💡 10. Sınıf Kimya: Çözelti Hesaplamaları Çözümlü Örnekler

Kütlece yüzde derişim, çözünen maddenin kütlesinin toplam çözelti kütlesine oranının 100 ile çarpılmasıyla bulunur.

• Çözünen madde kütlesi: 50 gram NaCl
• Çözücü kütlesi: 200 gram su
• Toplam çözelti kütlesi: Çözünen + Çözücü = 50 g + 200 g = 250 gram
• Kütlece Yüzde Derişim Formülü: \( \text{Kütlece Yüzde Derişim} = \frac{\text{Çözünen Madde Kütlesi}}{\text{Çözelti Kütlesi}} \times 100 \)
• Hesaplama: \( \frac{50 \text{ g}}{250 \text{ g}} \times 100 = 0.2 \times 100 = 20% \)

Sonuç olarak, çözeltinin kütlece yüzde derişimi %20'dir. ✅

Bu soruda da kütlece yüzde derişim hesaplaması yapacağız.

• Çözünen (NaOH) kütlesi: 100 gram
• Çözücü (Su) kütlesi: 400 gram
• Toplam Çözelti Kütlesi: 100 g + 400 g = 500 gram
• Kütlece Yüzde Derişim: \( \frac{\text{Çözünen Kütlesi}}{\text{Çözelti Kütlesi}} \times 100 \)
• Hesaplama: \( \frac{100 \text{ g}}{500 \text{ g}} \times 100 = 0.2 \times 100 = 20% \)

Hazırlanan çözeltinin kütlece yüzde derişimi %20'dir. 👍

Bu soruda, verilen kütlece yüzde derişimden yola çıkarak çözünen ve çözücü miktarlarını bulacağız.

• Toplam Çözelti Kütlesi: 400 gram
• Kütlece Yüzde Derişim: %15
• Çözünen Şeker Kütlesi: \( \text{Çözünen Kütlesi} = \frac{\text{Yüzde Derişim}}{100} \times \text{Çözelti Kütlesi} \)
• Şeker Miktarı: \( \frac{15}{100} \times 400 \text{ g} = 0.15 \times 400 \text{ g} = 60 \text{ gram} \)
• Çözücü Su Kütlesi: \( \text{Su Kütlesi} = \text{Çözelti Kütlesi} - \text{Çözünen Kütlesi} \)
• Su Miktarı: \( 400 \text{ g} - 60 \text{ g} = 340 \text{ gram} \)

Sonuç olarak, %15'lik 400 gram şekerli su çözeltisi hazırlamak için 60 gram şeker ve 340 gram suya ihtiyaç vardır. ⚖️

Molar derişim, çözünen maddenin mol sayısının çözeltinin litre cinsinden hacmine oranlanmasıyla bulunur. Bu soruda molar derişimi doğrudan hesaplayamayız çünkü hacim bilgisi eksiktir.

• Çözünen Madde: Potasyum Nitrat (KNO₃)
• Çözünen Madde Kütlesi: 50 gram
• Çözücü: Su
• Çözücü Kütlesi: 200 gram
• Molar Derişim Formülü: \( \text{Molar Derişim (M)} = \frac{\text{Çözünenin Mol Sayısı}}{\text{Çözeltinin Hacmi (L)}} \)
• Eksik Bilgiler:
• KNO₃'ün mol kütlesi (bu bilgi ile 50 gramın kaç mol olduğunu bulabiliriz).
• Hazırlanan çözeltinin hacmi (genellikle yoğunluk bilgisi ile hesaplanır veya doğrudan verilir).

Bu bilgilere sahip olsaydık, önce KNO₃'ün mol sayısını \( \text{Mol Sayısı} = \frac{\text{Kütle}}{\text{Mol Kütlesi}} \) formülüyle bulur, ardından çözeltinin hacmini kullanarak molar derişimi hesaplardık. 📚

Bu yeni nesil soruda, molar derişim ve hacim bilgisi verilmiş olup, çözünen maddenin kütlesini bulmamız isteniyor.

