🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Kimya
💡 10. Sınıf Kimya: Denkleştirme Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Denkleştirme Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Kimya dersinin temel taşlarından biri olan denkleştirme, tepkimelerde atomların korunumu ilkesini anlamamızı sağlar. Atomlar tepkimeye girerken ve tepkimeden çıkarken sayıları değişmez, sadece düzenlenişleri farklılaşır. İşte sana başlangıç seviyesinde bir denkleştirme örneği! ✨
Aşağıdaki tepkimeyi en küçük tam sayılarla denkleştiriniz:
\[ \text{CH}_4(\text{g}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2(\text{g}) + \text{H}_2\text{O}(\text{g}) \]
Çözüm:
Bu tür denkleştirme sorularında genellikle C, H, O sırasını takip etmek işini kolaylaştırır. İşte adımlarımız:
- 👉 1. Adım: Karbon (C) atomlarını denkleştirme.
Tepkimenin sol tarafında (girenler) 1 tane C atomu var (CH4).
Tepkimenin sağ tarafında (ürünler) 1 tane C atomu var (CO2).
Karbon atomları zaten denk. ✅ - 👉 2. Adım: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirme.
Tepkimenin sol tarafında 4 tane H atomu var (CH4).
Tepkimenin sağ tarafında 2 tane H atomu var (H2O).
Sağ taraftaki H atomlarını 4 yapmak için H2O'nun önüne 2 katsayısını yazmalıyız. Böylece \( 2 \times 2 = 4 \) H atomu olur.
Denklemimiz şu hali alır:
\[ \text{CH}_4(\text{g}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2(\text{g}) + 2\text{H}_2\text{O}(\text{g}) \] - 👉 3. Adım: Oksijen (O) atomlarını denkleştirme.
Şimdi denklemin sağ tarafındaki toplam O atomu sayısını bulalım:
CO2'den 2 tane O atomu var.
\( 2\text{H}_2\text{O} \)'dan \( 2 \times 1 = 2 \) tane O atomu var.
Sağ tarafta toplam \( 2 + 2 = 4 \) tane O atomu var.
Tepkimenin sol tarafında O2 molekülü var. Sol taraftaki O atomlarını 4 yapmak için O2'nin önüne 2 katsayısını yazmalıyız. Böylece \( 2 \times 2 = 4 \) O atomu olur.
Denklemimiz son halini alır:
✅ Denkleştirilmiş Tepkime:
\[ \text{CH}_4(\text{g}) + 2\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2(\text{g}) + 2\text{H}_2\text{O}(\text{g}) \]Girenler ve ürünlerdeki atom sayılarını kontrol edelim:
C: Sol = 1, Sağ = 1
H: Sol = 4, Sağ = \( 2 \times 2 = 4 \)
O: Sol = \( 2 \times 2 = 4 \), Sağ = \( 2 + 2 \times 1 = 4 \)
Tüm atom sayıları eşitlendi! 🎉
Örnek 2:
Kimyasal tepkimelerde atomların korunumu ilkesi gereği, tepkimeye giren ve çıkan maddelerdeki atom sayıları her zaman eşit olmalıdır. Bu ilkeyi kullanarak aşağıdaki sentez tepkimesini denkleştiriniz. 💡
Aşağıdaki tepkimeyi en küçük tam sayılarla denkleştiriniz:
\[ \text{N}_2(\text{g}) + \text{H}_2(\text{g}) \rightarrow \text{NH}_3(\text{g}) \]
Çözüm:
Bu tepkime, azot ve hidrojenin birleşerek amonyak oluşturduğu bir sentez tepkimesidir. Denkleştirme adımları:
- 👉 1. Adım: Azot (N) atomlarını denkleştirme.
Tepkimenin sol tarafında 2 tane N atomu var (N2).
Tepkimenin sağ tarafında 1 tane N atomu var (NH3).
Sağ taraftaki N atomlarını 2 yapmak için NH3'ün önüne 2 katsayısını yazmalıyız. Böylece \( 2 \times 1 = 2 \) N atomu olur.
