✅ 10. Sınıf Kimya: Gazların farklı ortamlara yayılmasına ilişkin deney Test Çöz

Gazların boşlukta veya başka bir gaz ortamında kendiliğinden yayılmasına "difüzyon" denir.

Gazların bu özelliği ve yayılma davranışları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Gazlar birbiri içerisinde her oranda homojen olarak karışır.
B) Sıcaklık azaldıkça gaz taneciklerinin yayılma hızı artar.
C) Mol kütlesi büyük olan gazlar, küçük olanlara göre daha hızlı yayılır.
D) Gazlar sadece boşlukta yayılabilir, hava ortamında yayılamazlar.
E) Gazların yayılma hızı dış basınca bağlı olarak değişmez.

İki ucu açık yatay bir cam borunun sol ucuna amonyak ($NH_3$), sağ ucuna ise hidroklorik asit ($HCl$) çözeltisi emdirilmiş pamuklar aynı anda yerleştiriliyor. Bir süre sonra cam borunun sağ ucuna (yani $HCl$ pamuğuna) daha yakın bir bölgede beyaz bir duman halkasının oluştuğu gözleniyor.

Bu deneyle ilgili;

I. $NH_3$ gazı, $HCl$ gazına göre daha hızlı yayılmıştır.
II. Oluşan beyaz duman, amonyum klorür ($NH_4Cl$) katı tanecikleridir.
III. Deney daha yüksek bir sıcaklıkta gerçekleştirilirse beyaz dumanın oluşma süresi kısalır.

yargılarından hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III

Aynı sıcaklık ve basınçta bulunan bazı gazların mol kütleleri aşağıda verilmiştir:

- Helyum ($He$): $4$ g/mol
- Metan ($CH_4$): $16$ g/mol
- Oksijen ($O_2$): $32$ g/mol

Buna göre, bu gazların aynı ortamdaki yayılma hızlarının büyükten küçüğe doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

A) $He > CH_4 > O_2$
B) $O_2 > CH_4 > He$
C) $CH_4 > He > O_2$
D) $He > O_2 > CH_4$
E) $O_2 > He > CH_4$

Gaz taneciklerinin yüksek basınçlı bir ortamdan, küçük bir delikten geçerek boşluğa veya daha düşük basınçlı bir ortama yayılmasına "efüzyon" (dışa yayılma) denir.

Buna göre, aşağıda verilen olaylardan hangisi efüzyona örnek olarak gösterilebilir?

A) Odanın bir köşesine sıkılan parfüm kokusunun kısa sürede tüm odaya yayılması
B) Şişirilmiş bir bisiklet tekerleğindeki küçük bir iğne deliğinden havanın dışarı kaçması
C) Sıcak çayın içine atılan küp şekerin çözünerek çayın her tarafına dağılması
D) Fabrika bacalarından çıkan dumanların havaya karışarak dağılması
E) Kapağı açılan kolonya şişesinden alkol kokusunun odaya yayılması

Aynı sıcaklıkta bulunan $He$ (Mol kütlesi: $4$ g/mol) ve $SO_2$ (Mol kütlesi: $64$ g/mol) gazları ile ilgili;

I. Ortalama kinetik enerjileri eşittir.
II. $He$ gazının yayılma hızı, $SO_2$ gazının yayılma hızından daha fazladır.
III. Aynı sürede, $He$ gaz taneciklerinin yayılma mesafesi $SO_2$ gaz taneciklerininkinden daha fazladır.

yargılarından hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III

İki ucu açık yatay bir cam borunun sol ucundan $X$ gazı, sağ ucundan ise $Y$ gazı aynı sıcaklıkta ve aynı anda gönderildiğinde gazlar borunun tam ortasında karşılaşıyorlar.

