🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Kimya
💡 10. Sınıf Kimya: Derişim Birimleri (Molarite, Ppm) Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Derişim Birimleri (Molarite, Ppm) Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Merhaba sevgili öğrenciler! 👋 Bu örneğimizde, Molarite kavramını temelden anlayacağız.
500 mL hacmindeki bir çözeltide 0,2 mol sodyum klorür (NaCl) çözünmüşse, bu çözeltinin molar derişimi (molaritesi) kaç mol/L'dir? 💡
500 mL hacmindeki bir çözeltide 0,2 mol sodyum klorür (NaCl) çözünmüşse, bu çözeltinin molar derişimi (molaritesi) kaç mol/L'dir? 💡
Çözüm:
Bu soruyu çözmek için molarite formülünü kullanacağız. İşte adım adım çözüm:
- 👉 Molarite (C), çözünen maddenin mol sayısının (n) çözeltinin hacmine (V) oranına eşittir.
Formülü: \( C = \frac{n}{V} \) - 📌 Öncelikle verilen hacmi litreye çevirmeliyiz.
Verilen hacim = 500 mL
1 L = 1000 mL olduğu için, \( 500 \text{ mL} = \frac{500}{1000} \text{ L} = 0,5 \text{ L} \) - ✅ Çözünen mol sayısı (n) = 0,2 mol
- Hesaplamayı yapalım:
\[ C = \frac{0,2 \text{ mol}}{0,5 \text{ L}} = 0,4 \text{ mol/L} \]
Örnek 2:
Şimdi biraz daha karmaşık bir molarite sorusu çözelim. 🤔
20 gram sodyum hidroksit (NaOH) katısı, yeterince suda çözülerek toplam hacmi 250 mL olan bir çözelti hazırlanıyor. Buna göre, hazırlanan bu çözeltinin molar derişimi kaç mol/L'dir?
(Na: 23 g/mol, O: 16 g/mol, H: 1 g/mol)
20 gram sodyum hidroksit (NaOH) katısı, yeterince suda çözülerek toplam hacmi 250 mL olan bir çözelti hazırlanıyor. Buna göre, hazırlanan bu çözeltinin molar derişimi kaç mol/L'dir?
(Na: 23 g/mol, O: 16 g/mol, H: 1 g/mol)
Çözüm:
Bu soruda önce çözünenin mol sayısını bulmamız gerekiyor. İşte çözüm adımları:
- 👉 1. Adım: NaOH'nin molar kütlesini (MA) hesaplayalım.
\( M_{NaOH} = (1 \times 23) + (1 \times 16) + (1 \times 1) = 23 + 16 + 1 = 40 \text{ g/mol} \) - 📌 2. Adım: 20 gram NaOH'nin kaç mol olduğunu bulalım.
Mol sayısı \( n = \frac{\text{kütle (m)}}{\text{molar kütle (M_A)}} \)
\[ n_{NaOH} = \frac{20 \text{ g}}{40 \text{ g/mol}} = 0,5 \text{ mol} \] - 👉 3. Adım: Çözeltinin hacmini litreye çevirelim.
Verilen hacim = 250 mL
\[ V = \frac{250}{1000} \text{ L} = 0,25 \text{ L} \] - ✅ 4. Adım: Molar derişimi (C) hesaplayalım.
\[ C = \frac{n}{V} = \frac{0,5 \text{ mol}}{0,25 \text{ L}} = 2,0 \text{ mol/L} \]
Örnek 3:
Molarite bilgimizi kullanarak tersten bir hesaplama yapalım. 🧐
Derişimi 0,8 M olan 400 mL Kalsiyum Klorür (CaCl2) çözeltisi hazırlamak için kaç gram CaCl2 katısı gereklidir?
(Ca: 40 g/mol, Cl: 35,5 g/mol)
Derişimi 0,8 M olan 400 mL Kalsiyum Klorür (CaCl2) çözeltisi hazırlamak için kaç gram CaCl2 katısı gereklidir?
(Ca: 40 g/mol, Cl: 35,5 g/mol)
Çözüm:
Bu soruda, molarite ve hacimden mol sayısını, ardından mol sayısından kütleyi bulacağız.
- 👉 1. Adım: Çözeltinin hacmini litreye çevirelim.
Verilen hacim = 400 mL
\[ V = \frac{400}{1000} \text{ L} = 0,4 \text{ L} \] - 📌 2. Adım: Gerekli olan CaCl2'nin mol sayısını (n) bulalım.
Molarite formülünden: \( n = C \times V \)
\[ n_{CaCl_2} = 0,8 \text{ mol/L} \times 0,4 \text{ L} = 0,32 \text{ mol} \] - 👉 3. Adım: CaCl2'nin molar kütlesini (MA) hesaplayalım.
