🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Kimya
💡 10. Sınıf Kimya: Çözünürlük problemleri Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Kimya: Çözünürlük problemleri Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
25°C'de 100 gram suda en fazla 36 gram
NaCl çözünebilmektedir. Bu sıcaklıkta 200 gram suda en fazla kaç gram
NaCl çözünebilir? 💡
Çözüm:
Bu problemi çözmek için orantı kurabiliriz.
- Adım 1: Verilen bilgiyi anlayalım.
100 gram su \( \rightarrow \) 36 gram NaCl - Adım 2: Sorulan bilgiyi belirleyelim.
200 gram su \( \rightarrow \) ? gram NaCl - Adım 3: Orantıyı kuralım.
\[ \frac{100 \text{ g su}}{36 \text{ g NaCl}} = \frac{200 \text{ g su}}{x \text{ g NaCl}} \] - Adım 4: İçler dışlar çarpımı yaparak
x değerini bulalım.
\[ 100 \cdot x = 36 \cdot 200 \] \[ 100x = 7200 \] \[ x = \frac{7200}{100} \] \[ x = 72 \] - Sonuç: 200 gram suda en fazla 72 gram NaCl çözünebilir. ✅
Örnek 2:
50°C'de
KNO₃ tuzunun çözünürlüğü 100 gram suda 85 gramdır.
200 gram su ile 50°C'de doygun
KNO₃ çözeltisi hazırlamak için kaç gram
KNO₃ gerekir? 🤔
Çözüm:
Çözünürlük bilgisini kullanarak gereken madde miktarını hesaplayacağız.
- Adım 1: Çözünürlük bilgisini not edelim.
50°C'de 100 gram su \( \rightarrow \) 85 gram KNO₃ - Adım 2: Hazırlanacak çözelti için su miktarını belirleyelim.
200 gram su - Adım 3: Orantı kurarak gereken
KNO₃ miktarını bulalım.
\[ \frac{100 \text{ g su}}{85 \text{ g KNO}_3} = \frac{200 \text{ g su}}{y \text{ g KNO}_3} \] - Adım 4: İçler dışlar çarpımı yapalım.
\[ 100 \cdot y = 85 \cdot 200 \] \[ 100y = 17000 \] \[ y = \frac{17000}{100} \] \[ y = 170 \] - Sonuç: 200 gram su ile doygun KNO₃ çözeltisi hazırlamak için 170 gram KNO₃ gerekir. 👍
Örnek 3:
40°C'de
CuSO₄ tuzunun çözünürlüğü 20 gram/100 gram
su şeklindedir.
200 gram su ile bu sıcaklıkta
40 gram
CuSO₄ katısı eklenerek bir çözelti hazırlanıyor. Bu çözelti derişik midir, doygun mudur, yoksa doymamış mıdır? 🧐
Çözüm:
Çözeltinin durumunu belirlemek için eklenen madde miktarını, çözünürlük sınırıyla karşılaştıracağız.
- Adım 1: Verilen çözünürlük bilgisini standart hale getirelim.
40°C'de 100 gram su \( \rightarrow \) 20 gram CuSO₄ - Adım 2: Kullanılan su miktarını ve eklenen madde miktarını belirleyelim.
Kullanılan su: 200 gram
Eklenen CuSO₄: 40 gram - Adım 3: 200 gram suyun çözebileceği maksimum
CuSO₄ miktarını hesaplayalım.
\[ \frac{100 \text{ g su}}{20 \text{ g CuSO}_4} = \frac{200 \text{ g su}}{z \text{ g CuSO}_4} \] \[ 100 \cdot z = 20 \cdot 200 \] \[ 100z = 4000 \] \[ z = \frac{4000}{100} \] \[ z = 40 \] - Adım 4: Eklenen madde miktarını, çözebileceği maksimum miktar ile karşılaştıralım.
Eklenen CuSO₄ = 40 gram
Çözebileceği maksimum CuSO₄ = 40 gram - Sonuç: Eklenen madde miktarı, çözebileceği maksimum miktara eşit olduğu için çözelti doygundur. 💯
Örnek 4:
30°C'de
NaCl'nin çözünürlüğü 36 gram/100 gram
su'dur.
100 gram su ile 50 gram
NaCl karıştırıldığında oluşan çözeltinin doymuş olup olmadığını ve eğer doymamışsa ne kadarının çözünmeden kaldığını hesaplayınız. 💧
Çözüm:
Bu soruda, eklenen katının çözünüp çözünmediğini ve ne kadarının katı halde kaldığını bulacağız.
- Adım 1: Çözünürlük bilgisini belirleyelim.
30°C'de 100 gram su \( \rightarrow \) 36 gram NaCl - Adım 2: Kullanılan su ve eklenen madde miktarını not edelim.
Su: 100 gram
Eklenen NaCl: 50 gram - Adım 3: 100 gram suyun çözebileceği maksimum
NaCl miktarını karşılaştıralım.
Çözebileceği maksimum: 36 gram
Eklenen: 50 gram - Adım 4: Eklenen madde miktarı, çözebileceğinden fazla olduğu için çözelti doymuştur ve katı halde madde kalacaktır.