Denklemimiz şu hali alır:
\[ \text{N}_2(\text{g}) + \text{H}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{NH}_3(\text{g}) \] - 👉 2. Adım: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirme.
Şimdi denklemin sağ tarafındaki toplam H atomu sayısını bulalım:
\( 2\text{NH}_3 \)'ten \( 2 \times 3 = 6 \) tane H atomu var.
Tepkimenin sol tarafında H2 molekülü var. Sol taraftaki H atomlarını 6 yapmak için H2'nin önüne 3 katsayısını yazmalıyız. Böylece \( 3 \times 2 = 6 \) H atomu olur.
Denklemimiz son halini alır:
✅ Denkleştirilmiş Tepkime:
\[ \text{N}_2(\text{g}) + 3\text{H}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{NH}_3(\text{g}) \]Girenler ve ürünlerdeki atom sayılarını kontrol edelim:
N: Sol = 2, Sağ = \( 2 \times 1 = 2 \)
H: Sol = \( 3 \times 2 = 6 \), Sağ = \( 2 \times 3 = 6 \)
Tüm atom sayıları eşitlendi! Harika! 👏
Örnek 3:
Organik bileşiklerin yanma tepkimeleri, günlük hayatta enerji üretimi için sıkça kullanılır. Bu tepkimelerde genellikle karbondioksit ve su açığa çıkar. Ancak denkleştirmesi biraz daha dikkat gerektirebilir. 🤔
Aşağıdaki etan (C2H6) gazının yanma tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştiriniz:
\[ \text{C}_2\text{H}_6(\text{g}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2(\text{g}) + \text{H}_2\text{O}(\text{g}) \]
Çözüm:
Yine C, H, O sırasını takip ederek denkleştirmeyi yapalım:
- 👉 1. Adım: Karbon (C) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 2 tane C atomu var (C2H6).
Sağ tarafta 1 tane C atomu var (CO2).
Sağ taraftaki CO2'nin önüne 2 katsayısını yazarak C atomlarını denkleştirelim:
\[ \text{C}_2\text{H}_6(\text{g}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{CO}_2(\text{g}) + \text{H}_2\text{O}(\text{g}) \] - 👉 2. Adım: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 6 tane H atomu var (C2H6).
Sağ tarafta 2 tane H atomu var (H2O).
Sağ taraftaki H2O'nun önüne 3 katsayısını yazarak H atomlarını denkleştirelim (\( 3 \times 2 = 6 \)):
\[ \text{C}_2\text{H}_6(\text{g}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{CO}_2(\text{g}) + 3\text{H}_2\text{O}(\text{g}) \] - 👉 3. Adım: Oksijen (O) atomlarını denkleştirme.
Şimdi sağ taraftaki toplam O atomu sayısını bulalım:
\( 2\text{CO}_2 \)'den \( 2 \times 2 = 4 \) tane O atomu var.
\( 3\text{H}_2\text{O} \)'dan \( 3 \times 1 = 3 \) tane O atomu var.
Sağ tarafta toplam \( 4 + 3 = 7 \) tane O atomu var.
Sol tarafta O2 molekülü var. O2'nin önüne \( \frac{7}{2} \) katsayısını yazarsak O atomları denklenir (\( \frac{7}{2} \times 2 = 7 \)).
\[ \text{C}_2\text{H}_6(\text{g}) + \frac{7}{2}\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{CO}_2(\text{g}) + 3\text{H}_2\text{O}(\text{g}) \] - 👉 4. Adım: Tüm katsayıları tam sayı yapmak.