Buna göre;

I. $X$ ve $Y$ gazlarının mol kütleleri birbirine eşittir.
II. Sadece sol ucun sıcaklığı artırılırsa, gazların karşılaşma noktası sağ uca daha yakın olur.
III. $X$ gazının mol kütlesi $Y$ gazınınkinden büyükse, $X$ gazı daha hızlı yayılmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III

Sabit sıcaklıkta havayla dolu kapalı bir odaya aynı anda $CO_2$ (Mol kütlesi: $44$ g/mol) ve $H_2$ (Mol kütlesi: $2$ g/mol) gazları salınıyor.

Havanın ortalama mol kütlesi yaklaşık $29$ g/mol olduğuna göre, bu gazların odadaki yayılma ve konumlanma davranışlarıyla ilgili;

I. $H_2$ gazı havadan hafif olduğu için odanın tavanına doğru yükselerek yayılır.
II. $CO_2$ gazı havadan yoğun olduğu için tabana yakın bölgelerde birikir.
III. $H_2$ gazının yayılma hızı, $CO_2$ gazının yayılma hızından daha düşüktür.

yargılarından hangileri doğrudur?

A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III

Özdeş iki cam borudan birincisinde $CH_4$ ve $O_2$ gazları, ikincisinde ise $He$ ve $CH_4$ gazları aynı sıcaklıkta karşılıklı uçlardan aynı anda gönderiliyor.

(Mol kütleleri: $He = 4$ g/mol, $CH_4 = 16$ g/mol, $O_2 = 32$ g/mol)

Buna göre, gazların borulardaki yayılma hızları kıyaslandığında aşağıdakilerden hangisi yanlış olur?

A) Birinci boruda $CH_4$ gazı $O_2$ gazından daha hızlı yayılır.
B) İkinci boruda $He$ gazı $CH_4$ gazından daha hızlı yayılır.
C) Her iki boruda da mol kütlesi küçük olan gaz daha hızlı yayılmıştır.
D) Deneydeki tüm gazlar arasında yayılma hızı en yavaş olan gaz $O_2$'dir.
E) $CH_4$ gazının birinci borudaki yayılma hızı, ikinci borudaki yayılma hızından daha büyüktür.

Gazların farklı ortamlarda yayılması ve karışması ile ilgili yapılan bir deneyde, muslukla ayrılmış iki cam balondan birinde renkli azot dioksit ($NO_2$) gazı, diğerinde ise renksiz azot ($N_2$) gazı bulunmaktadır. Musluk açıldığında renkli gazın diğer balona doğru yayıldığı ve bir süre sonra her iki balondaki renk koyuluğunun tamamen eşitlendiği gözleniyor.

Bu deneyden;

I. Gazlar birbiri içinde tamamen homojen olarak dağılır.
II. Gazların yayılması ve karışması fiziksel bir olaydır.
III. Gaz tanecikleri sürekli ve gelişigüzel (Brown) hareket eder.

sonuçlarından hangileri çıkarılabilir?

A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III

Normal koşullarda ($0^\circ\text{C}$ sıcaklık ve $1\text{ atm}$ basınçta) eşit hacim kaplayan $Ne$ (Mol kütlesi: $20$ g/mol) ve $Ar$ (Mol kütlesi: $40$ g/mol) gazları için aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Mol sayıları birbirine eşittir.
B) Ortalama kinetik enerjileri birbirine eşittir.
C) $Ne$ gazının yayılma hızı, $Ar$ gazının yayılma hızından daha fazladır.
D) Gazların kütleleri birbirine eşittir.
E) Birim hacimdeki tanecik sayıları birbirine eşittir.

Gazların farklı ortamlarda yayılma hızı ile ilgili araştırma yapan bir öğrenci, yaptığı deneylerde bazı değişkenlerin yayılma hızını doğrudan etkilediğini, bazılarının ise etkilemediğini gözlemliyor.

Buna göre, aşağıdaki değişkenlerden hangisi gazların yayılma hızını doğrudan etkileyen bir faktör değildir?