- Adım 5: Çözünmeden kalan madde miktarını hesaplayalım.
Çözünmeden kalan = Eklenen madde - Çözünen madde
Çözünmeden kalan = 50 gram - 36 gram
Çözünmeden kalan = 14 gram - Sonuç: Çözelti doygundur ve 14 gram NaCl çözünmeden kalır. ⚖️
Örnek 5:
Bir kimya öğretmeni, öğrencilerine çözünürlük konusunu anlatırken aşağıdaki gibi bir grafik sunuyor. Bu grafiğe göre, 60°C'de
200 gram su ile hazırlanan doymuş bir
KNO₃ çözeltisinin kütlesi kaç gramdır? 📈
(Grafik: Sıcaklık (x ekseni) ve çözünürlük (y ekseni) gösteren,
KNO₃ için çizilmiş bir çözünürlük eğrisi.)
Çözüm:
Grafik yorumlama becerisi gerektiren bu soruda, verilen sıcaklıkta tuzun çözünürlüğünü bulup toplam çözelti kütlesini hesaplayacağız.
- Adım 1: Grafikten 60°C'deki
KNO₃ çözünürlüğünü okuyalım.
(Varsayımsal olarak, grafikten 60°C'de KNO₃ çözünürlüğünün 100 gram suda 110 gram olduğunu varsayalım.) - Adım 2: Çözünürlük bilgisini not edelim.
60°C'de 100 gram su \( \rightarrow \) 110 gram KNO₃ - Adım 3: Soruda verilen su miktarını (200 gram) kullanarak çözünecek
KNO₃ miktarını hesaplayalım.
\[ \frac{100 \text{ g su}}{110 \text{ g KNO}_3} = \frac{200 \text{ g su}}{x \text{ g KNO}_3} \] \[ 100x = 110 \cdot 200 \] \[ 100x = 22000 \] \[ x = 220 \] - Adım 4: Toplam çözelti kütlesini hesaplayalım.
Çözelti kütlesi = Çözücü kütlesi + Çözünen madde kütlesi
Çözelti kütlesi = 200 gram su + 220 gram KNO₃ - Adım 5: Toplam kütleyi bulalım.
Çözelti kütlesi = 420 gram - Sonuç: 60°C'de 200 gram su ile hazırlanan doymuş bir KNO₃ çözeltisinin kütlesi 420 gramdır. 🚀
Örnek 6:
Evde reçel yaparken şekerin tamamının meyve suyu içinde çözünmesi için sıcaklığın ve şeker miktarının ayarlanması gerekir. Eğer çok fazla şeker eklenirse ve sıcaklık yeterince yüksek olmazsa, şeker dibe çökebilir. Bu durum, kimyadaki hangi kavramla ilişkilidir? Açıklayınız. 🍓
Çözüm:
Bu günlük hayat örneği, kimyadaki çözünürlük kavramıyla doğrudan ilişkilidir.
- Açıklama:
Çözünürlük, belirli bir sıcaklıkta bir çözücünün (burada meyve suyu) en fazla ne kadar çözünen maddeyi (şeker) çözebileceğini ifade eder.- Reçel yapımında, meyve suyu çözücü, şeker ise çözünendir.
- Belirli bir sıcaklıkta, meyve suyunun çözebileceği maksimum şeker miktarı vardır. Bu, o sıcaklıktaki şekerin çözünürlüğüdür.
- Eğer eklenen şeker miktarı, o sıcaklıktaki çözünürlük sınırını aşarsa, fazla şeker çözünemez ve dibe çöker. Bu durum, doymuş çözelti ve çözünmeden kalan katı kavramlarıyla açıklanır.
- Sıcaklık arttıkça genellikle şekerlerin çözünürlüğü de artar. Bu yüzden reçel yaparken yüksek sıcaklık kullanılır ki daha fazla şeker çözünebilsin ve reçel hem tatlı hem de bozulmaya karşı daha dayanıklı olsun.
- Sonuç: Reçelde şekerin dibe çökmesi, meyve suyunun o sıcaklıktaki şeker çözünürlük sınırına ulaşmasından veya aşılmasından kaynaklanır. 🍯
Örnek 7:
20°C'de 100 gram suda
NaCl'nin çözünürlüğü 36 gramdır.
400 gram su ve 100 gram
NaCl alınarak 20°C'de bir çözelti hazırlanıyor. Bu çözeltiden 200 gram su buharlaştırılırsa, oluşan yeni çözeltinin kütlesi ve derişimi hakkında ne söylenebilir? 💨
Çözüm:
Bu problem, çözünürlük, buharlaştırma ve derişim kavramlarını bir arada kullanmayı gerektirir.
- Adım 1: Başlangıçtaki çözeltinin durumunu belirleyelim.