Katsayılarda kesirli ifade ( \( \frac{7}{2} \) ) olduğu için, tüm denklemi 2 ile çarparak en küçük tam sayılara dönüştürelim:
\[ 2\text{C}_2\text{H}_6(\text{g}) + 7\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 4\text{CO}_2(\text{g}) + 6\text{H}_2\text{O}(\text{g}) \]
✅ Denkleştirilmiş Tepkime:
\[ 2\text{C}_2\text{H}_6(\text{g}) + 7\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 4\text{CO}_2(\text{g}) + 6\text{H}_2\text{O}(\text{g}) \]Kontrol edelim:
C: Sol = \( 2 \times 2 = 4 \), Sağ = 4
H: Sol = \( 2 \times 6 = 12 \), Sağ = \( 6 \times 2 = 12 \)
O: Sol = \( 7 \times 2 = 14 \), Sağ = \( (4 \times 2) + (6 \times 1) = 8 + 6 = 14 \)
Her şey yolunda! 🚀
Örnek 4:
Kimyasal tepkimeler sadece birleşme veya yanma şeklinde olmaz. Bazı bileşikler ısı veya ışık gibi etkenlerle daha basit maddelere ayrışabilirler. Bu tür tepkimelere ayrışma (analiz) tepkimeleri denir. 🔬
Aşağıdaki potasyum kloratın (KClO3) ayrışma tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştiriniz:
\[ \text{KClO}_3(\text{k}) \rightarrow \text{KCl}(\text{k}) + \text{O}_2(\text{g}) \]
Çözüm:
Bu tepkimede K, Cl ve O elementleri bulunmaktadır. Denkleştirmeye genellikle oksijen dışındaki elementlerden başlanır.
- 👉 1. Adım: Potasyum (K) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 1 tane K atomu var (KClO3).
Sağ tarafta 1 tane K atomu var (KCl).
K atomları zaten denk. ✅ - 👉 2. Adım: Klor (Cl) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 1 tane Cl atomu var (KClO3).
Sağ tarafta 1 tane Cl atomu var (KCl).
Cl atomları da zaten denk. ✅ - 👉 3. Adım: Oksijen (O) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 3 tane O atomu var (KClO3).
Sağ tarafta 2 tane O atomu var (O2).
Oksijen atomlarını denkleştirmek için, 3 ve 2'nin en küçük ortak katı olan 6'yı hedefleyelim.
Sol taraftaki KClO3'ün önüne 2 katsayısını yazarsak \( 2 \times 3 = 6 \) O atomu olur.
Sağ taraftaki O2'nin önüne 3 katsayısını yazarsak \( 3 \times 2 = 6 \) O atomu olur.
Denklemimiz şu hali alır:
\[ 2\text{KClO}_3(\text{k}) \rightarrow \text{KCl}(\text{k}) + 3\text{O}_2(\text{g}) \] - 👉 4. Adım: Diğer atomları tekrar kontrol etme ve düzeltme.
Oksijenleri denkleştirirken KClO3'ün katsayısını 2 yaptığımız için K ve Cl atomlarının sayısı da değişti.
Sol tarafta artık \( 2 \times 1 = 2 \) tane K ve \( 2 \times 1 = 2 \) tane Cl atomu var.
Sağ tarafta ise hala 1 tane K ve 1 tane Cl atomu var (KCl).
Sağ taraftaki KCl'nin önüne 2 katsayısını yazarak K ve Cl atomlarını denkleştirelim:
\[ 2\text{KClO}_3(\text{k}) \rightarrow 2\text{KCl}(\text{k}) + 3\text{O}_2(\text{g}) \]
✅ Denkleştirilmiş Tepkime:
\[ 2\text{KClO}_3(\text{k}) \rightarrow 2\text{KCl}(\text{k}) + 3\text{O}_2(\text{g}) \]Kontrol edelim:
K: Sol = 2, Sağ = 2
Cl: Sol = 2, Sağ = 2
O: Sol = \( 2 \times 3 = 6 \), Sağ = \( 3 \times 2 = 6 \)
Tüm atom sayıları eşitlendi! 👍
Örnek 5:
Asit-baz tepkimeleri, günlük hayatta birçok alanda karşımıza çıkar. Örneğin, midedeki aşırı asidi nötralize etmek için antiasit ilaçları kullanırız. Bu tepkimeler genellikle bir tuz ve su oluşturur. 💧
Aşağıdaki alüminyum hidroksit (Al(OH)3) ile sülfürik asit (H2SO4) arasındaki nötralleşme tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştiriniz:
\[ \text{Al(OH)}_3(\text{k}) + \text{H}_2\text{SO}_4(\text{suda}) \rightarrow \text{Al}_2(\text{SO}_4)_3(\text{suda}) + \text{H}_2\text{O}(\text{s}) \]
Çözüm:
Bu tür tepkimelerde, özellikle çok atomlu iyonlar (OH, SO4) varsa, bu iyonları bir bütün olarak denkleştirmeye çalışmak işi kolaylaştırabilir.
