✅ 10. Sınıf Felsefe: Siyaset felsefesi, bilgi felsefesi, din felsefesi Test Çöz

Bilginin kaynağının yalnızca akıl olduğunu, doğru bilgiye deney ve duyulardan bağımsız olarak, doğuştan gelen akıl ilkeleriyle ulaşılabileceğini savunan felsefi akım aşağıdakilerden hangisidir?

Siyaset felsefesinde devletin, insanların kendi aralarında uzlaşarak, güvenlik ve düzeni sağlamak amacıyla oluşturdukları yapay bir kurum olduğunu savunan "toplumsal sözleşme" fikrinin öncülerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?

Tanrı'nın evreni yarattığını ancak yarattıktan sonra evrene müdahale etmediğini, vahiy ve peygamberlik kurumunu kabul etmeyen inanç biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

"Hiçbir şey yoktur, olsa da bilinemez, bilinse de başkasına aktarılamaz." sözüyle bilginin imkansızlığını savunan İlk Çağ şüpheci (septik) filozofu aşağıdakilerden hangisidir?

Immanuel Kant, "Görüsüz kavramlar boş, kavramsız görüler kördür." sözüyle bilginin oluşumunda hangi iki felsefi akımı sentezlemiştir?

Siyaset felsefesinde "ideal bir devlet düzeninin" kurulup kurulamayacağı tartışılmıştır. Bazı akımlar devletin doğası gereği bireysel özgürlükleri kısıtladığını ve bir baskı aracı olduğunu savunarak her türlü devlet otoritesini reddederler.

Bu açıklamaya göre, devlet otoritesini tamamen reddederek ideal bir devlet düzeninin olamayacağını savunan felsefi yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Din felsefesinde Tanrı'nın varlığını kanıtlama çabalarından biri de "ilk neden" (nedensellik) ilkesine dayanır. Evrendeki her olayın bir nedeni vardır; bu nedenler zinciri sonsuza kadar gidemez, dolayısıyla zincirin başında kendisi nedensiz olan bir "İlk Neden" bulunmalıdır.

Bu parçada açıklanan ve evrendeki nedensellik ilişkisinden yola çıkarak Tanrı'nın varlığını kanıtlamaya çalışan argüman aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bilginin doğruluğu, o bilginin yöneldiği nesneyle uyuşmasına, yani zihindeki tasarımla dış dünyadaki gerçekliğin birbirine denk düşmesine bağlıdır. Örneğin, "Dışarıda yağmur yağıyor." önermesi, gerçekten dışarıda yağmur yağıyorsa doğrudur.

Bu parçada açıklanan doğruluk ölçütü aşağıdakilerden hangisidir?

Ütopyalar, gerçekleşmesi bugünkü koşullarda mümkün olmayan ancak gelecekte kurulması hayal edilen ideal toplum ve devlet tasarımlarıdır. Bazı ütopyalar ise gelecekteki olumsuz gelişmelere dikkat çekmek amacıyla yazılmış karamsar (korku) ütopyalarıdır.

Aşağıdaki eserlerden hangisi diğerlerinden farklı olarak bir "ters/korku ütopyası" (distopya) örneğidir?

Din felsefesinde Tanrı ile evren arasındaki ilişkiyi açıklayan iki görüş sıklıkla karşılaştırılır:

I. Evren ile Tanrı birdir ve aynı şeydir. Doğa, Tanrı'nın kendisidir (Tüm Tanrıcılık).
II. Her şey Tanrı'nın içindedir ancak Tanrı evrenden ibaret değildir, evreni aşan bir yönü de vardır (Çift kutuplu Tanrı anlayışı).

Bu iki görüşün felsefi karşılıkları sırasıyla aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Modern devletlerde işlerin yasalara uygun, düzenli ve uzmanlaşmış memurlar eliyle yürütülmesini sağlayan, hiyerarşik bir yapıya sahip olan idari mekanizmaya ne ad verilir?

William James'e göre bir düşünce, hayatımız için pratik bir fayda sağladığı, işimize yaradığı sürece doğrudur. Doğruluk, durağan bir özellik değil, bir eylemin sonucunda ortaya çıkan dinamik bir süreçtir. Bu yaklaşıma göre, bugün işimize yarayan bir bilgi yarın geçerliliğini yitirdiğinde artık doğru kabul edilmeyebilir.

Buna göre, pragmatist bilgi kuramıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine kesin olarak ulaşılamaz?

John Rawls, "Adalet Teorisi" adlı eserinde adaleti "hakkaniyet olarak adalet" şeklinde tanımlar. Rawls'a göre, toplumdaki adaletsiz durumların (örneğin gelir adaletsizliği) kabul edilebilir olması için, bu durumun toplumun en dezavantajlı kesimlerinin yararına olması gerekir. O, bireylerin toplumdaki rollerini bilmedikleri bir "bilinmezlik perdesi" (veil of ignorance) arkasında adalet ilkelerini seçmelerini önerir. Bu durumda insanlar, en kötü konumda olabileceklerini düşünerek herkes için en adil kuralları belirleyeceklerdir.

Rawls'un bu yaklaşımından hareketle aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?

Agnostisizm (bilinemezcilik), Tanrı'nın varlığı ya da yokluğu hakkında kesin bir bilgiye ulaşmanın insan aklının sınırlarını aştığını savunur. Agnostik düşünür T.H. Huxley'e göre, yeterli kanıt bulunmayan hiçbir konuda kesin bir inanca sahip olunmamalıdır. Ne Tanrı'nın varlığını kanıtlayan rasyonel argümanlar ne de yokluğunu kanıtlayan iddialar mantıksal olarak kesinlik taşır. Bu nedenle insan, bu konuda yargıda bulunmaktan kaçınmalıdır (epokhe).

Bu parçadan yola çıkılarak agnostisizm hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?