\( M_{CaCl_2} = (1 \times 40) + (2 \times 35,5) = 40 + 71 = 111 \text{ g/mol} \) - ✅ 4. Adım: Gerekli olan CaCl2 katısının kütlesini (m) bulalım.
Kütle \( m = n \times M_A \)
\[ m_{CaCl_2} = 0,32 \text{ mol} \times 111 \text{ g/mol} = 35,52 \text{ g} \]
Örnek 4:
Şimdi de ppm (parts per million) birimine geçelim. 🌊
Bir su örneğinde 5 mg kurşun (Pb) iyonu bulunmuştur. Eğer bu su örneğinin hacmi 2 Litre ise, kurşun iyonlarının derişimi kaç ppm'dir?
Bir su örneğinde 5 mg kurşun (Pb) iyonu bulunmuştur. Eğer bu su örneğinin hacmi 2 Litre ise, kurşun iyonlarının derişimi kaç ppm'dir?
Çözüm:
Ppm (milyonda bir kısım), genellikle çok seyreltik çözeltilerin derişimini ifade etmek için kullanılır.
- 👉 Ppm, çözünen maddenin miligram (mg) cinsinden kütlesinin, çözeltinin litre (L) cinsinden hacmine oranıdır.
Formülü: \( \text{Ppm} = \frac{\text{çözünen kütlesi (mg)}}{\text{çözelti hacmi (L)}} \) - 📌 Çözünen kurşun iyonlarının kütlesi = 5 mg
- Çözelti hacmi = 2 L
- Hesaplamayı yapalım:
\[ \text{Ppm} = \frac{5 \text{ mg}}{2 \text{ L}} = 2,5 \text{ ppm} \]
Örnek 5:
Ppm birimiyle ilgili bir dönüşüm sorusu çözelim. 🧪
1500 mL'lik bir çözeltide 0,006 gram magnezyum (Mg) iyonu çözünmüşse, bu çözeltideki magnezyum iyonlarının derişimi kaç ppm'dir?
1500 mL'lik bir çözeltide 0,006 gram magnezyum (Mg) iyonu çözünmüşse, bu çözeltideki magnezyum iyonlarının derişimi kaç ppm'dir?
Çözüm:
Bu soruda, çözünenin kütlesini miligrama ve çözeltinin hacmini litreye çevirmemiz gerekiyor.
- 👉 1. Adım: Magnezyum iyonunun kütlesini miligrama çevirelim.
1 gram = 1000 miligram (mg)
Verilen kütle = 0,006 gram
\[ 0,006 \text{ g} = 0,006 \times 1000 \text{ mg} = 6 \text{ mg} \] - 📌 2. Adım: Çözeltinin hacmini litreye çevirelim.
Verilen hacim = 1500 mL
\[ V = \frac{1500}{1000} \text{ L} = 1,5 \text{ L} \] - ✅ 3. Adım: Ppm derişimini hesaplayalım.
\[ \text{Ppm} = \frac{\text{çözünen kütlesi (mg)}}{\text{çözelti hacmi (L)}} = \frac{6 \text{ mg}}{1,5 \text{ L}} = 4 \text{ ppm} \]
Örnek 6:
Bir laboratuvarda, 500 mL hacmindeki bir çözeltinin derişimi 0,0002 M olarak belirlenmiştir. Bu çözeltide çözünen madde X tuzu olup, X tuzunun molar kütlesi 100 g/mol'dür.
Buna göre, bu çözeltinin derişimi kaç ppm'dir? (Çözeltinin yoğunluğunu 1 g/mL alabilirsiniz.) 🔬
Buna göre, bu çözeltinin derişimi kaç ppm'dir? (Çözeltinin yoğunluğunu 1 g/mL alabilirsiniz.) 🔬
Çözüm:
Bu soruda molariteden ppm'e geçiş yapacağız. Adım adım ilerleyelim:
- 👉 1. Adım: Çözeltideki X tuzunun mol sayısını (n) bulalım.
Molarite \( C = \frac{n}{V} \) olduğundan, \( n = C \times V \)
Hacmi litreye çevirelim: \( V = 500 \text{ mL} = 0,5 \text{ L} \)
\[ n_X = 0,0002 \text{ mol/L} \times 0,5 \text{ L} = 0,0001 \text{ mol} \] - 📌 2. Adım: X tuzunun kütlesini (m) gram cinsinden bulalım.
Kütle \( m = n \times M_A \)
\[ m_X = 0,0001 \text{ mol} \times 100 \text{ g/mol} = 0,01 \text{ g} \] - 👉 3. Adım: X tuzunun kütlesini miligrama (mg) çevirelim.