- 👉 1. Adım: Alüminyum (Al) atomlarını denkleştirme.
Sağ tarafta 2 tane Al atomu var (Al2(SO4)3).
Sol tarafta 1 tane Al atomu var (Al(OH)3).
Sol taraftaki Al(OH)3'ün önüne 2 katsayısını yazalım:
\[ 2\text{Al(OH)}_3(\text{k}) + \text{H}_2\text{SO}_4(\text{suda}) \rightarrow \text{Al}_2(\text{SO}_4)_3(\text{suda}) + \text{H}_2\text{O}(\text{s}) \] - 👉 2. Adım: Sülfat (SO4) iyonlarını denkleştirme.
Sağ tarafta 3 tane SO4 iyonu var (Al2(SO4)3).
Sol tarafta 1 tane SO4 iyonu var (H2SO4).
Sol taraftaki H2SO4'ün önüne 3 katsayısını yazalım:
\[ 2\text{Al(OH)}_3(\text{k}) + 3\text{H}_2\text{SO}_4(\text{suda}) \rightarrow \text{Al}_2(\text{SO}_4)_3(\text{suda}) + \text{H}_2\text{O}(\text{s}) \] - 👉 3. Adım: Hidrojen (H) ve Oksijen (O) atomlarını denkleştirme (genellikle su olarak).
Şimdi sol taraftaki toplam H atomu sayısını bulalım:
\( 2\text{Al(OH)}_3 \)'ten \( 2 \times 3 = 6 \) tane H atomu var.
\( 3\text{H}_2\text{SO}_4 \)'ten \( 3 \times 2 = 6 \) tane H atomu var.
Sol tarafta toplam \( 6 + 6 = 12 \) tane H atomu var.
Sağ tarafta sadece H2O'da H atomu var. Sağ taraftaki H atomlarını 12 yapmak için H2O'nun önüne 6 katsayısını yazmalıyız (\( 6 \times 2 = 12 \)).
\[ 2\text{Al(OH)}_3(\text{k}) + 3\text{H}_2\text{SO}_4(\text{suda}) \rightarrow \text{Al}_2(\text{SO}_4)_3(\text{suda}) + 6\text{H}_2\text{O}(\text{s}) \] Şimdi oksijenleri kontrol edelim (sülfat içindeki oksijenler zaten denkti, sadece OH ve H2O'daki oksijenleri kontrol edelim):
Sol tarafta \( 2\text{Al(OH)}_3 \)'ten \( 2 \times 3 = 6 \) O atomu var (sülfat dışındaki).
Sağ tarafta \( 6\text{H}_2\text{O} \)'dan \( 6 \times 1 = 6 \) O atomu var (sülfat dışındaki).
Oksijenler de denk. ✅
✅ Denkleştirilmiş Tepkime:
\[ 2\text{Al(OH)}_3(\text{k}) + 3\text{H}_2\text{SO}_4(\text{suda}) \rightarrow \text{Al}_2(\text{SO}_4)_3(\text{suda}) + 6\text{H}_2\text{O}(\text{s}) \]Kontrol edelim:
Al: Sol = 2, Sağ = 2
S: Sol = 3, Sağ = 3
O: Sol = \( (2 \times 3) + (3 \times 4) = 6 + 12 = 18 \), Sağ = \( (3 \times 4) + (6 \times 1) = 12 + 6 = 18 \)
H: Sol = \( (2 \times 3) + (3 \times 2) = 6 + 6 = 12 \), Sağ = \( 6 \times 2 = 12 \)
Tüm atom sayıları eşitlendi! Süper! 🎉
Örnek 6:
Bazı tepkimelerde birden fazla elementin denkleştirilmesi, özellikle oksijen ve kükürt gibi elementler farklı ürünlerde yer aldığında, daha karmaşık hale gelebilir. Dikkatli adımlar izlemek önemlidir. 🧐
Aşağıdaki demir(III) sülfürün (Fe2S3) oksijenle tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştiriniz:
\[ \text{Fe}_2\text{S}_3(\text{k}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{Fe}_2\text{O}_3(\text{k}) + \text{SO}_2(\text{g}) \]
Çözüm:
Bu tepkimede Fe, S ve O elementleri bulunmaktadır. Oksijen en sona bırakılmalıdır.
