🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Kimya
💡 10. Sınıf Kimya: Doymuş doymamış aşırı doymuş çözelti Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Doymuş doymamış aşırı doymuş çözelti Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Oda sıcaklığındaki 100 gram suya 20 gram NaCl (tuz) eklendiğinde tamamı çözünüyor. NaCl'nin bu sıcaklıktaki çözünürlüğü 40 gram/100 gram su olduğuna göre, oluşan çözelti doymamış mıdır, doymuş mudur, yoksa aşırı doymuş mudur? 🤔
Çözüm:
- Öncelikle, verilen sıcaklıkta NaCl'nin çözünürlüğünü biliyoruz: 40 gram NaCl / 100 gram su. Bu, 100 gram suda en fazla çözünebilecek NaCl miktarını gösterir.
- Şimdi, çözeltiye eklenen NaCl miktarını kontrol edelim: 20 gram.
- Eklenen 20 gram NaCl, 100 gram suyun çözebileceği maksimum miktar olan 40 gramdan azdır.
- Bu durumda, çözeltideki madde miktarı, o sıcaklıkta çözünebilecek maksimum miktardan az olduğu için çözelti doymamış bir çözeltidir. ✅
Örnek 2:
Bir miktar şeker, 200 gram su içinde çözülüyor. Bu sıcaklıkta şekerin çözünürlüğü 180 gram/100 gram su olarak verilmiştir. Eğer çözeltiye 300 gram şeker eklendiğinde tamamı çözünüyorsa, oluşan çözelti ne tür bir çözeltidir? 🍬
Çözüm:
- Verilen sıcaklıkta şekerin çözünürlüğü: 180 gram şeker / 100 gram su.
- Çözeltide 200 gram su bulunmaktadır. Bu miktarda suyun çözebileceği maksimum şeker miktarını hesaplayalım:
(180 gram şeker / 100 gram su) * 200 gram su = 360 gram şeker. - Çözeltiye eklenen toplam şeker miktarı 300 gramdır.
- Eklenen 300 gram şeker, 200 gram suyun çözebileceği maksimum miktar olan 360 gramdan azdır.
- Bu nedenle, çözeltideki şeker miktarı, o sıcaklıkta çözünebilecek maksimum miktardan az olduğu için çözelti doymamış bir çözeltidir. 👍
Örnek 3:
25°C'de 100 gram potasyum nitrat (KNO₃) için çözünürlük değeri 35.7 gram/100 gram su olarak bilinmektedir. Eğer 25°C'de 100 gram su içinde 35.7 gram KNO₃ çözülürse, oluşan çözelti hakkında ne söylenebilir? 💧
Çözüm:
- Çözünürlük, belirli bir sıcaklıkta bir miktar çözücünün (genellikle 100 gram su) en fazla çözebileceği madde miktarıdır.
- Bu soruda, 25°C'de 100 gram suyun çözebileceği maksimum KNO₃ miktarı tam olarak 35.7 gram olarak verilmiştir.
- Çözeltiye eklenen KNO₃ miktarı da tam olarak 35.7 gramdır.
- Bu durum, çözücünün çözebileceği maksimum madde miktarının tam olarak çözündüğü anlamına gelir.
- Dolayısıyla, oluşan çözelti doymuş bir çözeltidir. 💯
Örnek 4:
50 gram sodyum klorür (NaCl), 150 gram su ile karıştırılıyor. Bu sıcaklıkta NaCl'nin çözünürlüğü 38 gram/100 gram su olarak verilmiştir. Oluşan çözeltinin türünü belirleyiniz. 🧂
Çözüm:
- Öncelikle, 150 gram suyun çözebileceği maksimum NaCl miktarını hesaplayalım.
- Çözünürlük: 38 gram NaCl / 100 gram su.
- 150 gram su için çözünebilecek maksimum NaCl miktarı:
\( \frac{38 \text{ gram NaCl}}{100 \text{ gram su}} \times 150 \text{ gram su} = 57 \text{ gram NaCl} \) - Çözeltiye eklenen NaCl miktarı 50 gramdır.
- Eklenen 50 gram NaCl, 150 gram suyun çözebileceği maksimum miktar olan 57 gramdan azdır.
- Bu nedenle, çözelti doymamış bir çözeltidir. ✨
Örnek 5:
Bir kimyager, 20°C'de 200 gram sodyum sülfat (Na₂SO₄) içeren bir çözelti hazırlıyor. Bu sıcaklıkta Na₂SO₄'ün çözünürlüğü 19.4 gram/100 gram su olarak biliniyor. Eğer kimyager çözeltiye 20 gram daha Na₂SO₄ eklediğinde dibe çökme oluyorsa, başlangıçtaki çözelti türü ne olmalıdır? 🤔
Çözüm:
- 20°C'de Na₂SO₄'ün çözünürlüğü: 19.4 gram / 100 gram su.