• Çözelti Hacmi: 250 mL = 0.250 L
• Molar Derişim: 0.5 M (mol/L)
• Çözünen Madde: NaCl
• NaCl Mol Kütlesi: \( 23 \text{ g/mol (Na)} + 35.5 \text{ g/mol (Cl)} = 58.5 \text{ g/mol} \)
• Adım 1: Çözünenin Mol Sayısını Hesaplama
• Molar Derişim formülünden yola çıkarak: \( \text{Mol Sayısı} = \text{Molar Derişim} \times \text{Hacim (L)} \)
• \( \text{Mol Sayısı} = 0.5 \text{ mol/L} \times 0.250 \text{ L} = 0.125 \text{ mol} \)
• Adım 2: Çözünenin Kütlesini Hesaplama
• \( \text{Kütle} = \text{Mol Sayısı} \times \text{Mol Kütlesi} \)
• \( \text{Kütle} = 0.125 \text{ mol} \times 58.5 \text{ g/mol} = 7.3125 \text{ gram} \)

Bu çözeltide 7.3125 gram sodyum klorür (NaCl) bulunmaktadır. 💯

Günlük hayatta sıkça karşılaştığımız bu durumda, kütlece yüzde derişimi tahmin edebiliriz.

• Çözünen Madde: Şeker
• Çözünen Madde Kütlesi: 100 gram
• Çözücü: Su
• Çözücü Hacmi: 1 litre = 1000 mL
• Çözücü Kütlesi (Yoğunluktan yararlanarak): \( \text{Kütle} = \text{Hacim} \times \text{Yoğunluk} = 1000 \text{ mL} \times 1 \text{ g/mL} = 1000 \text{ gram} \)
• Toplam Çözelti Kütlesi: 100 g (şeker) + 1000 g (su) = 1100 gram
• Kütlece Yüzde Derişim: \( \frac{\text{Çözünen Kütlesi}}{\text{Çözelti Kütlesi}} \times 100 \)
• Yaklaşık Hesaplama: \( \frac{100 \text{ g}}{1100 \text{ g}} \times 100 \approx 9.09% \)

Bu limonatanın kütlece yüzde derişimi yaklaşık olarak %9.09'dur. Bu, tadının ne kadar tatlı olacağını belirleyen önemli bir faktördür. 😋

Bu soruda, istenen molar derişim ve hacimden yola çıkarak çözünen NaOH miktarını hesaplayacağız.

• Çözelti Hacmi: 500 mL = 0.500 L
• İstenen Molar Derişim: 2 M (mol/L)
• Çözünen Madde: NaOH
• NaOH Mol Kütlesi: \( 23 \text{ g/mol (Na)} + 16 \text{ g/mol (O)} + 1 \text{ g/mol (H)} = 40 \text{ g/mol} \)
• Adım 1: Gerekli Mol Sayısını Hesaplama
• \( \text{Mol Sayısı} = \text{Molar Derişim} \times \text{Hacim (L)} \)
• \( \text{Mol Sayısı} = 2 \text{ mol/L} \times 0.500 \text{ L} = 1 \text{ mol} \)
• Adım 2: Gerekli Kütleyi Hesaplama
• \( \text{Kütle} = \text{Mol Sayısı} \times \text{Mol Kütlesi} \)
• \( \text{Kütle} = 1 \text{ mol} \times 40 \text{ g/mol} = 40 \text{ gram} \)

500 mL'lik bir çözeltinin molar derişimini 2 M yapmak için 40 gram sodyum hidroksit (NaOH) gereklidir. ⚖️

Bu soruda, hem kütlece yüzde derişim hem de hacim bilgisi kullanılarak çözünen ve çözücü miktarları bulunacaktır.

• Çözelti Hacmi: 2 litre = 2000 mL
• Çözelti Yoğunluğu: 1 g/mL
• Toplam Çözelti Kütlesi: \( \text{Hacim} \times \text{Yoğunluk} = 2000 \text{ mL} \times 1 \text{ g/mL} = 2000 \text{ gram} \)
• Kütlece Yüzde Derişim: %2
• Adım 1: Aktif Madde (Çözünen) Kütlesini Hesaplama
• \( \text{Aktif Madde Kütlesi} = \frac{\text{Yüzde Derişim}}{100} \times \text{Çözelti Kütlesi} \)
• \( \text{Aktif Madde Kütlesi} = \frac{2}{100} \times 2000 \text{ g} = 0.02 \times 2000 \text{ g} = 40 \text{ gram} \)
• Adım 2: Çözücü (Su) Kütlesini Hesaplama
• \( \text{Çözücü Kütlesi} = \text{Çözelti Kütlesi} - \text{Aktif Madde Kütlesi} \)
• \( \text{Çözücü Kütlesi} = 2000 \text{ g} - 40 \text{ g} = 1960 \text{ gram} \)

Bu antiseptik çözeltinin hazırlanması için 40 gram aktif madde ve 1960 gram çözücü (su) kullanılmıştır. 💊