- 👉 1. Adım: Demir (Fe) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 2 tane Fe atomu var (Fe2S3).
Sağ tarafta 2 tane Fe atomu var (Fe2O3).
Fe atomları zaten denk. ✅ - 👉 2. Adım: Kükürt (S) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 3 tane S atomu var (Fe2S3).
Sağ tarafta 1 tane S atomu var (SO2).
Sağ taraftaki SO2'nin önüne 3 katsayısını yazalım:
\[ \text{Fe}_2\text{S}_3(\text{k}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{Fe}_2\text{O}_3(\text{k}) + 3\text{SO}_2(\text{g}) \] - 👉 3. Adım: Oksijen (O) atomlarını denkleştirme.
Şimdi sağ taraftaki toplam O atomu sayısını bulalım:
Fe2O3'ten 3 tane O atomu var.
\( 3\text{SO}_2 \)'den \( 3 \times 2 = 6 \) tane O atomu var.
Sağ tarafta toplam \( 3 + 6 = 9 \) tane O atomu var.
Sol tarafta O2 molekülü var. Sol taraftaki O atomlarını 9 yapmak için O2'nin önüne \( \frac{9}{2} \) katsayısını yazmalıyız (\( \frac{9}{2} \times 2 = 9 \)).
\[ \text{Fe}_2\text{S}_3(\text{k}) + \frac{9}{2}\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{Fe}_2\text{O}_3(\text{k}) + 3\text{SO}_2(\text{g}) \] - 👉 4. Adım: Tüm katsayıları tam sayı yapmak.
Kesirli katsayıyı ( \( \frac{9}{2} \) ) ortadan kaldırmak için tüm denklemi 2 ile çarpalım:
\[ 2\text{Fe}_2\text{S}_3(\text{k}) + 9\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3(\text{k}) + 6\text{SO}_2(\text{g}) \]
✅ Denkleştirilmiş Tepkime:
\[ 2\text{Fe}_2\text{S}_3(\text{k}) + 9\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3(\text{k}) + 6\text{SO}_2(\text{g}) \]Kontrol edelim:
Fe: Sol = \( 2 \times 2 = 4 \), Sağ = \( 2 \times 2 = 4 \)
S: Sol = \( 2 \times 3 = 6 \), Sağ = \( 6 \times 1 = 6 \)
O: Sol = \( 9 \times 2 = 18 \), Sağ = \( (2 \times 3) + (6 \times 2) = 6 + 12 = 18 \)
Tüm atom sayıları eşitlendi! Başardın! 💪
Örnek 7:
Birçok sanayi tesisinde, atık gazların arıtılması çevreyi korumak için büyük önem taşır. Termik santrallerde kömür yakıldığında ortaya çıkan kükürt dioksit (SO2) gazı, atmosferdeki oksijen (O2) ile tepkimeye girerek kükürt trioksit (SO3) gazına dönüşebilir. Kükürt trioksit ise asit yağmurlarına neden olan temel maddelerden biridir. Çevre mühendisleri bu tepkimeyi kontrol altında tutarak zararlı gaz salımını azaltmayı hedefler. 🏭
Yukarıda bahsedilen SO2 gazının O2 ile tepkimeye girerek SO3 gazı oluşturduğu tepkimeyi en küçük tam sayılarla denkleştiriniz:
\[ \text{SO}_2(\text{g}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{SO}_3(\text{g}) \]
Çözüm:
Bu senaryoda verilen tepkimeyi denkleştirerek çevre kirliliği ile ilgili bir süreci anlamış olacağız.
