💡 10. Sınıf Fizik: Elektrik Devreleri Ohm Yasası Çözümlü Örnekler
1
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Bir elektrik devresinde, gerilim (voltaj) \( 12 \, V \) ve direnç \( 4 \, \Omega \) olarak ölçülmüştür. 💡 Bu devreden geçen akım şiddeti kaç Amper'dir?
Çözüm ve Açıklama
Akım şiddetini bulmak için Ohm Yasası'nı kullanırız. Ohm Yasası'na göre:
📌 Ohm Yasası Formülü: Gerilim = Akım \(\times\) Direnç veya \( V = I \times R \)
👉 Verilenler:
Gerilim (\(V\)) = \( 12 \, V \)
Direnç (\(R\)) = \( 4 \, \Omega \)
👉 Aranan: Akım (\(I\))
✅ Formülü \(I\) için düzenleyelim: \( I = \frac{V}{R} \)
✅ Değerleri yerine koyalım:
\[ I = \frac{12 \, V}{4 \, \Omega} \]
\[ I = 3 \, A \]
Bu devreden geçen akım şiddeti \( 3 \, A \)'dir. ⚡
2
Çözümlü Örnek
Kolay Seviye
Bir lamba üzerinden \( 0.5 \, A \) akım geçtiğinde, lambanın uçları arasındaki potansiyel fark \( 6 \, V \) olarak ölçülüyor. 💡 Bu lambanın direnci kaç Ohm'dur?
Çözüm ve Açıklama
Lambanın direncini bulmak için yine Ohm Yasası'nı kullanacağız.
📌 Ohm Yasası Formülü: \( V = I \times R \)
👉 Verilenler:
Akım (\(I\)) = \( 0.5 \, A \)
Gerilim (\(V\)) = \( 6 \, V \)
👉 Aranan: Direnç (\(R\))
✅ Formülü \(R\) için düzenleyelim: \( R = \frac{V}{I} \)
✅ Değerleri yerine koyalım:
\[ R = \frac{6 \, V}{0.5 \, A} \]
\[ R = 12 \, \Omega \]
Lambanın direnci \( 12 \, \Omega \)'dur. 💡
3
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Dirençleri \( 3 \, \Omega \) ve \( 7 \, \Omega \) olan iki direnç, seri olarak bir üretece bağlanmıştır. Üretecin potansiyel farkı \( 20 \, V \) olduğuna göre, devreden geçen toplam akım şiddeti kaç Amper'dir?
Çözüm ve Açıklama
Seri bağlı dirençlerde eşdeğer direnci bulmak ve ardından Ohm Yasası'nı uygulamak gerekir.
📌 Seri Bağlı Dirençlerde Eşdeğer Direnç: Dirençler doğrudan toplanır.
\( R_{eş} = R_1 + R_2 + ... \)
👉 Verilenler:
Direnç 1 (\(R_1\)) = \( 3 \, \Omega \)
Direnç 2 (\(R_2\)) = \( 7 \, \Omega \)
Toplam Gerilim (\(V_{toplam}\)) = \( 20 \, V \)
✅ Şimdi Ohm Yasası'nı kullanarak toplam akımı bulalım: \( I_{toplam} = \frac{V_{toplam}}{R_{eş}} \)
\[ I_{toplam} = \frac{20 \, V}{10 \, \Omega} \]
\[ I_{toplam} = 2 \, A \]
Devreden geçen toplam akım şiddeti \( 2 \, A \)'dir. 🔌
4
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Dirençleri \( 6 \, \Omega \) ve \( 3 \, \Omega \) olan iki direnç, paralel olarak \( 12 \, V \) potansiyel farka sahip bir üretece bağlanmıştır. Devreden çekilen toplam akım şiddeti kaç Amper'dir?
Çözüm ve Açıklama
Paralel bağlı dirençlerde eşdeğer direnci bulmak biraz farklıdır, ardından Ohm Yasası'nı uygularız.
📌 Paralel Bağlı Dirençlerde Eşdeğer Direnç: Terslerinin toplamının tersi alınır.
