💡 10. Sınıf Kimya: Derişim hesaplamaları Çözümlü Örnekler

Bu tür hesaplamalarda temel formülümüz şudur:

Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{Çözünen Madde Kütlesi}{Çözelti Kütlesi} \times 100 \)

Şimdi adımları takip edelim: 👇

• 1. Adım: Çözünen maddeyi belirle.
  Soruda verilen çözünen madde sodyum klorürdür (NaCl) ve kütlesi 50 gramdır.
• 2. Adım: Çözelti kütlesini hesapla.
  Çözelti kütlesi, çözünen madde kütlesi ile çözücü kütlesinin toplamıdır.
  Çözelti Kütlesi = Çözünen Madde Kütlesi + Çözücü Kütlesi
  Çözelti Kütlesi = 50 g + 200 g = 250 g
• 3. Adım: Formülü uygula.
  Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{50 \text{ g}}{250 \text{ g}} \times 100 \)
  Kütlece Yüzde Derişim = \( 0.2 \times 100 \)
  Kütlece Yüzde Derişim = 20%

✅ Sonuç olarak, çözeltinin kütlece yüzde derişimi %20'dir.

Molar derişim (M), bir litre çözeltide çözünmüş olan maddenin mol sayısını ifade eder.

Formülümüz:

Molar Derişim (M) = \( \frac{Çözünen Madde Mol Sayısı (mol)}{Çözelti Hacmi (L)} \)

Şimdi hesaplamayı yapalım: 👉

• 1. Adım: Verilen değerleri belirle.
  Çözünen madde mol sayısı = 0.5 mol
  Çözelti hacmi = 2 L
• 2. Adım: Formülü uygula.
  Molar Derişim = \( \frac{0.5 \text{ mol}}{2 \text{ L}} \)
  Molar Derişim = 0.25 M

💡 Bu çözeltinin molar derişimi 0.25 M'dir.

Bu soruda önce NaCl'nin mol sayısını bulmamız gerekiyor. Ardından molar derişim formülünü kullanacağız.

Adım adım ilerleyelim: 🚀

• 1. Adım: NaCl'nin mol kütlesini hesapla.
  Mol Kütlesi (NaCl) = Mol Kütlesi (Na) + Mol Kütlesi (Cl)
  Mol Kütlesi (NaCl) = 23 g/mol + 35.5 g/mol = 58.5 g/mol
• 2. Adım: NaCl'nin mol sayısını hesapla.
  Mol Sayısı = \( \frac{Kütle}{Mol Kütlesi} \)
  Mol Sayısı = \( \frac{29.25 \text{ g}}{58.5 \text{ g/mol}} \)
  Mol Sayısı = 0.5 mol
• 3. Adım: Çözelti hacmini litreye çevir.
  Hacim = 500 mL = 0.5 L
• 4. Adım: Molar derişimi hesapla.
  Molar Derişim = \( \frac{Çözünen Madde Mol Sayısı}{Çözelti Hacmi (L)} \)
  Molar Derişim = \( \frac{0.5 \text{ mol}}{0.5 \text{ L}} \)
  Molar Derişim = 1 M

📌 Sonuç olarak, çözeltinin molar derişimi 1 M'dir.

Bu, kütlece yüzde derişim formülünün farklı bir uygulamasıdır. Formülü kullanarak çözünen maddenin kütlesini bulacağız.

İşte çözüm adımları: 📝

• 1. Adım: Kütlece yüzde derişim formülünü hatırla.
  Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{Çözünen Madde Kütlesi}{Çözelti Kütlesi} \times 100 \)
  Bu formülü, çözünen madde kütlesini bulmak için yeniden düzenleyebiliriz:
• 2. Adım: Formülü yeniden düzenle.
  Çözünen Madde Kütlesi = \( \frac{Kütlece Yüzde Derişim \times Çözelti Kütlesi}{100} \)
  Burada çözünen madde asetik asit, çözelti ise sirkedir.
• 3. Adım: Değerleri yerine koy ve hesapla.
  Çözünen Madde Kütlesi = \( \frac{5 \times 200 \text{ g}}{100} \)
  Çözünen Madde Kütlesi = \( \frac{1000 \text{ g}}{100} \)
  Çözünen Madde Kütlesi = 10 g

✅ Yani, 200 gramlık %5'lik sirke içinde 10 gram saf asetik asit bulunur.