1 g = 1000 mg
\[ 0,01 \text{ g} = 0,01 \times 1000 \text{ mg} = 10 \text{ mg} \] - ✅ 4. Adım: Ppm derişimini hesaplayalım.
Çözelti hacmi 0,5 L idi.
\[ \text{Ppm} = \frac{\text{çözünen kütlesi (mg)}}{\text{çözelti hacmi (L)}} = \frac{10 \text{ mg}}{0,5 \text{ L}} = 20 \text{ ppm} \]
Örnek 7:
Günlük hayatta derişim birimlerini nerede görüyoruz? 🤔
Şebeke suyu analiz raporunda, içme suyundaki klor (Cl) derişimi 0,5 ppm olarak belirtilmiştir. Bu bilgi ne anlama gelir? Bu değerin, 1000 litre suda kaç gram klor bulunduğunu ifade ettiğini açıklayınız. 🚰
Şebeke suyu analiz raporunda, içme suyundaki klor (Cl) derişimi 0,5 ppm olarak belirtilmiştir. Bu bilgi ne anlama gelir? Bu değerin, 1000 litre suda kaç gram klor bulunduğunu ifade ettiğini açıklayınız. 🚰
Çözüm:
Bu örnek, ppm biriminin günlük hayatımızdaki önemini anlamamızı sağlayacak.
- 👉 Ppm tanımı: Ppm (parts per million), "milyonda bir kısım" anlamına gelir. Su çözeltileri için genellikle çözünen maddenin miligram (mg) cinsinden kütlesinin, çözeltinin litre (L) cinsinden hacmine oranı olarak ifade edilir. Yani,
\( \text{Ppm} = \frac{\text{çözünen kütlesi (mg)}}{\text{çözelti hacmi (L)}} \) - 📌 0,5 ppm klor ne anlama gelir?
Bu ifade, her 1 litre içme suyunda 0,5 mg klor bulunduğu anlamına gelir.
Yani, \( 0,5 \text{ ppm} = \frac{0,5 \text{ mg Klor}}{1 \text{ L su}} \) - 👉 1000 litre suda kaç gram klor bulunur?
Eğer 1 litre suda 0,5 mg klor varsa, 1000 litre suda ne kadar klor olduğunu bulmak için orantı kurabiliriz:
\( 1 \text{ L su} \rightarrow 0,5 \text{ mg Klor} \)
\( 1000 \text{ L su} \rightarrow x \text{ mg Klor} \)
\( x = 0,5 \text{ mg} \times 1000 = 500 \text{ mg Klor} \) - ✅ Son olarak, miligramı grama çevirelim:
1 gram = 1000 mg
\[ 500 \text{ mg Klor} = \frac{500}{1000} \text{ g} = 0,5 \text{ g Klor} \]
Örnek 8:
Çözelti seyreltme (su ekleme) ile ilgili bir örnek yapalım. 💧
Derişimi 1,2 M olan 200 mL sülfürik asit (H2SO4) çözeltisine, çözeltinin hacmi 600 mL olana kadar saf su ekleniyor.
Buna göre, yeni çözeltinin molar derişimi kaç mol/L olur?
Derişimi 1,2 M olan 200 mL sülfürik asit (H2SO4) çözeltisine, çözeltinin hacmi 600 mL olana kadar saf su ekleniyor.
Buna göre, yeni çözeltinin molar derişimi kaç mol/L olur?
Çözüm:
Bu tür seyreltme sorularında, çözünen maddenin mol sayısı değişmez, sadece çözelti hacmi artar.
- 👉 1. Adım: Başlangıçtaki H2SO4'ün mol sayısını (n) bulalım.
Molarite \( C = \frac{n}{V} \) olduğundan, \( n = C \times V \)
Başlangıç hacmi: \( 200 \text{ mL} = 0,2 \text{ L} \)
\[ n_{H_2SO_4} = 1,2 \text{ mol/L} \times 0,2 \text{ L} = 0,24 \text{ mol} \] Unutmayın, su eklendiğinde çözünenin mol sayısı değişmez. - 📌 2. Adım: Yeni çözeltinin hacmini (Vyeni) belirleyelim.
Çözeltinin hacmi 600 mL olana kadar su ekleniyor.
Yeni hacim: \( 600 \text{ mL} = 0,6 \text{ L} \) - ✅ 3. Adım: Yeni çözeltinin molar derişimini (Cyeni) hesaplayalım.
Çözünen mol sayısı aynı kalırken, hacim değişti:
\[ C_{yeni} = \frac{n_{H_2SO_4}}{V_{yeni}} = \frac{0,24 \text{ mol}}{0,6 \text{ L}} = 0,4 \text{ mol/L} \]
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-derisim-birimleri-molarite-ppm/sorular