- 👉 1. Adım: Kükürt (S) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 1 tane S atomu var (SO2).
Sağ tarafta 1 tane S atomu var (SO3).
Kükürt atomları zaten denk. ✅ - 👉 2. Adım: Oksijen (O) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta toplam O atomu sayısı: SO2'den 2 tane + O2'den 2 tane = 4 tane.
Sağ tarafta 3 tane O atomu var (SO3).
Oksijen atomlarını denkleştirmek için, sol taraftaki O2'nin katsayısını ayarlayalım. Sağda 3 O atomu olduğuna göre, solda da 3 O atomu olmalı. SO2'den gelen 2 O atomu sabit olduğuna göre, O2'den 1 O atomu gelmeli. Bunu sağlamak için O2'nin önüne \( \frac{1}{2} \) katsayısını yazmalıyız (\( \frac{1}{2} \times 2 = 1 \)).
Böylece sol taraftaki toplam O atomu sayısı \( 2 + 1 = 3 \) olur.
Denklemimiz şu hali alır:
\[ \text{SO}_2(\text{g}) + \frac{1}{2}\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{SO}_3(\text{g}) \] - 👉 3. Adım: Tüm katsayıları tam sayı yapmak.
Kesirli katsayıyı ( \( \frac{1}{2} \) ) ortadan kaldırmak için tüm denklemi 2 ile çarpalım:
\[ 2\text{SO}_2(\text{g}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{SO}_3(\text{g}) \]
✅ Denkleştirilmiş Tepkime:
\[ 2\text{SO}_2(\text{g}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{SO}_3(\text{g}) \]Kontrol edelim:
S: Sol = \( 2 \times 1 = 2 \), Sağ = \( 2 \times 1 = 2 \)
O: Sol = \( (2 \times 2) + (1 \times 2) = 4 + 2 = 6 \), Sağ = \( 2 \times 3 = 6 \)
Tüm atom sayıları eşitlendi! Bu sayede çevreye verilen zararlı gaz miktarını da denkleştirme yoluyla kontrol altına alabiliriz. 🌍
Örnek 8:
Evlerimizde kullandığımız doğal gazın ana bileşeni metan (CH4) gazıdır. Metan gazı, ocaklarda veya kombilerde yakıldığında enerji açığa çıkarır. Bu işlem sırasında metan, havadaki oksijenle tepkimeye girerek karbondioksit ve su buharı oluşturur. Bu tepkime, evlerimizi ısıtmamızı ve yemek pişirmemizi sağlar. 🔥
Aşağıdaki metan gazının yanma tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştiriniz:
\[ \text{CH}_4(\text{g}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2(\text{g}) + \text{H}_2\text{O}(\text{g}) \]
Çözüm:
Bu, ilk örneğimize benzer bir tepkime, ancak günlük hayattaki önemini vurgulayarak tekrar hatırlayalım. Denkleştirmeye C, H, O sırasıyla devam edelim:
- 👉 1. Adım: Karbon (C) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 1 tane C atomu var (CH4).
Sağ tarafta 1 tane C atomu var (CO2).
Karbon atomları zaten denk. ✅ - 👉 2. Adım: Hidrojen (H) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 4 tane H atomu var (CH4).
Sağ tarafta 2 tane H atomu var (H2O).
Sağ taraftaki H2O'nun önüne 2 katsayısını yazalım (\( 2 \times 2 = 4 \)):
\[ \text{CH}_4(\text{g}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2(\text{g}) + 2\text{H}_2\text{O}(\text{g}) \] - 👉 3. Adım: Oksijen (O) atomlarını denkleştirme.
Sağ taraftaki toplam O atomu sayısı:
CO2'den 2 tane O atomu var.
\( 2\text{H}_2\text{O} \)'dan \( 2 \times 1 = 2 \) tane O atomu var.
