📄 10. Sınıf Kimya: Çözünürlük grafiği Çalışma Kağıdı

💡 Çözüm Adımları:

1. Adım: 50 \( \text{°C} \) sıcaklıkta 300 gram su ile hazırlanan doygun çözeltide çözünen X miktarını bulalım.

Grafiğe göre, 50 \( \text{°C} \)'de 100 gram su en fazla 50 gram X çözebilir.

O halde, 300 gram su için: \( \frac{100 \text{ g su}}{50 \text{ g X}} = \frac{300 \text{ g su}}{y \text{ g X}} \)

\( y = 3 \times 50 = 150 \text{ gram X} \) çözünür.



2. Adım: Çözelti 20 \( \text{°C} \)'ye soğutulduğunda 300 gram suyun çözebileceği maksimum X miktarını bulalım.

Grafiğe göre, 20 \( \text{°C} \)'de 100 gram su en fazla 20 gram X çözebilir.

O halde, 300 gram su için: \( \frac{100 \text{ g su}}{20 \text{ g X}} = \frac{300 \text{ g su}}{z \text{ g X}} \)

\( z = 3 \times 20 = 60 \text{ gram X} \) çözünür.



3. Adım: Çöken X katısı miktarını bulalım.

Başlangıçta çözünen X miktarı: 150 gram

Son durumda çözünen X miktarı: 60 gram

Çöken X miktarı = Başlangıçtaki çözünen - Son durumdaki çözünen

Çöken X miktarı = \( 150 \text{ g} - 60 \text{ g} = 90 \text{ gram} \).



Cevap: 90 gram X katısı çöker.

💡 Çözüm Adımları:

1. Adım: 40 \( \text{°C} \) sıcaklıkta 250 gram suyun çözebileceği maksimum Y miktarını bulalım.

Grafiğe göre, 40 \( \text{°C} \)'de 100 gram su en fazla 20 gram Y çözebilir.

O halde, 250 gram su için: \( \frac{100 \text{ g su}}{20 \text{ g Y}} = \frac{250 \text{ g su}}{y \text{ g Y}} \)

\( y = \frac{250 \times 20}{100} = 50 \text{ gram Y} \) çözünür.



2. Adım: Çözeltinin doygun hale gelmesi için eklenmesi gereken Y miktarını bulalım.

Çözeltide zaten 60 gram Y katısı bulunmaktadır. Ancak 250 gram su, 40 \( \text{°C} \)'de sadece 50 gram Y çözebilir. Bu durumda, çözeltide \( 60 \text{ g} - 50 \text{ g} = 10 \text{ gram} \) Y katısı dibe çökmüş olarak bulunur ve çözelti doygundur.



Soru 'doygun hale gelmesi için kaç gram daha eklenmelidir' şeklinde sorulduğu için ve zaten 60 gram Y katısı varken 50 gramı çözünüp 10 gramı çöktüğü için, çözelti zaten doygundur. Bu durumda eklenmesi gereken Y katısı miktarı 0 gramdır.



Cevap: Çözelti zaten doygundur, bu yüzden 0 gram Y katısı daha eklenmelidir.

💡 Çözüm Adımları:

Çözünürlük grafikleri, genellikle bir maddenin belirli bir çözücüdeki çözünürlüğünün sıcaklıkla nasıl değiştiğini gösterir. Bu grafikleri yorumlarken dikkat edilmesi gereken temel noktalar şunlardır:



1. Eğrinin Yönü: Eğrinin yukarı doğru olması (pozitif eğim), sıcaklık arttıkça çözünürlüğün arttığını (endotermik çözünme) gösterir. Eğrinin aşağı doğru olması (negatif eğim), sıcaklık arttıkça çözünürlüğün azaldığını (ekzotermik çözünme) gösterir. Katılar genellikle endotermik, gazlar ise ekzotermik çözünür.

2. Eğri Üzerindeki Noktalar: Eğri üzerindeki her nokta, o sıcaklıktaki doygun çözeltiyi temsil eder. Yani, o sıcaklıkta belirli bir miktar çözücüde çözünebilecek maksimum madde miktarını gösterir.

3. Eğrinin Altındaki Noktalar: Eğrinin altında kalan noktalar, o sıcaklıkta doymamış çözeltiyi temsil eder. Bu noktalardaki çözeltiler, aynı sıcaklıkta daha fazla madde çözebilir.

4. Eğrinin Üstündeki Noktalar: Eğrinin üstünde kalan noktalar, o sıcaklıkta aşırı doygun çözeltiyi temsil eder. Bu tür çözeltiler kararsızdır ve genellikle fazladan çözünen maddeyi kristaller halinde çöktürme eğilimindedir.



Bir çözünürlük grafiği üzerinden ulaşabileceğimiz bilgiler:

* Belirli bir sıcaklıkta 100 gram çözücüde çözünebilen maksimum madde miktarı (çözünürlük değeri).

* Sıcaklık değişiminin çözünürlük üzerindeki etkisi.

* Doygun, doymamış veya aşırı doygun bir çözeltinin hangi sıcaklık ve derişim aralığında olduğunu belirleme.

* Sıcaklık değişimiyle bir çözeltiden ne kadar madde çökeceğini veya ne kadar daha madde çözülebileceğini hesaplama.

* Kristallenme ve çözünme olaylarının sıcaklıkla ilişkisini anlama.