\( \frac{1}{R_{eş}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + ... \)
👉 Verilenler:
Direnç 1 (\(R_1\)) = \( 6 \, \Omega \)
Direnç 2 (\(R_2\)) = \( 3 \, \Omega \)
Toplam Gerilim (\(V_{toplam}\)) = \( 12 \, V \)
✅ Şimdi Ohm Yasası'nı kullanarak toplam akımı bulalım: \( I_{toplam} = \frac{V_{toplam}}{R_{eş}} \)
\[ I_{toplam} = \frac{12 \, V}{2 \, \Omega} \]
\[ I_{toplam} = 6 \, A \]
Devreden çekilen toplam akım şiddeti \( 6 \, A \)'dir. ⚡
5
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Bir elektrik devresinde \( 4 \, \Omega \) ve \( 12 \, \Omega \) değerindeki iki direnç paralel bağlanmıştır. Bu paralel bağlı gruba seri olarak \( 6 \, \Omega \) değerinde üçüncü bir direnç eklenmiştir. Tüm bu devre \( 30 \, V \) potansiyel farka sahip bir üretece bağlandığında, ana koldan geçen akım şiddeti kaç Amper olur?
Çözüm ve Açıklama
Bu tür karışık devrelerde önce paralel kolları, sonra seri kolları çözerek toplam eşdeğer direnci bulmalıyız.
📌 Adım 3: Ohm Yasası'nı kullanarak ana kol akımını bulalım.
Toplam Gerilim (\(V_{toplam}\)) = \( 30 \, V \)
\[ I_{ana \, kol} = \frac{V_{toplam}}{R_{eş}} \]
\[ I_{ana \, kol} = \frac{30 \, V}{9 \, \Omega} \]
\[ I_{ana \, kol} = \frac{10}{3} \, A \approx 3.33 \, A \]
Ana koldan geçen akım şiddeti \( \frac{10}{3} \, A \) veya yaklaşık \( 3.33 \, A \)'dir. ✅
6
Çözümlü Örnek
Orta Seviye
Bir elektrikli ısıtıcı \( 220 \, V \) gerilimle çalıştığında üzerinden \( 10 \, A \) akım geçmektedir. Bu ısıtıcının elektriksel gücü kaç Watt'tır? Isıtıcının direnci kaç Ohm'dur?
Çözüm ve Açıklama
Bu soruda hem elektriksel gücü hem de direnci bulmamız isteniyor.
📌 Elektriksel Güç Formülü: \( P = V \times I \)
📌 Ohm Yasası Formülü: \( V = I \times R \)
👉 Verilenler:
Gerilim (\(V\)) = \( 220 \, V \)
Akım (\(I\)) = \( 10 \, A \)
👉 Aranan: Güç (\(P\)) ve Direnç (\(R\))
✅ Önce elektriksel gücü hesaplayalım:
\[ P = V \times I \]
\[ P = 220 \, V \times 10 \, A \]
\[ P = 2200 \, W \]
✅ Şimdi ısıtıcının direncini hesaplayalım:
\[ R = \frac{V}{I} \]
\[ R = \frac{220 \, V}{10 \, A} \]
\[ R = 22 \, \Omega \]
Isıtıcının elektriksel gücü \( 2200 \, W \) ve direnci \( 22 \, \Omega \)'dur. 🔥
7
Çözümlü Örnek
Yeni Nesil Soru
Aşağıdaki grafikte, K ve L dirençlerinin uçları arasındaki potansiyel farkın (\(V\)), üzerlerinden geçen akım şiddetine (\(I\)) göre değişimi verilmiştir.
K direnci için \( (I, V) \) noktası \( (2 \, A, 10 \, V) \) iken, L direnci için \( (I, V) \) noktası \( (5 \, A, 10 \, V) \) dir.
Buna göre, K ve L dirençlerinin direnç değerleri \( R_K \) ve \( R_L \) arasındaki ilişki nedir? Hangi direnç daha büyüktür?
Çözüm ve Açıklama
V-I grafikleri, direnç değerlerini bulmak için çok kullanışlıdır. Grafikteki her nokta, Ohm Yasası'ndaki \( V = I \times R \) ilişkisini sağlar.