20°C'de 100 gram su \( \rightarrow \) 36 gram NaCl (Doygun çözelti)
Kullanılan su: 400 gram
Eklenen NaCl: 100 gram
400 gram su, \( \frac{400}{100} \times 36 = 144 \) gram NaCl çözebilir. Eklenen 100 gram NaCl tamamı çözünür. Başlangıçta çözelti doymamıştır. - Adım 2: Buharlaştırma sonrası kalan su miktarını hesaplayalım.
Kalan su = 400 gram - 200 gram = 200 gram - Adım 3: Kalan suyun çözebileceği maksimum
NaCl miktarını hesaplayalım.
20°C'de 100 gram su \( \rightarrow \) 36 gram NaCl
200 gram su \( \rightarrow \) \( \frac{200}{100} \times 36 = 72 \) gram NaCl çözebilir. - Adım 4: Buharlaştırma sonrası çözeltinin durumunu değerlendirelim.
Başlangıçta çözünen NaCl = 100 gram.
Kalan suyun çözebileceği NaCl = 72 gram.
Bu durumda, 100 gram - 72 gram = 28 gram NaCl çözünmeden katı halde kalacaktır. Çözelti doygun hale gelecektir. - Adım 5: Yeni çözeltinin kütlesini hesaplayalım.
Yeni çözelti kütlesi = Kalan su kütlesi + Çözünen NaCl kütlesi
Yeni çözelti kütlesi = 200 gram su + 72 gram NaCl = 272 gram - Sonuç: Buharlaştırma sonrası çözelti doygun hale gelir, oluşan yeni çözeltinin kütlesi 272 gramdır ve derişimi 20°C'deki NaCl için maksimum çözünürlük değerine eşittir. 💧➡️✨
Örnek 8:
CaCO₃ katısının 25°C'deki çözünürlüğü 0.015 gram/100 gram
su'dur.
500 gram su ile 25°C'de
0.075 gram
CaCO₃ katısı eklenerek bir çözelti hazırlanıyor. Bu çözelti doymuş mudur? Eğer değilse, bu sıcaklıkta kaç gram daha
CaCO₃ çözünebilir? ⚖️
Çözüm:
Bu soruda, verilen miktarın çözünürlük sınırına göre fazla mı, eksik mi olduğunu kontrol edeceğiz.
- Adım 1: Çözünürlük bilgisini standart hale getirelim.
25°C'de 100 gram su \( \rightarrow \) 0.015 gram CaCO₃ - Adım 2: Kullanılan su miktarını ve eklenen madde miktarını belirleyelim.
Su: 500 gram
Eklenen CaCO₃: 0.075 gram - Adım 3: 500 gram suyun çözebileceği maksimum
CaCO₃ miktarını hesaplayalım.
\[ \frac{100 \text{ g su}}{0.015 \text{ g CaCO}_3} = \frac{500 \text{ g su}}{x \text{ g CaCO}_3} \] \[ 100 \cdot x = 0.015 \cdot 500 \] \[ 100x = 7.5 \] \[ x = \frac{7.5}{100} \] \[ x = 0.075 \] - Adım 4: Eklenen madde miktarını, çözebileceği maksimum miktar ile karşılaştıralım.
Eklenen CaCO₃ = 0.075 gram
Çözebileceği maksimum CaCO₃ = 0.075 gram - Sonuç: Eklenen madde miktarı, çözebileceği maksimum miktara eşit olduğu için çözelti doygundur. Bu sıcaklıkta daha fazla CaCO₃ çözünemez. ✅
Örnek 9:
Tuzlu su hazırlarken, tuzu suya ekleyip karıştırdığımızda bir süre sonra tuzun dibe çökmeye başladığını görürüz. Bu durum, tuzu eklemeye devam ettiğimiz sürece devam eder. Bu gözlem, kimyadaki hangi ilkeyle açıklanır? 🧂
Çözüm:
Bu günlük gözlem, kimyadaki çözünürlük sınırı ilkesiyle açıklanır.
- Açıklama:
Su, tuzu (örneğin NaCl) çözebilen bir çözücüdür. Ancak suyun belirli bir sıcaklıkta çözebileceği tuz miktarı sınırlıdır. Bu sınıra çözünürlük denir.- Tuzu suya eklediğimizde, tuz molekülleri su molekülleri arasına girerek çözünmeye başlar.
- Belirli bir noktaya kadar eklenen tuz tamamen çözünür ve homojen bir doymamış çözelti oluşur.
- Ancak, suya eklenen tuz miktarı, suyun o sıcaklıktaki çözünürlük sınırını aştığında, artık daha fazla tuz çözülemez hale gelir. Bu durumda çözelti doygun hale gelir.
- Doygun hale gelmiş bir çözeltiye eklenen fazla tuz, çözünmeden dibe çöker.
- Sıcaklık değişirse, çözünürlük de değişebilir. Genellikle sıcaklık arttıkça tuzların çözünürlüğü de artar.
- Sonuç: Tuzun dibe çökmesi, suyun o anki sıcaklıkta artık daha fazla tuzu çözemeyecek duruma gelmesi, yani çözünürlük sınırının aşılması ilkesinin bir sonucudur. 🌊
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-cozunurluk-problemleri/sorular