Sağ tarafta toplam \( 2 + 2 = 4 \) tane O atomu var.
Sol taraftaki O2'nin önüne 2 katsayısını yazalım (\( 2 \times 2 = 4 \)):
\[ \text{CH}_4(\text{g}) + 2\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2(\text{g}) + 2\text{H}_2\text{O}(\text{g}) \]
✅ Denkleştirilmiş Tepkime:
\[ \text{CH}_4(\text{g}) + 2\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{CO}_2(\text{g}) + 2\text{H}_2\text{O}(\text{g}) \]Kontrol edelim:
C: Sol = 1, Sağ = 1
H: Sol = 4, Sağ = \( 2 \times 2 = 4 \)
O: Sol = \( 2 \times 2 = 4 \), Sağ = \( 2 + (2 \times 1) = 4 \)
Tüm atom sayıları eşitlendi! Artık evindeki ocağın nasıl çalıştığının kimyasal denklemini biliyorsun! 🍳
Örnek 9:
Demirin paslanması, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bir olaydır. Özellikle nemli ortamlarda, demir (Fe) havada bulunan oksijen (O2) ile yavaşça tepkimeye girerek demir(III) oksit (Fe2O3) adı verilen pası oluşturur. Bu tepkime, demir yapıların ve eşyaların zamanla yıpranmasına neden olur. 🕰️
Aşağıdaki demirin paslanma tepkimesini en küçük tam sayılarla denkleştiriniz:
\[ \text{Fe}(\text{k}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{Fe}_2\text{O}_3(\text{k}) \]
Çözüm:
Demirin paslanması tepkimesini denkleştirerek bu yaygın olayın kimyasal temelini anlayalım.
- 👉 1. Adım: Demir (Fe) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 1 tane Fe atomu var.
Sağ tarafta 2 tane Fe atomu var (Fe2O3).
Sol taraftaki Fe'nin önüne 2 katsayısını yazalım:
\[ 2\text{Fe}(\text{k}) + \text{O}_2(\text{g}) \rightarrow \text{Fe}_2\text{O}_3(\text{k}) \] - 👉 2. Adım: Oksijen (O) atomlarını denkleştirme.
Sol tarafta 2 tane O atomu var (O2).
Sağ tarafta 3 tane O atomu var (Fe2O3).
2 ve 3'ün en küçük ortak katı 6'dır. Oksijen atomlarını 6'ya eşitleyelim.
Sol taraftaki O2'nin önüne 3 katsayısını yazarsak \( 3 \times 2 = 6 \) O atomu olur.
Sağ taraftaki Fe2O3'ün önüne 2 katsayısını yazarsak \( 2 \times 3 = 6 \) O atomu olur.
Denklemimiz şu hali alır:
\[ 2\text{Fe}(\text{k}) + 3\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3(\text{k}) \] - 👉 3. Adım: Demir (Fe) atomlarını tekrar kontrol etme ve düzeltme.
Oksijenleri denkleştirirken Fe2O3'ün katsayısını 2 yaptığımız için Fe atomlarının sayısı da değişti.
Sağ tarafta artık \( 2 \times 2 = 4 \) tane Fe atomu var.
Sol tarafta ise hala 2 tane Fe atomu var.
Sol taraftaki Fe'nin katsayısını 2'den 4'e yükselterek demir atomlarını denkleştirelim:
\[ 4\text{Fe}(\text{k}) + 3\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3(\text{k}) \]
✅ Denkleştirilmiş Tepkime:
\[ 4\text{Fe}(\text{k}) + 3\text{O}_2(\text{g}) \rightarrow 2\text{Fe}_2\text{O}_3(\text{k}) \]Kontrol edelim:
Fe: Sol = 4, Sağ = \( 2 \times 2 = 4 \)
O: Sol = \( 3 \times 2 = 6 \), Sağ = \( 2 \times 3 = 6 \)
Tüm atom sayıları eşitlendi! Paslanma tepkimesini de denkleştirdik. 錆
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-denklestirme/sorular