Oksijenleri sayalım:
Sol tarafta: \(3\) (Fe\(_2\)O\(_3\)'ten) \(+\) \(x\) (CO'dan) \(=\) \(3+x\) Oksijen.
Sağ tarafta: \(2x\) (CO\(_2\)'den) Oksijen.
Denkleştirmek için: \(3 + x = 2x\)
\(3 = x\)
Yani, CO ve CO\(_2\)'nin katsayısı \(3\) olmalı.
👉 Adım 4: Katsayıları yerine yazalım.
\[ \text{Fe}_2\text{O}_3 \text{(k)} + 3\text{CO (g)} \longrightarrow 2\text{Fe (k)} + 3\text{CO}_2 \text{(g)} \]
Bir kimya laboratuvarında, metallerin asitlerle tepkimeleri incelenmektedir. Öğrencilerden biri, aşağıdaki tepkime denklemini denkleştirmeyi denemiş ancak bir hata yapmıştır. Denklemi doğru şekilde denkleştirerek hatayı bulunuz. 🤔
Öğrencinin denklemi:
\[ \text{K (k)} + 2\text{H}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} \longrightarrow \text{K}_2\text{SO}_4 \text{(aq)} + \text{SO}_2 \text{(g)} + \text{H}_2\text{O (s)} \]
İpucu: Bu tepkime, potasyum metalinin derişik sülfürik asit ile tepkimesi olup, hidrojen gazı yerine kükürt dioksit gazı oluşur.
Çözüm:
Öğrencinin denklemini inceleyelim ve doğru denkleştirmeyi adım adım yapalım. 🧐
Sol tarafta \(2\)H\(_2\)SO\(_4\)'ten \(2 \times 4 = 8\) O var.
Sağ tarafta K\(_2\)SO\(_4\)'ten \(4\) O, SO\(_2\)'den \(2\) O ve \(2\)H\(_2\)O'dan \(2 \times 1 = 2\) O olmak üzere toplam \(4 + 2 + 2 = 8\) O var.
Oksijen atomları da denk. ✅
Öğrencinin yaptığı hata, H\(_2\)SO\(_4\)'ün katsayısını doğru belirlemesine rağmen H\(_2\)O'nun katsayısını ayarlamamış olmasıdır. Doğru denkleştirme ile H\(_2\)O'nun katsayısı \(2\) olmalıdır.
Mutfakta kullandığımız doğal gazın ana bileşeni metan (CH\(_4\)) gazıdır. Metan gazı yanarak enerji üretir. Bu yanma tepkimesi sonucunda karbondioksit (CO\(_2\)) ve su (H\(_2\)O) oluşur. Bu tepkimenin denklemini denkleştiriniz. 🍳🔥
\[ \text{CH}_4 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{CO}_2 \text{(g)} + \text{H}_2\text{O (g)} \]
Çözüm:
Metan gazının yanma tepkimesini denkleştirelim. Bu, evlerimizde ısıtma ve yemek pişirme için kullandığımız enerjinin temelini oluşturan önemli bir tepkimedir. 🏡
Denkleştirilmiş tepkime:
\[ \text{CH}_4 \text{(g)} + 2\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{CO}_2 \text{(g)} + 2\text{H}_2\text{O (g)} \]
Bu denkleştirilmiş tepkime, günlük hayatta kullandığımız doğal gazın güvenli ve verimli bir şekilde yanması için ne kadar oksijene ihtiyaç duyulduğunu gösterir. Yeterli oksijen olmadığında karbon monoksit gibi zehirli gazlar oluşabilir. ⚠️
Örnek 8:
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 💧
\[ \text{NH}_3 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{NO (g)} + \text{H}_2\text{O (g)} \]
Bu tepkime, amonyak (NH\(_3\)) ve oksijenin reaksiyonu sonucu azot monoksit (NO) ve su (H\(_2\)O) oluşumunu gösterir.