- Başlangıçta 200 gram su olduğu varsayılırsa, bu suyun çözebileceği maksimum Na₂SO₄ miktarı:
\( \frac{19.4 \text{ gram Na₂SO₄}}{100 \text{ gram su}} \times 200 \text{ gram su} = 38.8 \text{ gram Na₂SO₄} \) - Kimyager 20 gram daha Na₂SO₄ eklediğinde dibe çökme oluyorsa, bu eklenen madde çözünmeden kalmıştır.
- Bu durum, başlangıçtaki çözeltinin zaten maksimum çözünürlüğe ulaşmış olduğunu ve eklenen maddeyi çözemeyeceğini gösterir.
- Eğer başlangıçta çözünen madde miktarı 38.8 gramdan fazla olsaydı ve eklenen 20 gram da çözünmeden kalsaydı, başlangıçtaki çözelti doymuş olurdu.
- Ancak, soruda "dibe çökme oluyorsa" ifadesi, eklenen maddenin tamamının veya bir kısmının çözünmeden kaldığını belirtir. Eğer başlangıçta doymamış olsaydı, bir miktar daha çözünebilirdi.
- Dibe çökmenin gerçekleşmesi, çözeltinin maksimum çözünürlüğe ulaştığını ve hatta aşırı doymuş hale gelerek kararsızlaştığını veya doğrudan doymuş olup eklenen maddeyi çözemediğini gösterir. Ancak en temel yorum, çözeltinin artık daha fazla madde çözemediğidir.
- Eğer başlangıçta 200 gram su ve 200 gram Na₂SO₄ olsaydı (yani 38.8 gramın çok üzerinde), eklenen 20 gram da dibe çökebilirdi. Bu durumda başlangıçtaki çözelti doymuş olurdu.
- Sorunun kurgusu gereği, eklenen 20 gramın dibe çökmesi, başlangıçtaki çözeltinin doymuş olduğunu ve eklenen maddeyi çözemediğini ima eder.
- Bu durumda, başlangıçtaki çözelti doymuş olmalıdır. ⚖️
Örnek 6:
Bir öğrenci, potasyum iyodür (KI) çözünürlüğünü araştırıyor. 20°C'de 100 gram suyun en fazla 55 gram KI çözebildiğini öğreniyor. Öğrenci, 20°C'de 200 gram su kullanarak 110 gram KI ekleyerek bir çözelti hazırlıyor. Daha sonra bu çözeltiyi ısıtmadan aynı sıcaklıkta 100 gram su daha ekliyor. Son durumda oluşan çözelti doymuş mudur, doymamış mıdır? 💡
Çözüm:
- Adım 1: Başlangıç Çözeltisinin Durumu
- 20°C'de 100 gram su, en fazla 55 gram KI çözebilir.
- Öğrenci, 200 gram su kullanıyor. Bu miktar suyun çözebileceği maksimum KI:
\( \frac{55 \text{ gram KI}}{100 \text{ gram su}} \times 200 \text{ gram su} = 110 \text{ gram KI} \) - Öğrenci tam olarak 110 gram KI eklediği için, başlangıçta hazırlanan çözelti doymuş bir çözeltidir. ✅
- Adım 2: Su Eklendikten Sonraki Durum
- Öğrenci, çözeltiye 100 gram su daha ekliyor. Toplam su miktarı: 200 gram + 100 gram = 300 gram.
- Bu sıcaklıkta 300 gram suyun çözebileceği maksimum KI miktarı:
\( \frac{55 \text{ gram KI}}{100 \text{ gram su}} \times 300 \text{ gram su} = 165 \text{ gram KI} \) - Çözeltide çözünmüş olan KI miktarı hala 110 gramdır (çünkü ısıtma yapılmadı ve eklenen su sadece çözme kapasitesini artırdı).
- Çözeltideki 110 gram KI, 300 gram suyun çözebileceği maksimum miktar olan 165 gramdan azdır.
- Bu nedenle, son durumda oluşan çözelti doymamış bir çözeltidir. 👉
Örnek 7:
Kış aylarında, camlara buzlanmayı önlemek için tuz (NaCl) serpilir. Tuz, suyun donma noktasını düşürerek buzun erimesini sağlar. Eğer bir miktar tuz, buzun üzerine serildiğinde erime gerçekleşiyorsa, bu durum buzun erimesiyle oluşan suyun tuzla oluşturduğu çözeltinin türü hakkında bize ne anlatır? ❄️🧂
Çözüm:
- Buzun üzerine tuz serpildiğinde, buz erir ve tuz ile su birleşerek bir çözelti oluşturur.
- Tuzun, suyun donma noktasını düşürmesi, aslında suyun daha düşük sıcaklıklarda sıvı halde kalabilmesini sağlaması anlamına gelir.
- Eğer tuz eklendiğinde buz eriyorsa, bu, oluşan su-tuz karışımının (çözeltinin) artık buzun oluştuğu sıcaklıktan daha düşük bir sıcaklıkta sıvı halde kalabildiğini gösterir.
