✅ 10. Sınıf Kimya: Çözülme süreci Test Çöz
✅ 10. Sınıf Kimya: Çözülme süreci Testi
Çözünme sürecinde çözücü olarak su kullanılması durumunda, çözünen taneciklerin su molekülleri tarafından sarılması olayına ne ad verilir?
A) SolvatasyonB) Hidratasyon
C) Hidroliz
D) Elektroliz
E) Koagülasyon
"Benzer benzeri çözer" ilkesine göre polar maddeler polar çözücülerde, apolar maddeler ise apolar çözücülerde iyi çözünür.
Buna göre, aşağıda verilen madde çiftlerinden hangisinin birbiri içerisinde iyi çözünmesi beklenmez? (Su polar, benzen apolar bir maddedir.)
B) Apolar bir madde olan iyot katısının benzen içerisinde çözünmesi
C) İyonik bir bileşik olan yemek tuzunun suda çözünmesi
D) Apolar bir madde olan karbon tetraklorürün suda çözünmesi
E) Polar bir gaz olan amonyağın suda çözünmesi
Yemek tuzunun ($NaCl$) suda çözünmesi sürecinde, sodyum ($Na^{+}$) ve klor ($Cl^{-}$) iyonları ile polar su ($H_{2}O$) molekülleri arasında kurulan en etkin etkileşim türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Dipol-dipol etkileşimiB) İyon-dipol etkileşimi
C) London kuvvetleri
D) Hidrojen bağı
E) Kovalent bağ
Çözünme süreci genel olarak üç basamakta gerçekleşir. Bu basamaklar ve bu basamaklardaki enerji değişimleri ile ilgili;
I. Çözücü taneciklerinin birbirinden ayrılması (Endotermik)
II. Çözünen taneciklerinin birbirinden ayrılması (Endotermik)
III. Çözücü ve çözünen taneciklerinin bir araya gelerek etkileşmesi (Ekzotermik)
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Aşağıda verilen çözücü ve çözünen çiftlerinden hangisinin karşısında belirtilen en etkin etkileşim türü yanlıştır?
A) $H_{2}O$ - $NH_{3}$ : Hidrojen bağıB) $HCl$ - $H_{2}O$ : Dipol-dipol etkileşimi
C) $CCl_{4}$ - $I_{2}$ : London kuvvetleri
D) $H_{2}O$ - $C_{6}H_{6}$ : İyon-dipol etkileşimi
E) $H_{2}O$ - $NaCl$ : İyon-dipol etkileşimi
Yemek tuzunun ($NaCl$) suda çözünmesi sırasında su moleküllerinin iyonları sarması süreciyle ilgili;
I. $Na^{+}$ iyonlarının etrafı su moleküllerinin kısmi negatif ($\delta^{-}$) yüklü oksijen uçları tarafından sarılır.
II. $Cl^{-}$ iyonlarının etrafı su moleküllerinin kısmi pozitif ($\delta^{+}$) yüklü hidrojen uçları tarafından sarılır.
III. Bu olay bir solvatasyon örneğidir.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) Yalnız III
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Oda koşullarında bulunan $H_{2}O$ (polar) ve $C_{6}H_{14}$ (apolar) sıvılarına ayrı ayrı eklenen bazı maddelerin çözünme durumları şu şekildedir:
- $I_{2}$ katısı: $C_{6}H_{14}$ içinde iyi çözünür, $H_{2}O$ içinde çözünmez.
- $CH_{3}OH$ sıvısı: $H_{2}O$ içinde iyi çözünür, $C_{6}H_{14}$ içinde çözünmez.
- $KNO_{3}$ katısı: $H_{2}O$ içinde iyi çözünür, $C_{6}H_{14}$ içinde çözünmez.
Buna göre, bu gözlemlerden yola çıkılarak aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılamaz?
B) İyonik bileşikler polar çözücülerde genellikle iyi çözünür.
C) İyot ($I_{2}$) molekülleri apolar yapılıdır.
D) Metil alkol ($CH_{3}OH$) molekülleri ile su molekülleri arasında etkin etkileşimler kurulabilir.
E) Apolar çözücüler tüm katı maddeleri polar çözücülere göre daha iyi çözer.
Bir katının suda çözünmesi sırasında gerçekleşen enerji değişimleri şu şekildedir:
- Katı taneciklerinin birbirinden ayrılması için gereken enerji: $a$ kJ
- Su moleküllerinin birbirinden ayrılması için gereken enerji: $b$ kJ
- Su molekülleri ile katı taneciklerinin etkileşimi sırasında açığa çıkan enerji: $c$ kJ
Buna göre, bu katının suda çözünme sürecinin toplamda ekzotermik (ısı veren) olabilmesi için $a$, $b$ ve $c$ değerleri arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?
B) $c > a + b$
C) $a = b + c$
D) $b > a + c$
E) $a + c > b$
Gazların sıvılarda çözünme süreci ile ilgili;
I. Gazların suda çözünmesi genellikle ekzotermiktir.
II. Polar gazlar polar çözücülerde, apolar gazlar apolar çözücülerde daha iyi çözünür.
III. Sıcaklık arttıkça gazların sıvılardaki çözünürlüğü artar.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Aşağıda formülleri verilen madde çiftlerinden hangisi karıştırıldığında, tanecikler arasında oluşan en etkin etkileşim türünün dipol-indüklenmiş dipol etkileşimi olması beklenir?
