💡 10. Sınıf Kimya: Kimyanın temel kanunları ve mol kavramı Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Kimyanın temel kanunları ve mol kavramı Çözümlü Örnekler
Bir kapalı kapta gerçekleşen tepkimede \( 12 \) gram Karbon (C) katısı ile bir miktar Oksijen (\( O_2 \)) gazı tam verimle birleşerek \( 44 \) gram Karbondioksit (\( CO_2 \)) gazı oluşturmaktadır.
Buna göre, tepkimede harcanan Oksijen gazı kaç gramdır?
Antoine Lavoisier tarafından ortaya konan Kütlenin Korunumu Kanunu'na göre, bir kimyasal tepkimede giren maddelerin kütleleri toplamı, oluşan ürünlerin kütleleri toplamına eşittir. ✅
- Tepkime denklemi: C + \( O_2 \) \(\rightarrow\) \( CO_2 \)
- Girenlerin kütlesi = Ürünlerin kütlesi
- \( m_c + m_o = m_{co2} \)
- \( 12 + x = 44 \)
- \( x = 44 - 12 \)
- \( x = 32 \) gram Oksijen gazı harcanmıştır.
\( X_2Y_3 \) bileşiğinde elementlerin kütlece birleşme oranı \( \frac{m_x}{m_y} = \frac{7}{3} \)'tür.
Buna göre, \( 30 \) gram \( X_2Y_3 \) bileşiği elde etmek için kaç gram X elementi gereklidir?
Joseph Proust'un Sabit Oranlar Kanunu'na göre bir bileşiği oluşturan elementler arasında sabit bir kütle oranı vardır. 💡
- Bileşiğin toplam kütle oranı: \( 7 + 3 = 10 \) birimdir.
- Gerçek kütle \( 30 \) gram olduğuna göre, sabit oran katını bulalım:
- \( 30 \div 10 = 3 \) (Bu bizim genişletme katımızdır).
- Gereken X kütlesi = \( 7 \times 3 = 21 \) gramdır.
- Gereken Y kütlesi = \( 3 \times 3 = 9 \) gramdır.
- Sonuç: \( 21 \) gram X elementi gereklidir.
I. Bileşik: \( CO \)
II. Bileşik: \( CO_2 \)
Yukarıdaki bileşik çiftinde, aynı miktar Karbon (C) ile birleşen Oksijen (O) elementleri arasındaki katlı oranı bulunuz.
John Dalton'un Katlı Oranlar Kanunu'na göre, iki element birden fazla bileşik oluşturuyorsa, elementlerden birinin sabit miktarına karşılık diğerinin değişen miktarları arasında tam sayılı bir oran vardır. 📌
- Her iki bileşikte de Karbon (C) miktarları zaten eşittir (1 atom C).
- I. bileşikteki Oksijen sayısı = \( 1 \)
- II. bileşikteki Oksijen sayısı = \( 2 \)
- Oksijenler arası katlı oran = \( \frac{1}{2} \) olarak bulunur.
\( 0.5 \) mol \( CH_4 \) (Metan) gazı kaç gramdır?
(Atom kütleleri: C = \( 12 \), H = \( 1 \))
Bir maddenin mol sayısı ile kütlesi arasındaki ilişki \( n = \frac{m}{MA} \) formülü ile hesaplanır. 📝
- Öncelikle \( CH_4 \) molekülünün mol kütlesini (MA) hesaplayalım:
- MA = \( (1 \times 12) + (4 \times 1) = 16 \) g/mol
- Şimdi kütleyi bulalım:
- \( m = n \times MA \)
- \( m = 0.5 \times 16 \)
- \( m = 8 \) gramdır.
\( 3.01 \times 10^{23} \) tane Su (\( H_2O \)) molekülü kaç moldür?
(Avogadro Sayısı: \( 6.02 \times 10^{23} \))
Tanecik sayısı verildiğinde mol sayısını bulmak için Avogadro sayısını kullanırız. 🧪
- Formül: \( n = \frac{N}{N_A} \)
- Burada N: Verilen tanecik sayısı, \( N_A \): Avogadro sayısıdır.
- \( n = \frac{3.01 \times 10^{23}}{6.02 \times 10^{23}} \)
- \( n = \frac{3.01}{6.02} \)
- \( n = 0.5 \) mol olarak bulunur.
Normal Koşullar altında (0 °C ve 1 atm) \( 5.6 \) litre hacim kaplayan \( O_2 \) gazı kaç gramdır?
(O = \( 16 \))
Normal koşullarda (NK) 1 mol gaz her zaman \( 22.4 \) litre hacim kaplar. 📏
- Önce mol sayısını bulalım:
- \( n = \frac{V}{22.4} \)
- \( n = \frac{5.6}{22.4} = 0.25 \) mol.
- Şimdi \( O_2 \) molekülünün mol kütlesini hesaplayalım:
- MA = \( 2 \times 16 = 32 \) g/mol.
- Kütleyi hesaplayalım:
- \( m = n \times MA = 0.25 \times 32 = 8 \) gramdır.
Bir aşçı, hazırladığı çorbaya tam olarak \( 0.2 \) mol sofra tuzu (NaCl) eklemek istiyor. Aşçının hassas terazide kaç gram tuz tartması gerekir?
(Na = \( 23 \), Cl = \( 35 \))
Günlük hayatta kullandığımız maddelerin miktarlarını mol üzerinden hesaplamak kimyasal hassasiyet sağlar. 👨🍳
- Adım 1: NaCl bileşiğinin mol kütlesini bulalım.
- MA = \( 23 + 35 = 58 \) g/mol.
- Adım 2: İstenen mol miktarını kütleye çevirelim.
- \( m = n \times MA \)
- \( m = 0.2 \times 58 \)
- \( m = 11.6 \) gram.
- Aşçı terazide \( 11.6 \) gram tuz tartmalıdır. ✅
Otomobillerdeki hava yastıkları, kaza anında Sodyum Azit (\( NaN_3 \)) katısının hızla parçalanarak Azot gazı (\( N_2 \)) üretmesiyle şişer. Bir hava yastığının şişmesi için \( 1.5 \) mol \( N_2 \) gazı gerekiyorsa, bu gaz NK'da kaç litre hacim kaplar?
Hava yastıklarının doğru hacimde şişmesi, içindeki gazın mol sayısının tam hesaplanmasına bağlıdır. 🛡️
- Normal Koşullarda (NK) 1 mol gaz \( 22.4 \) litredir.
- İhtiyaç duyulan gaz miktarı: \( 1.5 \) mol.
- Hacim (V) = \( n \times 22.4 \)
- V = \( 1.5 \times 22.4 \)
- V = \( 33.6 \) litre.
- Sonuç: Hava yastığı \( 33.6 \) litre Azot gazı ile dolar.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-kimyanin-temel-kanunlari-ve-mol-kavrami/sorular