Bu tür durumlarda, çözeltiye saf su ekleyerek hacmi artırdığımızda, çözünen madde mol sayısı değişmez ancak çözelti hacmi artar. Bu da molar derişimin azalmasına neden olur. Bu işleme seyreltme denir.

Seyreltme için kullanabileceğimiz pratik bir formül vardır: \( M_1 \times V_1 = M_2 \times V_2 \)

Burada:

• \( M_1 \): Başlangıç derişimi
• \( V_1 \): Başlangıç hacmi
• \( M_2 \): Son derişim
• \( V_2 \): Son hacim

Şimdi adımları izleyelim: 💡

• 1. Adım: Başlangıç değerlerini belirle.
  \( M_1 = 2 \) M
  \( V_1 = 500 \) mL
• 2. Adım: Son hacmi hesapla.
  Son hacim, başlangıç hacmi ile eklenen su hacminin toplamıdır.
  \( V_2 = V_1 + \text{Eklenen Su Hacmi} \)
  \( V_2 = 500 \) mL + 500 mL = 1000 mL
• 3. Adım: Seyreltme formülünü uygula.
  \( M_1 \times V_1 = M_2 \times V_2 \)
  \( 2 \text{ M} \times 500 \text{ mL} = M_2 \times 1000 \text{ mL} \)
  \( 1000 \text{ M} \cdot \text{mL} = M_2 \times 1000 \text{ mL} \)
• 4. Adım: Son derişimi (M₂) hesapla.
  \( M_2 = \frac{1000 \text{ M} \cdot \text{mL}}{1000 \text{ mL}} \)
  \( M_2 = 1 \) M

✅ Bu işlem sonucunda yeni çözeltinin molar derişimi 1 M olur.

Bu problemde, önce toplam çözünen madde kütlesini ve toplam çözelti kütlesini bulmamız gerekiyor. Ardından kütlece yüzde derişim formülünü uygulayacağız.

Adım adım ilerleyelim: 👣

• 1. Adım: Başlangıçtaki çözünen madde ve çözücü kütlelerini belirle.
  Çözünen Madde (NaCl) Kütlesi = 50 g
  Çözücü (Su) Kütlesi = 200 g
• 2. Adım: Çözeltiye eklenen suyu hesaba kat.
  Eklenen Su Kütlesi = 100 g
  Toplam Çözücü (Su) Kütlesi = 200 g + 100 g = 300 g
• 3. Adım: Son çözelti kütlesini hesapla.
  Çözelti Kütlesi = Çözünen Madde Kütlesi + Toplam Çözücü Kütlesi
  Çözelti Kütlesi = 50 g + 300 g = 350 g
• 4. Adım: Kütlece yüzde derişimi hesapla.
  Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{Çözünen Madde Kütlesi}{Çözelti Kütlesi} \times 100 \)
  Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{50 \text{ g}}{350 \text{ g}} \times 100 \)
  Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{5}{35} \times 100 \)
  Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{1}{7} \times 100 \approx 14.28 % \)

📌 Sonuç olarak, son çözeltinin kütlece yüzde derişimi yaklaşık olarak %14.28'dir.

Bu, kütlece yüzde derişim prensibinin temizlik ürünlerinde nasıl kullanıldığına dair harika bir örnektir.

