💡 10. Sınıf Kimya: Kimyanın temel kanunları ve mol kavramı Çözümlü Örnekler

Antoine Lavoisier tarafından ortaya konan Kütlenin Korunumu Kanunu'na göre, bir kimyasal tepkimede giren maddelerin kütleleri toplamı, oluşan ürünlerin kütleleri toplamına eşittir. ✅

• Tepkime denklemi: C + \( O_2 \) \(\rightarrow\) \( CO_2 \)
• Girenlerin kütlesi = Ürünlerin kütlesi
• \( m_c + m_o = m_{co2} \)
• \( 12 + x = 44 \)
• \( x = 44 - 12 \)
• \( x = 32 \) gram Oksijen gazı harcanmıştır.

Joseph Proust'un Sabit Oranlar Kanunu'na göre bir bileşiği oluşturan elementler arasında sabit bir kütle oranı vardır. 💡

• Bileşiğin toplam kütle oranı: \( 7 + 3 = 10 \) birimdir.
• Gerçek kütle \( 30 \) gram olduğuna göre, sabit oran katını bulalım:
• \( 30 \div 10 = 3 \) (Bu bizim genişletme katımızdır).
• Gereken X kütlesi = \( 7 \times 3 = 21 \) gramdır.
• Gereken Y kütlesi = \( 3 \times 3 = 9 \) gramdır.
• Sonuç: \( 21 \) gram X elementi gereklidir.

John Dalton'un Katlı Oranlar Kanunu'na göre, iki element birden fazla bileşik oluşturuyorsa, elementlerden birinin sabit miktarına karşılık diğerinin değişen miktarları arasında tam sayılı bir oran vardır. 📌

• Her iki bileşikte de Karbon (C) miktarları zaten eşittir (1 atom C).
• I. bileşikteki Oksijen sayısı = \( 1 \)
• II. bileşikteki Oksijen sayısı = \( 2 \)
• Oksijenler arası katlı oran = \( \frac{1}{2} \) olarak bulunur.

Bir maddenin mol sayısı ile kütlesi arasındaki ilişki \( n = \frac{m}{MA} \) formülü ile hesaplanır. 📝

• Öncelikle \( CH_4 \) molekülünün mol kütlesini (MA) hesaplayalım:
• MA = \( (1 \times 12) + (4 \times 1) = 16 \) g/mol
• Şimdi kütleyi bulalım:
• \( m = n \times MA \)
• \( m = 0.5 \times 16 \)
• \( m = 8 \) gramdır.

Tanecik sayısı verildiğinde mol sayısını bulmak için Avogadro sayısını kullanırız. 🧪

• Formül: \( n = \frac{N}{N_A} \)
• Burada N: Verilen tanecik sayısı, \( N_A \): Avogadro sayısıdır.
• \( n = \frac{3.01 \times 10^{23}}{6.02 \times 10^{23}} \)
• \( n = \frac{3.01}{6.02} \)
• \( n = 0.5 \) mol olarak bulunur.

Normal koşullarda (NK) 1 mol gaz her zaman \( 22.4 \) litre hacim kaplar. 📏

• Önce mol sayısını bulalım:
• \( n = \frac{V}{22.4} \)
• \( n = \frac{5.6}{22.4} = 0.25 \) mol.
• Şimdi \( O_2 \) molekülünün mol kütlesini hesaplayalım:
• MA = \( 2 \times 16 = 32 \) g/mol.
• Kütleyi hesaplayalım:
• \( m = n \times MA = 0.25 \times 32 = 8 \) gramdır.

Günlük hayatta kullandığımız maddelerin miktarlarını mol üzerinden hesaplamak kimyasal hassasiyet sağlar. 👨‍🍳

• Adım 1: NaCl bileşiğinin mol kütlesini bulalım.
• MA = \( 23 + 35 = 58 \) g/mol.
• Adım 2: İstenen mol miktarını kütleye çevirelim.
• \( m = n \times MA \)
• \( m = 0.2 \times 58 \)
• \( m = 11.6 \) gram.
• Aşçı terazide \( 11.6 \) gram tuz tartmalıdır. ✅

Hava yastıklarının doğru hacimde şişmesi, içindeki gazın mol sayısının tam hesaplanmasına bağlıdır. 🛡️

• Normal Koşullarda (NK) 1 mol gaz \( 22.4 \) litredir.
• İhtiyaç duyulan gaz miktarı: \( 1.5 \) mol.
• Hacim (V) = \( n \times 22.4 \)
• V = \( 1.5 \times 22.4 \)
• V = \( 33.6 \) litre.
• Sonuç: Hava yastığı \( 33.6 \) litre Azot gazı ile dolar.