🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Kimya
💡 10. Sınıf Kimya: Çözünürlük ve Molarite Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Çözünürlük ve Molarite Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
100 gram suda 20 gram X tuzu çözünerek doygun bir çözelti hazırlanıyor. Bu çözeltinin sıcaklığı 25°C'dir. 25°C'de X tuzunun çözünürlüğü nedir? 💡
Çözüm:
Çözünürlük, belirli bir sıcaklıkta 100 gram çözücüde en fazla çözünebilen madde miktarıdır.
- Verilen bilgilerde: Çözücü = 100 gram su, Çözünen madde = 20 gram X tuzu.
- Bu durumda, 100 gram suda 20 gram X tuzu çözündüğüne göre, 25°C'deki çözünürlük doğrudan 20 gram/100 gram su olarak ifade edilir.
Örnek 2:
500 mL'lik bir çözeltide 0.5 mol sodyum klorür (NaCl) bulunmaktadır. Bu çözeltinin molar derişimi kaç molardır? 🧪
Çözüm:
Molar derişim (M), bir litre çözeltide çözünmüş maddenin mol sayısıdır. Formülü: M = (Çözünen madde mol sayısı) / (Çözelti hacmi (L)).
- Verilenler: Çözünen madde mol sayısı = 0.5 mol, Çözelti hacmi = 500 mL.
- Öncelikle çözelti hacmini litreye çevirelim: 500 mL = 0.5 L.
- Şimdi molar derişimi hesaplayalım: M = 0.5 mol / 0.5 L = 1 mol/L.
Örnek 3:
200 gram suda 40 gram potasyum nitrat (KNO₃) çözülerek bir çözelti hazırlanıyor. Bu çözeltinin kütlece yüzde derişimi kaçtır? 📊
Çözüm:
Kütlece yüzde derişim, çözünen maddenin kütlesinin toplam çözelti kütlesine oranının 100 ile çarpılmasıyla bulunur. Formülü: Kütlece % = (Çözünen madde kütlesi / Çözelti kütlesi) x 100.
- Verilenler: Çözünen madde kütlesi = 40 gram KNO₃, Çözücü kütlesi = 200 gram su.
- Önce toplam çözelti kütlesini bulalım: Çözelti kütlesi = Çözünen madde kütlesi + Çözücü kütlesi = 40 g + 200 g = 240 g.
- Şimdi kütlece yüzde derişimi hesaplayalım: Kütlece % = (40 g / 240 g) x 100.
- Hesaplama: (40 / 240) = 1/6. (1/6) x 100 = 16.67 (yaklaşık).
Örnek 4:
2 M'lik 400 mL sodyum hidroksit (NaOH) çözeltisi hazırlamak için kaç gram NaOH gereklidir? (Na: 23, O: 16, H: 1) ⚖️
Çözüm:
Molar derişim formülünü kullanarak gereken NaOH mol sayısını bulup, ardından mol sayısını kütleye çevireceğiz.
- Formül: M = mol / V (L). Buradan mol = M x V (L).
- Verilenler: M = 2 M, V = 400 mL = 0.4 L.
- Gereken NaOH mol sayısı: mol = 2 mol/L x 0.4 L = 0.8 mol.
- Şimdi NaOH'ın mol kütlesini hesaplayalım: Mol kütlesi (NaOH) = 23 (Na) + 16 (O) + 1 (H) = 40 g/mol.
- Gereken NaOH kütlesi: Kütle = mol x mol kütlesi = 0.8 mol x 40 g/mol = 32 gram.
Örnek 5:
Bir kimya öğretmeni, öğrencilerine farklı derişimlerde tuzlu su çözeltileri hazırlamalarını istemiştir. Ayşe, 200 gram suya 50 gram tuz ekleyerek bir çözelti hazırlıyor. Daha sonra bu çözeltinin yarısını alıp üzerine 100 gram saf su ekliyor. Son durumda oluşan yeni çözeltinin kütlece yüzde derişimi kaçtır? 💧
Çözüm:
Bu soruda iki aşamalı bir hesaplama yapacağız.
- 1. Aşama: İlk çözeltinin hazırlanması ve derişimi
- Çözünen madde (tuz) kütlesi = 50 g
- Çözücü (su) kütlesi = 200 g
- İlk çözelti kütlesi = 50 g + 200 g = 250 g
- İlk çözeltinin kütlece yüzde derişimi = (50 g / 250 g) x 100 = %20
- 2. Aşama: Çözeltinin yarısının alınması ve su eklenmesi
- Alınan çözeltinin yarısının kütlesi = 250 g / 2 = 125 g
- Bu 125 g çözeltideki tuz miktarı: (%20'lik çözeltiden alındığı için) 125 g x (20 / 100) = 25 g tuz.