Çözüm:
Bu tür tepkimelerde, sırasıyla N, H, O atomlarını denkleştirmek genellikle iyi sonuç verir. 📌
👉 Adım 1: Azot (N) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta NH\(_3\)'ten \(1\) N var.
Sağ tarafta NO'dan \(1\) N var.
Azot atomları zaten denk.
👉 Adım 2: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta NH\(_3\)'ten \(3\) H var.
Sağ tarafta H\(_2\)O'dan \(2\) H var.
Sol taraftaki NH\(_3\)'ün katsayısını \(2\) ve sağ taraftaki H\(_2\)O'nun katsayısını \(3\) yaparsak, her iki tarafta da \(6\) Hidrojen olur:
\[ 2\text{NH}_3 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow \text{NO (g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \]
Bu durumda sol taraftaki Azot sayısı \(2\) oldu. Sağ taraftaki NO'nun katsayısını da \(2\) yapmalıyız:
\[ 2\text{NH}_3 \text{(g)} + \text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 2\text{NO (g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \]
👉 Adım 3: Oksijen (O) atomlarını denkleştirelim.
Sağ tarafta toplam Oksijen: \(2 \times 1\) (2NO'dan) \(+\) \(3 \times 1\) (3H\(_2\)O'dan) \(=\) \(2 + 3 = 5\) Oksijen.
👉 Adım 4: Tüm katsayıları tam sayı yapmak için denklemi \(2\) ile çarpalım.
\[ 4\text{NH}_3 \text{(g)} + 5\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 4\text{NO (g)} + 6\text{H}_2\text{O (g)} \]
Sağ tarafta toplam Oksijen: \(2 \times 2\) (2CO\(_2\)'den) \(+\) \(3 \times 1\) (3H\(_2\)O'dan) \(=\) \(4 + 3 = 7\) Oksijen.
Sol tarafta toplam Oksijen: \(1\) (C\(_2\)H\(_6\)O'dan) \(+\) \(2\) (O\(_2\)'den) \(=\) \(3\) Oksijen.
Sol tarafta zaten C\(_2\)H\(_6\)O'dan \(1\) Oksijen olduğu için, O\(_2\)'den \(7-1 = 6\) Oksijene ihtiyacımız var.
Bu durumda O\(_2\)'nin önüne \(3\) katsayısını yazmalıyız (\(3 \times 2 = 6\)):
\[ \text{C}_2\text{H}_6\text{O (s)} + 3\text{O}_2 \text{(g)} \longrightarrow 2\text{CO}_2 \text{(g)} + 3\text{H}_2\text{O (g)} \]
Aşağıdaki tepkime denklemini denkleştiriniz: 🧪
\[ \text{CaC}_2 \text{(k)} + \text{H}_2\text{O (s)} \longrightarrow \text{Ca(OH)}_2 \text{(aq)} + \text{C}_2\text{H}_2 \text{(g)} \]
Bu tepkime, kalsiyum karbürün su ile tepkimeye girerek kalsiyum hidroksit ve asetilen (etilen) gazı oluşturmasını gösterir.
Çözüm:
Bu tepkimede Kalsiyum (Ca), Karbon (C), Hidrojen (H) ve Oksijen (O) atomları bulunmaktadır. Sırasıyla denkleştirmeye başlayalım. 📌
👉 Adım 1: Kalsiyum (Ca) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta CaC\(_2\)'den \(1\) Ca var.
Sağ tarafta Ca(OH)\(_2\)'den \(1\) Ca var.
Kalsiyum atomları zaten denk.
👉 Adım 2: Karbon (C) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta CaC\(_2\)'den \(2\) C var.
Sağ tarafta C\(_2\)H\(_2\)'den \(2\) C var.
Karbon atomları zaten denk.
👉 Adım 3: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirelim.
Sol tarafta H\(_2\)O'dan \(2\) H var.
Sağ tarafta Ca(OH)\(_2\)'den \(2\) H ve C\(_2\)H\(_2\)'den \(2\) H olmak üzere toplam \(2+2 = 4\) H var.