Karışımlar Ders Notu

🧪 Karışımlar ve Özellikleri

Doğada maddelerin büyük bir kısmı saf halde bulunmaz. Farklı türdeki atom veya moleküllerin kimyasal özellikleri değişmeyecek şekilde bir araya gelmesiyle oluşan madde topluluklarına karışım denir. Karışımlar, bileşenlerinin özelliklerini koruduğu, fiziksel yöntemlerle ayrıştırılabilen ve belirli bir formülü olmayan madde gruplarıdır.

Karışımların Temel Özellikleri

• Saf madde değildirler.
• Bileşenler arasında sabit bir oran yoktur.
• Bileşenler kendi kimyasal özelliklerini korurlar.
• Fiziksel yöntemlerle (süzme, damıtma, ayırma hunisi vb.) ayrıştırılabilirler.
• Erime ve kaynama noktaları sabit değildir; karışım oranına göre değişir.

Homojen ve Heterojen Karışımlar

Karışımlar, dışarıdan bakıldığında her yerinde aynı özelliği gösterip göstermemesine göre ikiye ayrılır:

Homojen Karışımlar (Çözeltiler): Her yerinde aynı özelliği gösteren, tek bir madde gibi görünen karışımlardır. Tuzlu su, kolonya ve hava örnek olarak verilebilir.

Heterojen Karışımlar: Her yerinde aynı özelliği göstermeyen, bileşenleri gözle veya mikroskopla ayırt edilebilen karışımlardır. Zeytinyağı-su, kum-su, ayran ve sis örnek olarak verilebilir.

🧪 Çözünme Süreci ve Çözeltiler

Bir maddenin başka bir madde içerisinde homojen olarak dağılmasına çözünme denir. Çözeltilerde miktarı fazla olan maddeye çözücü, miktarı az olan maddeye ise çözünen denir. "Benzer benzeri çözer" ilkesi gereği, polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler ise apolar çözücülerde iyi çözünür.

Derisim Kavramı ve Hesaplamalar

Bir çözeltideki çözünen madde miktarını ifade etmek için derişim kavramı kullanılır. Kütlece yüzde derişim, 100 gram çözeltide çözünmüş olan maddenin gram cinsinden değeridir.

Kütlece yüzde derişim formülü:

Kütlece yüzde derişim = \( \frac{m_{çözünen}}{m_{çözelti}} \times 100 \)

Çözümlü Örnek 1

20 gram tuzun 180 gram suda tamamen çözünmesiyle oluşan çözeltinin kütlece yüzde derişimi kaçtır?

Çözüm:

Çözünen kütlesi = \( 20 \) gram

Çözücü kütlesi = \( 180 \) gram

Çözelti kütlesi = \( 20 + 180 = 200 \) gram

Kütlece yüzde derişim = \( \frac{20}{200} \times 100 = 10 \)

Çözelti kütlece %10'luktur.

Çözümlü Örnek 2

Kütlece %20'lik 300 gram şekerli su çözeltisinde kaç gram şeker bulunur?

Çözüm:

Kütlece yüzde derişim = \( 20 \)

Çözelti kütlesi = \( 300 \) gram

Şeker miktarı = \( \frac{20}{100} \times 300 = 60 \) gram şeker bulunur.

Karışımların Ayrılması

Karışımları ayırmak için fiziksel özellik farklarından yararlanılır:

Yöntem	Kullanılan Özellik
Süzme	Tanecik Boyutu
Ayırma Hunisi	Yoğunluk
Ayrımsal Damıtma	Kaynama Noktası
Buharlaştırma	Kaynama Noktası