✅ 10. Sınıf Fizik: Dalgaların yayılma süratini etkileyen etmenlere ilişkin bilimsel gözleme dayalı tahmin yapabilme Test Çöz

Bir esnek yayda oluşturulan periyodik dalgaların kaynağının frekansı iki katına çıkarılıyor. Yay ortamında herhangi bir değişiklik yapılmadığına göre, dalgaların yayılma sürati nasıl değişir?

Bir dalga leğeninde derin ortamdan sığ ortama geçen doğrusal su dalgalarının yayılma sürati ve dalga boyu nasıl değişir?

Aynı sıcaklıktaki demir, su ve hava ortamlarında yayılan ses dalgalarının süratleri sırasıyla $ v_1 $, $ v_2 $ ve $ v_3 $ tür. Bu süratler arasındaki büyüklük ilişkisi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Özdeş iki sarmal yaydan birincisi $ F $ kuvvetiyle, ikincisi ise $ 4F $ kuvvetiyle gerilerek üzerlerinde birer dalga oluşturuluyor. Birinci yaydaki dalganın yayılma sürati $ v_1 $, ikinci yaydaki dalganın yayılma sürati $ v_2 $ olduğuna göre, $ \frac{v_1}{v_2} $ oranı kaçtır?

Bir dalga leğeninin tabanına bir cam blok yerleştirilerek leğenin bir kısmında sığ bir bölge oluşturuluyor. Sabit frekanslı bir dalga kaynağından çıkan doğrusal su dalgaları derin bölgeden sığ bölgeye geçerken;

I. Dalgaların frekansı azalır.
II. Dalgaların yayılma sürati azalır.
III. Dalgaların dalga boyu azalır.

yargılarından hangileri doğru olur?

Hava ortamında yayılan ses dalgalarının sürati ile ilgili yapılan bir araştırmada, ortam özelliklerinin sesin yayılma süratine etkisi incelenmektedir. Buna göre;

I. Sıcak hava ortamında hava moleküllerinin kinetik enerjisi daha fazla olduğundan ses soğuk havaya göre daha hızlı yayılır.
II. Sıcaklık arttıkça ses dalgalarının frekansı artar.
III. Aynı sıcaklıktaki ortamda, yüksek genlikli (şiddetli) ses dalgaları düşük genlikli ses dalgalarından daha hızlı yayılır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Aynı maddeden yapılmış, eşit uzunluktaki kalın ve ince iki yay aynı $ F $ kuvvetiyle gerilmiştir. Bu yaylarda oluşturulan periyodik dalgaların frekansları eşit olduğuna göre;

I. İnce yayda oluşturulan dalgaların yayılma sürati daha büyüktür.
II. Kalın yayda oluşturulan dalgaların dalga boyu daha küçüktür.
III. İnce yayda oluşturulan dalgaların periyodu daha küçüktür.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir sarmal yayda oluşturulan bir atma, bu yayla birleştirilmiş farklı kalınlıktaki başka bir yaya iletiliyor. İletilen atmanın yayılma süratinin, gelen atmanın yayılma süratinden daha küçük olduğu gözleniyor. Buna göre iletilen atma ile ilgili;

I. İletildiği yay, gelen atmanın bulunduğu yaydan daha kalındır.
II. Frekansı, gelen atmanın frekansından daha küçüktür.
III. Genişliği, gelen atmanın genişliğinden daha küçüktür.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir dalga leğeninde oluşturulan doğrusal su dalgalarının üstten görünümü incelendiğinde, dalga cepheleri arasındaki mesafenin (dalga boyunun) kaynaktan uzaklaştıkça arttığı gözleniyor. Kaynağın frekansı sabit olduğuna göre;

I. Dalga leğeninin derinliği kaynaktan uzaklaştıkça artmaktadır.
II. Dalgaların yayılma sürati kaynaktan uzaklaştıkça artmaktadır.
III. Dalgaların periyodu kaynaktan uzaklaştıkça artmaktadır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Aynı sıcaklık ve basınç altındaki helyum ve oksijen gazı dolu iki odada özdeş kaynaklarla ses dalgaları oluşturuluyor. Helyum gazının yoğunluğu oksijen gazının yoğunluğundan daha küçüktür. Buna göre;

I. Ses dalgaları helyum gazı içinde daha hızlı yayılır.
II. Oksijen gazındaki ses dalgalarının frekansı daha büyüktür.
III. Helyum gazındaki ses dalgalarının dalga boyu daha büyüktür.

yargılarından hangileri doğrudur?

Hafif (ince) bir yaydan ağır (kalın) bir yaya gönderilen bir atma, bağlantı noktasına ulaştığında bir kısmı yansır, bir kısmı ise iletilir. Buna göre yansıyan ve iletilen atmaların süratleri $ v_{\text{yansıyan}} $ ve $ v_{\text{iletilen}} $ ile gelen atmanın sürati $ v_{\text{gelen}} $ arasındaki büyüklük ilişkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir fizik öğretmeni, dalgaların yayılma süratini etkileyen değişkenleri öğrencilerine kavratmak için laboratuvarda üç farklı deney düzeneği hazırlıyor.

1. Deney: Aynı yayda, gerginlik değiştirilmeden farklı frekanslarda dalgalar üretiliyor ve süratleri ölçülüyor.
2. Deney: Aynı yayda, farklı kuvvetlerle gerilerek eşit frekanslı dalgalar üretiliyor ve süratleri ölçülüyor.
3. Deney: Aynı maddeden yapılmış farklı kalınlıktaki yaylar eşit kuvvetlerle gerilerek eşit frekanslı dalgalar üretiliyor ve süratleri ölçülüyor.

Buna göre, bu deneylerden elde edilen bilimsel gözlem sonuçlarıyla ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?

Düşey kesiti üç bölgeden oluşan bir dalga leğeninde sol tarafta oluşturulan doğrusal bir dalga sağa doğru ilerlemektedir. Dalga leğeninin taban yapısı şu şekildedir: Sol bölge derin, orta bölge sığ (tabanda düz bir cam engel var) ve sağ bölge tekrar sol bölge ile eşit derinliktedir.

Dalganın bu bölgelerdeki yayılma süratleri sırasıyla $ v_1 $, $ v_2 $, $ v_3 $ ve dalga boyları $ \lambda_1 $, $ \lambda_2 $, $ \lambda_3 $ olduğuna göre, bu büyüklükler arasındaki ilişki aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Bir ucu duvara sabitlenmiş, diğer ucu ise gergin tutulan sarmal bir yayın kalınlığı sabit olmayıp, serbest uçtan duvara doğru gidildikçe düzgün olarak artmaktadır. Serbest uçtan periyodik bir dalga kaynağı ile sabit frekanslı dalgalar üretilmeye başlanıyor.

Bu dalgalar duvara doğru ilerlerken;

I. Dalgaların yayılma sürati sürekli azalır.
II. Dalgaların frekansı sürekli azalır.
III. Dalgaların dalga boyu sürekli azalır.

tahminlerinden hangileri bilimsel olarak doğrudur?