📌 Direnç Formülü: \( R = \frac{V}{I} \)
✅ K direncinin değerini bulalım:
K için \( V_K = 10 \, V \) ve \( I_K = 2 \, A \)
\[ R_K = \frac{V_K}{I_K} = \frac{10 \, V}{2 \, A} \]
\[ R_K = 5 \, \Omega \]
✅ L direncinin değerini bulalım:
L için \( V_L = 10 \, V \) ve \( I_L = 5 \, A \)
\[ R_L = \frac{V_L}{I_L} = \frac{10 \, V}{5 \, A} \]
\[ R_L = 2 \, \Omega \]
Buna göre, K direnci L direncinden daha büyüktür. Aynı gerilim altında daha az akım geçiren direncin daha büyük olduğu sonucuna ulaşırız. 📈
8
Çözümlü Örnek
Günlük Hayattan Örnek
Evlerde kullandığımız elektrikli aletler genellikle \( 220 \, V \) şebeke gerilimiyle çalışır. Bir elektrikli su ısıtıcısının üzerinde \( 2200 \, W \) yazdığını görüyoruz. 💡 Bu su ısıtıcısının çalışırken çektiği akım şiddeti ve direnci yaklaşık olarak kaç olmalıdır?
Çözüm ve Açıklama
Günlük hayattaki elektrikli aletlerin etiket bilgilerinden faydalanarak Ohm Yasası ve güç formüllerini uygulayabiliriz.
📌 Güç Formülü: \( P = V \times I \)
📌 Ohm Yasası Formülü: \( V = I \times R \)
👉 Verilenler:
Gerilim (\(V\)) = \( 220 \, V \)
Güç (\(P\)) = \( 2200 \, W \)
👉 Aranan: Akım (\(I\)) ve Direnç (\(R\))
✅ Önce akım şiddetini hesaplayalım:
Formülü \(I\) için düzenleyelim: \( I = \frac{P}{V} \)
\[ I = \frac{2200 \, W}{220 \, V} \]
\[ I = 10 \, A \]
✅ Şimdi su ısıtıcısının direncini hesaplayalım:
Formülü \(R\) için düzenleyelim: \( R = \frac{V}{I} \)
\[ R = \frac{220 \, V}{10 \, A} \]
\[ R = 22 \, \Omega \]
Bu elektrikli su ısıtıcısı çalışırken \( 10 \, A \) akım çeker ve direnci yaklaşık olarak \( 22 \, \Omega \)'dur. Bu tür yüksek akım çeken cihazlar, evdeki elektrik tesisatının ve sigortaların doğru boyutlandırılması için önemlidir. 🏡
10. Sınıf Fizik: Elektrik Devreleri Ohm Yasası Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Bir elektrik devresinde, gerilim (voltaj) \( 12 \, V \) ve direnç \( 4 \, \Omega \) olarak ölçülmüştür. 💡 Bu devreden geçen akım şiddeti kaç Amper'dir?
Çözüm:
Akım şiddetini bulmak için Ohm Yasası'nı kullanırız. Ohm Yasası'na göre:
📌 Ohm Yasası Formülü: Gerilim = Akım \(\times\) Direnç veya \( V = I \times R \)
👉 Verilenler:
Gerilim (\(V\)) = \( 12 \, V \)
Direnç (\(R\)) = \( 4 \, \Omega \)
👉 Aranan: Akım (\(I\))
✅ Formülü \(I\) için düzenleyelim: \( I = \frac{V}{R} \)
✅ Değerleri yerine koyalım:
\[ I = \frac{12 \, V}{4 \, \Omega} \]
\[ I = 3 \, A \]
Bu devreden geçen akım şiddeti \( 3 \, A \)'dir. ⚡
Örnek 2:
Bir lamba üzerinden \( 0.5 \, A \) akım geçtiğinde, lambanın uçları arasındaki potansiyel fark \( 6 \, V \) olarak ölçülüyor. 💡 Bu lambanın direnci kaç Ohm'dur?
Çözüm:
Lambanın direncini bulmak için yine Ohm Yasası'nı kullanacağız.
📌 Ohm Yasası Formülü: \( V = I \times R \)
👉 Verilenler:
Akım (\(I\)) = \( 0.5 \, A \)
Gerilim (\(V\)) = \( 6 \, V \)
👉 Aranan: Direnç (\(R\))
✅ Formülü \(R\) için düzenleyelim: \( R = \frac{V}{I} \)
✅ Değerleri yerine koyalım:
\[ R = \frac{6 \, V}{0.5 \, A} \]
\[ R = 12 \, \Omega \]
Lambanın direnci \( 12 \, \Omega \)'dur. 💡
Örnek 3:
Dirençleri \( 3 \, \Omega \) ve \( 7 \, \Omega \) olan iki direnç, seri olarak bir üretece bağlanmıştır. Üretecin potansiyel farkı \( 20 \, V \) olduğuna göre, devreden geçen toplam akım şiddeti kaç Amper'dir?