- Bu erime süreci devam ettiği sürece, su, mevcut tuz konsantrasyonunda çözebileceği maksimum miktarda tuzu çözmeye çalışır.
- Eğer tuz eklenmeye devam ederse ve bir noktada artık tuz çözünmüyorsa, oluşan çözelti doymuş hale gelir.
- Ancak, genellikle bu tür uygulamalarda, eklenen tuzun tamamı eriyen buz ile çözelti oluşturur. Bu da oluşan çözeltinin, o anki sıcaklıkta ve tuz konsantrasyonunda doymamış olabileceğini gösterir, çünkü hala daha fazla tuz çözme potansiyeli vardır (eğer tuz eklenmeye devam ederse).
- Özetle, buz eriyorsa, oluşan su-tuz çözeltisi, buzun oluştuğu sıcaklıktan daha düşük bir sıcaklıkta sıvı halde kalabilir. Eğer erime devam ediyorsa, çözelti doymamış olabilir veya doymuş olup eklenen tuzun tamamını çözememiş olabilir. Genellikle, erimenin gerçekleşmesi, çözeltinin henüz doygunluğa ulaşmadığını ve daha fazla tuz çözebileceğini düşündürür. 💧
Örnek 8:
30°C'de gümüş nitrat (AgNO₃) çözünürlüğü 218 gram/100 gram su olarak verilmiştir. 30°C'de 50 gram su içinde 109 gram AgNO₃ çözülüyor. Daha sonra çözelti 10°C'ye soğutuluyor. 10°C'de AgNO₃ çözünürlüğü ise 130 gram/100 gram su olarak biliniyor. Soğutma sonucunda oluşan çözelti ne tür bir çözeltidir? 🌡️
Çözüm:
- Adım 1: Başlangıç Çözeltisinin Durumu (30°C)
- 30°C'de 100 gram su, en fazla 218 gram AgNO₃ çözebilir.
- Başlangıçta 50 gram su kullanılıyor. Bu suyun 30°C'de çözebileceği maksimum AgNO₃ miktarı:
\( \frac{218 \text{ gram AgNO₃}}{100 \text{ gram su}} \times 50 \text{ gram su} = 109 \text{ gram AgNO₃} \) - Öğrenci tam olarak 109 gram AgNO₃ eklediği için, 30°C'deki başlangıç çözeltisi doymuş bir çözeltidir. ✅
- Adım 2: Soğutma Sonrası Durum (10°C)
- Çözelti 10°C'ye soğutuluyor.
- 10°C'de 100 gram su, en fazla 130 gram AgNO₃ çözebilir.
- Çözeltide hala 50 gram su ve çözünmüş 109 gram AgNO₃ bulunmaktadır.
- 10°C'de 50 gram suyun çözebileceği maksimum AgNO₃ miktarı:
\( \frac{130 \text{ gram AgNO₃}}{100 \text{ gram su}} \times 50 \text{ gram su} = 65 \text{ gram AgNO₃} \) - Çözeltide bulunan 109 gram AgNO₃, 10°C'deki 50 gram suyun çözebileceği maksimum miktar olan 65 gramdan daha fazladır.
- Bu durumda, 109 gram - 65 gram = 44 gram AgNO₃ çözünmeden kalacaktır (çökecektir).
- Çözeltideki 65 gram AgNO₃ çözünmüş halde kalırken, fazlası dibe çökecektir.
- Bu durum, 10°C'deki çözeltinin doymuş olduğunu ve dibe çökmenin gerçekleştiğini gösterir.
- Dolayısıyla, soğutma sonucunda oluşan çözelti doymuş bir çözeltidir. 📉
Örnek 9:
Bir çay bardağına şeker ekleyip karıştırıyorsunuz. Bir süre sonra şeker eklemeye devam etseniz de artık çözünmediğini ve bardağın dibinde biriktiğini görüyorsunuz. Bu durum, çayınızdaki çözeltinin hangi tür bir çözelti olduğunu gösterir? ☕
Çözüm:
- Çay bardağındaki su, bir çözücüdür ve eklenen şeker de çözünen maddedir.
- Başlangıçta şeker eklediğinizde çözündüğünü görüyorsunuz, bu da çayınızın doymamış olduğunu gösterir.
- Ancak bir noktadan sonra eklediğiniz şeker çözünmüyor ve dibe çöküyorsa, bu, çaydaki suyun o sıcaklıkta çözebileceği maksimum şeker miktarına ulaştığı anlamına gelir.
- Bu durum, çayınızdaki çözeltinin doymuş bir çözelti haline geldiğini gösterir. 💯
- Eğer daha fazla şeker eklemeye devam ederseniz ve sıcaklık değişmezse, eklenen şeker çözünmeden dibe çökecektir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-doymus-doymamis-asiri-doymus-cozelti/sorular