Hesaplama adımları şöyledir: 🧼

• 1. Adım: Verilen bilgileri belirle.
  Kütlece Yüzde Derişim (Aktif Madde) = %5
  Çözelti Kütlesi (Yaklaşık) = 1000 g
• 2. Adım: Çözünen maddenin (aktif madde) kütlesini hesaplamak için formülü kullan.
  Çözünen Madde Kütlesi = \( \frac{Kütlece Yüzde Derişim \times Çözelti Kütlesi}{100} \)
  Burada çözünen madde aktif maddedir (NaClO).
• 3. Adım: Değerleri yerine koy ve hesapla.
  Aktif Madde Kütlesi = \( \frac{5 \times 1000 \text{ g}}{100} \)
  Aktif Madde Kütlesi = \( \frac{5000 \text{ g}}{100} \)
  Aktif Madde Kütlesi = 50 g

✅ Yani, 1 litrelik (yaklaşık 1000 g) %5'lik çamaşır suyunda yaklaşık 50 gram aktif sodyum hipoklorit bulunur. Bu, ürünün temizleme gücünü belirleyen ana bileşendir.

Bu soruda, molar derişim ve hacimden yola çıkarak çözünen maddenin mol sayısını bulacak, ardından mol sayısından kütleyi hesaplayacağız.

İşte adım adım çözüm: 🚶‍♀️

• 1. Adım: Verilen değerleri belirle.
  Son Molar Derişim (\( M_2 \)) = 0.4 M
  Son Hacim (\( V_2 \)) = 250 mL = 0.25 L
• 2. Adım: Çözeltideki NaOH mol sayısını hesapla.
  Mol Sayısı = Molar Derişim \( \times \) Hacim (L)
  Mol Sayısı = \( 0.4 \text{ mol/L} \times 0.25 \text{ L} \)
  Mol Sayısı = 0.1 mol
• 3. Adım: NaOH'nin mol kütlesini hesapla.
  Mol Kütlesi (NaOH) = Mol Kütlesi (Na) + Mol Kütlesi (O) + Mol Kütlesi (H)
  Mol Kütlesi (NaOH) = 23 g/mol + 16 g/mol + 1 g/mol = 40 g/mol
• 4. Adım: Tartılan NaOH katısının kütlesini hesapla.
  Kütle = Mol Sayısı \( \times \) Mol Kütlesi
  Kütle = \( 0.1 \text{ mol} \times 40 \text{ g/mol} \)
  Kütle = 4 g

✅ Bu durumda, başlangıçta tartılan NaOH katısının kütlesi 4 gramdır.

Bu soruda, verilen çözünürlük bilgisini kullanarak doygun bir çözeltideki çözünen madde miktarını ve dolayısıyla derişimi hesaplayacağız.

Çözüm adımları şöyledir: 💡

• 1. Adım: Çözünürlük bilgisini yorumla.
  Çözünürlük 40 g / 100 g su demek, 100 gram suda en fazla 40 gram tuzun çözünebileceği anlamına gelir.
• 2. Adım: Verilen su miktarına göre çözünen tuz miktarını hesapla.
  Eğer 100 g su ile 40 g tuz çözünüyorsa,
  200 g su ile \( x \) g tuz çözünür.
  Orantı kurarsak:
  \( \frac{100 \text{ g su}}{40 \text{ g tuz}} = \frac{200 \text{ g su}}{x \text{ g tuz}} \)
  \( x = \frac{200 \text{ g} \times 40 \text{ g}}{100 \text{ g}} \)
  \( x = 80 \) g tuz
• 3. Adım: Çözelti kütlesini hesapla.
  Çözelti Kütlesi = Çözünen Madde Kütlesi + Çözücü Kütlesi
  Çözelti Kütlesi = 80 g (tuz) + 200 g (su) = 280 g
• 4. Adım: Kütlece yüzde derişimi hesapla.
  Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{Çözünen Madde Kütlesi}{Çözelti Kütlesi} \times 100 \)
  Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{80 \text{ g}}{280 \text{ g}} \times 100 \)
  Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{8}{28} \times 100 \)
  Kütlece Yüzde Derişim = \( \frac{2}{7} \times 100 \approx 28.57 % \)

✅ Bu sıcaklıkta hazırlanan doygun çözeltinin kütlece yüzde derişimi yaklaşık %28.57'dir.