Çözüm:
Seri bağlı dirençlerde eşdeğer direnci bulmak ve ardından Ohm Yasası'nı uygulamak gerekir.
📌 Seri Bağlı Dirençlerde Eşdeğer Direnç: Dirençler doğrudan toplanır.
\( R_{eş} = R_1 + R_2 + ... \)
👉 Verilenler:
Direnç 1 (\(R_1\)) = \( 3 \, \Omega \)
Direnç 2 (\(R_2\)) = \( 7 \, \Omega \)
Toplam Gerilim (\(V_{toplam}\)) = \( 20 \, V \)
✅ Şimdi Ohm Yasası'nı kullanarak toplam akımı bulalım: \( I_{toplam} = \frac{V_{toplam}}{R_{eş}} \)
\[ I_{toplam} = \frac{20 \, V}{10 \, \Omega} \]
\[ I_{toplam} = 2 \, A \]
Devreden geçen toplam akım şiddeti \( 2 \, A \)'dir. 🔌
Örnek 4:
Dirençleri \( 6 \, \Omega \) ve \( 3 \, \Omega \) olan iki direnç, paralel olarak \( 12 \, V \) potansiyel farka sahip bir üretece bağlanmıştır. Devreden çekilen toplam akım şiddeti kaç Amper'dir?
Çözüm:
Paralel bağlı dirençlerde eşdeğer direnci bulmak biraz farklıdır, ardından Ohm Yasası'nı uygularız.
📌 Paralel Bağlı Dirençlerde Eşdeğer Direnç: Terslerinin toplamının tersi alınır.
\( \frac{1}{R_{eş}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + ... \)
👉 Verilenler:
Direnç 1 (\(R_1\)) = \( 6 \, \Omega \)
Direnç 2 (\(R_2\)) = \( 3 \, \Omega \)
Toplam Gerilim (\(V_{toplam}\)) = \( 12 \, V \)
✅ Şimdi Ohm Yasası'nı kullanarak toplam akımı bulalım: \( I_{toplam} = \frac{V_{toplam}}{R_{eş}} \)
\[ I_{toplam} = \frac{12 \, V}{2 \, \Omega} \]
\[ I_{toplam} = 6 \, A \]
Devreden çekilen toplam akım şiddeti \( 6 \, A \)'dir. ⚡
Örnek 5:
Bir elektrik devresinde \( 4 \, \Omega \) ve \( 12 \, \Omega \) değerindeki iki direnç paralel bağlanmıştır. Bu paralel bağlı gruba seri olarak \( 6 \, \Omega \) değerinde üçüncü bir direnç eklenmiştir. Tüm bu devre \( 30 \, V \) potansiyel farka sahip bir üretece bağlandığında, ana koldan geçen akım şiddeti kaç Amper olur?
Çözüm:
Bu tür karışık devrelerde önce paralel kolları, sonra seri kolları çözerek toplam eşdeğer direnci bulmalıyız.
📌 Adım 3: Ohm Yasası'nı kullanarak ana kol akımını bulalım.
Toplam Gerilim (\(V_{toplam}\)) = \( 30 \, V \)
\[ I_{ana \, kol} = \frac{V_{toplam}}{R_{eş}} \]
\[ I_{ana \, kol} = \frac{30 \, V}{9 \, \Omega} \]
\[ I_{ana \, kol} = \frac{10}{3} \, A \approx 3.33 \, A \]
Ana koldan geçen akım şiddeti \( \frac{10}{3} \, A \) veya yaklaşık \( 3.33 \, A \)'dir. ✅
Örnek 6:
Bir elektrikli ısıtıcı \( 220 \, V \) gerilimle çalıştığında üzerinden \( 10 \, A \) akım geçmektedir. Bu ısıtıcının elektriksel gücü kaç Watt'tır? Isıtıcının direnci kaç Ohm'dur?
Çözüm:
Bu soruda hem elektriksel gücü hem de direnci bulmamız isteniyor.
