💡 10. Sınıf Kimya: Doymuş doymamış çözelti Çözümlü Örnekler

Bu soruyu çözmek için öncelikle suyun çözebileceği maksimum NaCl miktarını bulmalıyız.

• 100 gram su 36 gram NaCl çözebilir.
• O halde 200 gram su, \( 2 \times 36 = 72 \) gram NaCl çözebilir.

Hazırlanan çözeltide tam olarak 72 gram NaCl bulunmaktadır. Bu, 200 gram suyun çözebileceği maksimum miktardır.
👉 Bu nedenle, hazırlanan çözelti doymuş bir çözeltidir. ✅

Çözünürlük bilgisini kullanarak çözeltinin durumunu belirleyelim:

• 50 gram su en fazla 10 gram şeker çözebilir.
• Çözeltiye 15 gram şeker eklenmiştir.

Eklenen şeker miktarı (15 gram), suyun çözebileceği maksimum miktardan (10 gram) daha fazladır. Ancak, çözeltinin aşırı doymuş olabilmesi için eklenen fazla şekerin çözünmesi gerekir ki bu da normal şartlarda mümkün değildir.
👉 Bu durumda, 10 gram şeker çözünecek ve geriye kalan 5 gram şeker çözünmeden kalacaktır. Dolayısıyla, çözünen kısım için çözelti doymuş kabul edilir. ✅

Öncelikle verilen çözünürlük bilgisini kullanarak 50 gram suyun ne kadar KNO₃ çözebileceğini hesaplayalım.

• 100 gram su 30 gram KNO₃ çözebilir.
• O halde 50 gram su, \( \frac{30}{2} = 15 \) gram KNO₃ çözebilir.

Hazırlanan çözeltide 20 gram KNO₃ bulunmaktadır. Suyun çözebileceği maksimum miktar 15 gram olduğuna göre, 20 gramın tamamı çözünemez.
👉 Çözünen kısım 15 gram olacak ve 5 gram KNO₃ dibe çökecektir. Çözünen miktar, suyun çözebileceği maksimum miktardan az olduğu için, çözelti doymamıştır. ❌ (Bu ifade yanlıştır, çözünen kısım doygunluğa ulaşmıştır).
Düzeltme: Çözeltideki çözünen KNO₃ miktarı (15 gram), 50 gram suyun çözebileceği maksimum miktara eşittir. Bu nedenle çözelti doymuştur. ✅

Bu senaryo, çözeltinin durumunu anlamak için önemli ipuçları verir:

• Tuzun bir kısmının çözünmesi: Bu, suyun hala daha fazla madde çözme potansiyeli olduğunu gösterir.
• Tuzun bir kısmının dibe çökmesi: Bu, suyun artık daha fazla tuzu çözemeyecek noktaya geldiğini, yani doygunluğa ulaştığını gösterir.

👉 Bu gözlem sonucunda, çözeltinin doymuş bir çözelti olduğu ve dibe çöken katının çözünmeden kaldığı anlaşılır. ✅

Bu soruyu adım adım analiz edelim:

• 20°C'de 50 gram X tuzu çözülemiyor: Bu, 20°C'de 100 gram suyun en fazla 50 gramdan daha az X tuzu çözebildiği anlamına gelir. Dolayısıyla, 20°C'de X tuzunun çözünürlüğü 50 gram/100 gram sudan azdır.
• 40°C'de 50 gram X tuzunun tamamı çözünüyor: Bu, 40°C'de 100 gram suyun en az 50 gram X tuzunu çözebildiği anlamına gelir.

Şimdi seçenekleri değerlendirelim:

• A) 20°C'de çözülemeyen tuz varsa, çözelti doymamış olabilir (eğer çözünen kısım maksimumdan az ise) veya dibe çökme varsa doymuştur. Kesin olarak doygun diyemeyiz, ancak çözünürlüğün 50 gramdan az olduğunu biliyoruz.
• B) 40°C'de 50 gram tuzun tamamı çözündüğüne göre, bu sıcaklıkta çözünürlük en az 50 gramdır. Çözeltinin doymamış olup olmadığını kesin olarak söyleyemeyiz, belki de tam doygunluk sınırındadır.
• C) 20°C'de 50 gram tuzun tamamı çözünemediğine göre, bu sıcaklıktaki çözünürlük 50 gram/100 gram sudan azdır. Bu ifade doğrudur. ✅
• D) 40°C'de 50 gram tuzun tamamı çözündüğüne göre, çözünürlük en az 50 gramdır. "Fazladır" demek için daha fazla çözünebildiğini bilmemiz gerekir, bu bilgiye sahip değiliz.

👉 En doğru ifade C seçeneğidir. ✅

Bu günlük hayat örneği, kimyadaki önemli bir kavramı açıklar:

• Şekerin bir kısmının çözünmesi: Başlangıçta su, şekeri çözerek bir çözelti oluşturur. Bu, suyun hala daha fazla madde çözme kapasitesi olduğunu gösterir.
• Şekerin dibe çökmesi: Bir noktadan sonra eklenen şeker çözünmez ve bardağın dibinde birikir. Bu, suyun artık daha fazla şekeri çözemeyecek hale geldiği anlamına gelir.

👉 Bu durum, doymuş bir çözeltiyi temsil eder. Çünkü su, çözebileceği maksimum şeker miktarına ulaşmış ve eklenen fazla şeker çözünmeden kalmıştır. ✅

Öncelikle suyun çözebileceği maksimum tuz miktarını hesaplayalım:

• 100 gram su 20 gram tuz çözebilir.
• O halde 300 gram su, \( 3 \times 20 = 60 \) gram tuz çözebilir.

Hazırlanan çözeltide 40 gram tuz bulunmaktadır. Suyun çözebileceği maksimum miktar 60 gram olduğuna göre, 40 gram tuzun tamamı çözünecektir.
👉 Çözünen tuz miktarı (40 gram), suyun çözebileceği maksimum miktardan (60 gram) az olduğu için, çözelti doymamış bir çözeltidir. ✅

Bu soruyu çözmek için öncelikle 50 gram suyun ne kadar NaCl çözebileceğini bulalım:

• 100 gram su 40 gram NaCl çözebilir.
• O halde 50 gram su, \( \frac{40}{2} = 20 \) gram NaCl çözebilir.

Hazırlanan çözeltide 25 gram NaCl bulunmaktadır. Suyun çözebileceği maksimum miktar 20 gramdır. Bu durumda, 20 gram NaCl çözünecek ve geriye kalan 5 gram NaCl çözünmeden dibe çökecektir.
👉 Bu nedenle, çözeltinin çözünen kısmı doymuştur, çünkü suyun çözebileceği maksimum miktara ulaşılmıştır. ✅