- Bu 125 g çözeltideki su miktarı: 125 g - 25 g = 100 g su.
- Bu çözeltiye 100 gram saf su ekleniyor.
- Yeni çözeltideki toplam tuz kütlesi = 25 g (değişmez)
- Yeni çözeltideki toplam su kütlesi = 100 g (ilk yarıdan gelen) + 100 g (eklenen) = 200 g
- Yeni çözelti kütlesi = 25 g (tuz) + 200 g (su) = 225 g
- Son durumdaki kütlece yüzde derişim = (25 g / 225 g) x 100
- Hesaplama: (25 / 225) = 1/9. (1/9) x 100 ≈ %11.11
Örnek 6:
Bir öğrenci, 2 M'lik 500 mL sodyum klorür (NaCl) çözeltisi hazırlamak istiyor. Ancak yanlışlıkla 500 mL yerine 250 mL'lik bir beherde hazırlıyor ve aynı miktarda tuzu bu az hacme ekliyor. Bu durumda hazırlanan çözeltinin molar derişimi başlangıçta hedeflenen derişime göre nasıl değişir? 📈
Çözüm:
Bu soruda, çözünen madde miktarı aynı kalırken çözelti hacminin değişmesi durumunda molar derişimin nasıl etkilendiğini inceleyeceğiz.
- Hedeflenen Durum:
- Derişim = 2 M
- Hacim = 500 mL = 0.5 L
- Gereken NaCl mol sayısı = Derişim x Hacim = 2 mol/L x 0.5 L = 1 mol NaCl.
- Hazırlanan Durum:
- Aynı miktar tuz kullanıldığı için, çözünen madde mol sayısı hala 1 mol'dür.
- Hacim = 250 mL = 0.25 L
- Hazırlanan çözeltinin molar derişimi = (Çözünen madde mol sayısı) / (Çözelti hacmi) = 1 mol / 0.25 L = 4 M.
- Karşılaştırma:
- Hedeflenen derişim 2 M iken, hazırlanan çözeltinin derişimi 4 M olmuştur.
Örnek 7:
Bir markette satılan hazır meyve sularının etiketlerinde genellikle "kütlece %X" şeklinde ifadeler bulunur. Örneğin, bir elma suyunda kütlece %12 şeker yazıyorsa, bu ne anlama gelir? 🍎
Çözüm:
Etiketlerdeki "kütlece %12 şeker" ifadesi, o meyve suyu çözeltisinin derişimini belirtir ve şu anlama gelir:
- Bu ifade, 100 gram meyve suyu çözeltisinin içerisinde 12 gram şeker bulunduğunu gösterir.
- Geriye kalan 100 g - 12 g = 88 gram ise meyve suyunun diğer bileşenlerinden (su, vitaminler, aromalar vb.) oluşmaktadır.
- Bu, çözeltinin ne kadar yoğun olduğunu ve şeker oranının ne kadar olduğunu anlamamızı sağlar.
- Yüksek şeker yüzdesi, daha tatlı bir çözelti anlamına gelirken, düşük yüzdeler daha az tatlı veya daha sulu bir çözelti anlamına gelir.
Örnek 8:
Evde hazırladığımız çay veya kahve gibi içeceklerin tadı, kullanılan su miktarına ve eklenen şeker veya kahve/çay miktarına göre değişir. Bu durum, kimyadaki hangi kavramlarla açıklanabilir? ☕
Çözüm:
Evde hazırladığımız içeceklerin tadındaki değişimler, kimyadaki temel çözünürlük ve derişim kavramlarıyla doğrudan ilişkilidir.
- Çözünürlük: Belirli bir sıcaklıkta, suya ne kadar şeker çözebileceğimizin bir sınırı vardır. Çok fazla şeker eklediğimizde, şeker çözünmeyip dibe çökebilir. Bu, çözünürlük limitinin aşıldığını gösterir.
- Derişim:
- Kütlece Yüzde Derişim: Eklediğimiz şeker miktarının, toplam su miktarına oranıdır. Daha fazla şeker ekledikçe veya su miktarını azalttıkça kütlece yüzde derişim artar ve içecek daha tatlı olur.
- Molar Derişim: Eğer şeker moleküllerinin sayısını (mol) ve çözelti hacmini düşünürsek, molar derişim kavramı da devreye girer. Daha yoğun bir içecek, genellikle daha yüksek molar derişime sahip olur.
- Özetle, çay veya kahvenin tadının yoğunluğu, eklenen çözünen maddenin (şeker, kahve granülü, çay yaprakları) miktarı ile çözücünün (su) hacmi arasındaki orana, yani çözeltinin derişimine bağlıdır.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-cozunurluk-ve-molarite/sorular