📌 Elektriksel Güç Formülü: \( P = V \times I \)
📌 Ohm Yasası Formülü: \( V = I \times R \)
👉 Verilenler:
Gerilim (\(V\)) = \( 220 \, V \)
Akım (\(I\)) = \( 10 \, A \)
👉 Aranan: Güç (\(P\)) ve Direnç (\(R\))
✅ Önce elektriksel gücü hesaplayalım:
\[ P = V \times I \]
\[ P = 220 \, V \times 10 \, A \]
\[ P = 2200 \, W \]
✅ Şimdi ısıtıcının direncini hesaplayalım:
\[ R = \frac{V}{I} \]
\[ R = \frac{220 \, V}{10 \, A} \]
\[ R = 22 \, \Omega \]
Isıtıcının elektriksel gücü \( 2200 \, W \) ve direnci \( 22 \, \Omega \)'dur. 🔥
Örnek 7:
Aşağıdaki grafikte, K ve L dirençlerinin uçları arasındaki potansiyel farkın (\(V\)), üzerlerinden geçen akım şiddetine (\(I\)) göre değişimi verilmiştir.
K direnci için \( (I, V) \) noktası \( (2 \, A, 10 \, V) \) iken, L direnci için \( (I, V) \) noktası \( (5 \, A, 10 \, V) \) dir.
Buna göre, K ve L dirençlerinin direnç değerleri \( R_K \) ve \( R_L \) arasındaki ilişki nedir? Hangi direnç daha büyüktür?
Çözüm:
V-I grafikleri, direnç değerlerini bulmak için çok kullanışlıdır. Grafikteki her nokta, Ohm Yasası'ndaki \( V = I \times R \) ilişkisini sağlar.
📌 Direnç Formülü: \( R = \frac{V}{I} \)
✅ K direncinin değerini bulalım:
K için \( V_K = 10 \, V \) ve \( I_K = 2 \, A \)
\[ R_K = \frac{V_K}{I_K} = \frac{10 \, V}{2 \, A} \]
\[ R_K = 5 \, \Omega \]
✅ L direncinin değerini bulalım:
L için \( V_L = 10 \, V \) ve \( I_L = 5 \, A \)
\[ R_L = \frac{V_L}{I_L} = \frac{10 \, V}{5 \, A} \]
\[ R_L = 2 \, \Omega \]
Buna göre, K direnci L direncinden daha büyüktür. Aynı gerilim altında daha az akım geçiren direncin daha büyük olduğu sonucuna ulaşırız. 📈
Örnek 8:
Evlerde kullandığımız elektrikli aletler genellikle \( 220 \, V \) şebeke gerilimiyle çalışır. Bir elektrikli su ısıtıcısının üzerinde \( 2200 \, W \) yazdığını görüyoruz. 💡 Bu su ısıtıcısının çalışırken çektiği akım şiddeti ve direnci yaklaşık olarak kaç olmalıdır?
Çözüm:
Günlük hayattaki elektrikli aletlerin etiket bilgilerinden faydalanarak Ohm Yasası ve güç formüllerini uygulayabiliriz.
📌 Güç Formülü: \( P = V \times I \)
📌 Ohm Yasası Formülü: \( V = I \times R \)
👉 Verilenler:
Gerilim (\(V\)) = \( 220 \, V \)
Güç (\(P\)) = \( 2200 \, W \)
👉 Aranan: Akım (\(I\)) ve Direnç (\(R\))
✅ Önce akım şiddetini hesaplayalım:
Formülü \(I\) için düzenleyelim: \( I = \frac{P}{V} \)
\[ I = \frac{2200 \, W}{220 \, V} \]
\[ I = 10 \, A \]
✅ Şimdi su ısıtıcısının direncini hesaplayalım:
Formülü \(R\) için düzenleyelim: \( R = \frac{V}{I} \)
\[ R = \frac{220 \, V}{10 \, A} \]
\[ R = 22 \, \Omega \]
Bu elektrikli su ısıtıcısı çalışırken \( 10 \, A \) akım çeker ve direnci yaklaşık olarak \( 22 \, \Omega \)'dur. Bu tür yüksek akım çeken cihazlar, evdeki elektrik tesisatının ve sigortaların doğru boyutlandırılması için önemlidir. 🏡