🪄 İçerik Hazırla
🎓 10. Sınıf 📚 10. Sınıf Kimya

📄 10. Sınıf Kimya: Gazların farklı ortamlarda yayılması deneyleri Çalışma Kağıdı

📌 1. Doğru / Yanlış

1. Gaz moleküllerinin birbiri içerisinde veya bir ortamda yayılmasına difüzyon denir.

2. Sıcaklık arttıkça gaz taneciklerinin ortalama kinetik enerjisi artacağından yayılma hızı azalır.

3. Aynı koşullarda mol kütlesi küçük olan (daha hafif) gazlar, mol kütlesi büyük olan gazlara göre daha hızlı yayılır.

4. Amonyak (\(NH_3\)) ve hidroklorik asit (\(HCl\)) gazlarının cam borudaki difüzyon deneyinde, beyaz duman (\(NH_4Cl\)) amonyak gazının gönderildiği uca daha yakın oluşur.

5. Gazlar, yoğunluğu daha fazla olan ortamlarda, boşluğa veya az yoğun havaya göre daha hızlı yayılır.

✏️ 2. Boşluk Doldurma

1. Gaz taneciklerinin yüksek basınçlı bir ortamdan küçük bir delikten boşluğa yayılmasına adı verilir.
2. Cam boruda gerçekleştirilen amonyak ve hidroklorik asit deneyinde oluşan beyaz dumanın formülü şeklindedir.
3. Gazların yayılma hızı, gazın mutlak sıcaklığının karekökü ile orantılıdır.
4. Aynı sıcaklıktaki gaz taneciklerinin ortalama enerjileri birbirine eşittir.
5. Gaz taneciklerinin yayılma hızı, gazın mol kütlesinin karekökü ile orantılıdır.

🔗 3. Kavram Eşleştirme

« Gaz taneciklerinin birbiri içinde veya bir ortamda kendiliğinden yayılması.
« Sıkıştırılmış bir gazın küçük bir gözenekten boşluğa veya daha düşük basınçlı ortama çıkması.
« Gaz taneciklerinin ortalama kinetik enerjisini belirleyen ve Kelvin cinsinden ölçülen sıcaklık değeri.
« Bir mol maddenin gram cinsinden kütlesi olup, gazların yayılma hızını ters orantılı etkileyen özellik.
« \(NH_3\) ve \(HCl\) gazlarının karşılaşmasıyla oluşan beyaz renkli katı duman.

✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular

1. Aynı sıcaklıkta bulunan helyum (\(He: 4\) \(g/mol\)) ve metan (\(CH_4: 16\) \(g/mol\)) gazlarından hangisi daha hızlı yayılır? Kısaca açıklayınız.

2. Bir odanın köşesinde sıkılan parfüm kokusunun odanın diğer ucuna yayılması hangi fiziksel olay ile açıklanır?

3. Sıcak bir çay içerisine atılan şeker moleküllerinin yayılması ile soğuk çaydaki yayılması karşılaştırıldığında, sıcaklığın yayılma hızına etkisi nasıl açıklanır?

🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular

1. Gazların yayılma hızı ile ilgili;
I. Sıcaklık arttıkça gazların yayılma hızı artar.
II. Mol kütlesi büyük olan gazlar aynı sıcaklıkta daha yavaş yayılır.
III. Gazlar boşlukta, havaya göre daha yavaş yayılır.
yargılarından hangileri doğrudur?

2. Aynı koşullarda (eşit sıcaklık ve basınçta) cam bir borunun iki ucundan aynı anda gönderilen \(X\) ve \(Y\) gazları, borunun tam ortasından daha sağda (\(Y\) gazının gönderildiği uca daha yakın) karşılaşmaktadır. Buna göre bu gazlar ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

3. Aşağıdaki olaylardan hangisi gazların difüzyonuna (yayılmasına) örnek olarak gösterilemez?

4. İki ucu açık yatay bir cam borunun sol ucundan \(NH_3\) gazı, sağ ucundan ise \(HCl\) gazı aynı anda gönderiliyor. Gazların karşılaştığı noktada beyaz bir duman oluştuğu gözleniyor. Bu deneyle ilgili;
I. Oluşan beyaz duman \(NH_4Cl\) katısıdır.
II. Karşılaşma noktası \(HCl\) gazının gönderildiği uca daha yakındır.
III. \(NH_3\) gazının yayılma hızı \(HCl\) gazından daha küçüktür.
yargılarından hangileri doğrudur? (H: 1, N: 14, Cl: 35)

5. Gazların farklı ortamlarda yayılması ile ilgili aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular

1. Amonyak (\(NH_3\)) ve Hidroklorik asit (\(HCl\)) gazlarının cam borudaki difüzyon deneyini sözel olarak tasvir ediniz. Gazların neden tam ortada karşılaşmadığını, mol kütleleri (\(NH_3: 17\) \(g/mol\), \(HCl: 36.5\) \(g/mol\)) ilişkisini kullanarak detaylıca açıklayınız.

2. Sıcaklığın gazların yayılma hızına etkisini açıklamak için nasıl bir deney tasarlanabilir? Değişkenleri (bağımlı, bağımsız ve kontrol edilen değişkenler) belirterek açıklayınız.

3. Gazların yayılma hızı ortamın yoğunluğundan nasıl etkilenir? Havada yayılan bir gaz ile su buharı ile dolu yoğun bir odada yayılan aynı gazın yayılma hızlarını karşılaştırarak nedenini açıklayınız.