A) $H_{2}O$ - $NH_{3}$B) $HCl$ - $CO_{2}$
C) $CCl_{4}$ - $I_{2}$
D) $NaCl$ - $H_{2}O$
E) $CH_{4}$ - $C_{6}H_{6}$
Şeker ($C_{12}H_{22}O_{11}$) ve yemek tuzunun ($NaCl$) suda çözünme süreçleri ile ilgili;
I. Şeker suda moleküler olarak çözünürken, yemek tuzu iyonlaşarak çözünür.
II. Her iki çözünme sürecinde de yeni kimyasal türler oluşur.
III. Yemek tuzu çözeltisi elektrik akımını iletirken, şeker çözeltisi iletmez.
yargılarından hangileri doğrudur?
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III
Bir araştırmacı, laboratuvarda üç farklı tüpe eşit miktarda saf su ekliyor. Daha sonra:
- 1. tüpe: Az miktarda etil alkol ($C_{2}H_{5}OH$) sıvısı
- 2. tüpe: Az miktarda yemek tuzu ($NaCl$) katısı
- 3. tüpe: Az miktarda karbon tetraklorür ($CCl_{4}$) sıvısı
ekleyip tüpleri iyice çalkalıyor.
Araştırmacının yaptığı bu deney ve gözlemleriyle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?
B) 2. tüpte iyon-dipol etkileşimleri etkin olduğundan tuz suda çözünerek homojen bir karışım oluşturur.
C) 3. tüpte su polar, $CCl_{4}$ apolar olduğundan tanecikler arası çekim kuvvetleri çözünmeyi gerçekleştirecek düzeyde değildir ve heterojen bir karışım oluşur.
D) 1. ve 2. tüplerdeki çözünme olayları hidratasyon, eğer su yerine benzen kullanılsaydı solvatasyon olarak adlandırılırdı.
E) Her üç tüpteki karışım da elektrik akımını iyi iletir.
Bir X katısının suda çözünme sürecine ait adımlar ve bu adımlardaki entalpi değişimleri ($\Delta H$) şu şekildedir:
- 1. Adım: X katısının iyonlarına ayrışması ($\Delta H_{1} = +180$ kJ/mol)
- 2. Adım: Su moleküllerinin birbirinden uzaklaşması ($\Delta H_{2} = +80$ kJ/mol)
- 3. Adım: İyonların su molekülleri tarafından sarılması (hidratasyon) ($\Delta H_{3} = -290$ kJ/mol)
Bu bilgilere göre, X katısının suda çözünme süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
(Not: Toplam çözünme entalpisi $\Delta H_{\text{total}} = \Delta H_{1} + \Delta H_{2} + \Delta H_{3}$ formülüyle hesaplanır.)
B) X katısının suda çözünmesi toplamda ekzotermik (ısı veren) bir olaydır.
C) Çözünme sürecinde sistemin toplam enerjisi (entalpisi) azalmıştır.
D) Hidratasyon sırasında açığa çıkan enerji, tanecikleri birbirinden ayırmak için gereken toplam enerjiden daha azdır.
E) Çözünme işlemi yalıtılmış bir kapta gerçekleştirilirse çözeltinin sıcaklığının artması beklenir.
Kimya öğretmeni, "Çözünme Süreci" konusunu işlerken tahtaya şu bilgiyi yazıyor: "Bir maddenin başka bir madde içinde çözünebilmesi için; çözücü-çözücü ve çözünen-çözünen tanecikleri arasındaki çekim kuvvetlerinin kırılarak, çözücü-çözünen tanecikleri arasında yeni ve benzer güçte çekim kuvvetlerinin oluşması gerekir."
Öğretmen bu bilgiyi verdikten sonra öğrencilerine şu soruyu yöneltiyor: "Apolar bir madde olan $I_{2}$ katısı, polar bir çözücü olan $H_{2}O$ sıvısında neden çözünmez?"
Buna göre, aşağıdaki öğrenci cevaplarından hangisi bilimsel olarak en doğru açıklamayı içerir?
B) $I_{2}$ molekülleri oda sıcaklığında katı halde olduğu için, sıvı haldeki su molekülleriyle fiziksel olarak temas kuramaz ve bu yüzden çözünme gerçekleşmez.
C) Su molekülleri ile $I_{2}$ molekülleri arasında oluşan dipol-indüklenmiş dipol etkileşimleri, suyun kendi molekülleri arasındaki hidrojen bağlarından çok daha güçlü olduğu için çözünme engellenir.
D) $I_{2}$ molekülleri apolar olduğundan su molekülleriyle sadece iyon-dipol etkileşimi kurabilir ve bu etkileşim çözünmeyi başlatmak için yetersiz kalır.
E) Çözünme sürecinde su moleküllerinin birbirinden ayrılması için gereken enerji sıfırdır, ancak $I_{2}$ katısının moleküllerini ayırmak için gereken enerji aşırı yüksek olduğundan çözünme olmaz.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-kimya-cozulme-sureci/testler