A) Gazın mutlak sıcaklığı
B) Gazın mol kütlesi
C) Gazın bulunduğu kabın şekli
D) Ortamın sıcaklığı
E) Gaz taneciklerinin ortalama kinetik enerjisi

Bir kimya öğretmeni, gazların yayılma hızını göstermek için $100$ cm uzunluğunda, iki ucu açık yatay bir cam boru kullanıyor. Borunun sol ucundan $X$ gazı, sağ ucundan ise $Y$ gazı aynı anda ve aynı sıcaklıkta gönderiliyor. Gazlar sol uçtan $80$ cm uzaklıkta karşılaşıyor.

Buna göre, $X$ ve $Y$ gazları aşağıdakilerden hangisi olabilir?

(Mol kütleleri: $H_2 = 2$ g/mol, $He = 4$ g/mol, $CH_4 = 16$ g/mol, $O_2 = 32$ g/mol, $SO_2 = 64$ g/mol)

A) $X: CH_4$, $Y: O_2$
B) $X: H_2$, $Y: O_2$
C) $X: O_2$, $Y: H_2$
D) $X: He$, $Y: CH_4$
E) $X: SO_2$, $Y: He$

Özdeş iki cam balondan birincisinde $25^\circ\text{C}$ sıcaklıkta $He$ gazı, ikincisinde ise $100^\circ\text{C}$ sıcaklıkta $He$ gazı bulunmaktadır. Her iki balonun ağzında özdeş gözenekli engeller (çeperler) yer almaktadır. Balonların dışındaki ortam ise tamamen boşaltılmıştır (vakumlanmıştır).

Buna göre, bu sistemlerle ilgili yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

A) İkinci balondaki $He$ gazı taneciklerinin ortalama kinetik enerjisi daha yüksektir.
B) Birinci balondaki $He$ gazının birim zamandaki efüzyon (dışa yayılma) hızı daha düşüktür.
C) Sıcaklık arttıkça gaz taneciklerinin yayılma hızı artar.
D) Her iki balondaki gaz taneciklerinin çeperlere birim zamandaki çarpma sayıları eşitlendiğinde efüzyon hızları da kesinlikle eşit olur.
E) İkinci balondaki gazın dışarıdaki boşluğa tamamen yayılma süresi, birinci balondakine göre daha kısadır.

Bir araştırmacı, gazların yayılma hızının sıcaklık ve mol kütlesi ile ilişkisini incelemek amacıyla aşağıdaki üç farklı deney düzeneğini hazırlıyor:

- 1. Düzenek: $25^\circ\text{C}$ sıcaklıktaki $100$ cm'lik cam borunun uçlarından aynı anda $He$ ve $CH_4$ gazları gönderiliyor.
- 2. Düzenek: $25^\circ\text{C}$ sıcaklıktaki $100$ cm'lik cam borunun uçlarından aynı anda $CH_4$ ve $SO_2$ gazları gönderiliyor.
- 3. Düzenek: $50^\circ\text{C}$ sıcaklıktaki $100$ cm'lik cam borunun uçlarından aynı anda $He$ ve $CH_4$ gazları gönderiliyor.

(Mol kütleleri: $He = 4$ g/mol, $CH_4 = 16$ g/mol, $SO_2 = 64$ g/mol)

Bu düzeneklerde gazların karşılaşma noktaları ve süreleri ile ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

A) 1. ve 3. düzeneklerde gazların karşılaşma noktaları birbirinden farklıdır.
B) 1. düzenekte gazların karşılaşma süresi, 3. düzenektekinden daha kısadır.
C) 2. düzenekte $CH_4$ gazının karşılaşma noktasına kadar aldığı yol, 1. düzenektekinden daha fazladır.
D) Her üç düzenekte de gazlar borunun tam ortasında karşılaşır.
E) 3. düzenekteki gazların ortalama kinetik enerjileri, 1. düzenekteki gazlarınkinden daha düşüktür.