📄 10. Sınıf Edebiyat: Ünlü düşmesi Çalışma Kağıdı
📌 1. Doğru / Yanlış
1. "Ağız", "burun", "göğüs" gibi iki heceli ve ikinci hecesinde dar ünlü bulunan kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecedeki dar ünlü düşer.
2. "Oynamak" fiilinin kökü "oyun" kelimesidir ve bu kelime türetilirken ünlü düşmesine uğramıştır.
3. "Yavaşça" kelimesinde ünlü düşmesi ses olayı gerçekleşmiştir.
4. Birleşik kelimelerin oluşumu sırasında gerçekleşen ünlü düşmesine "aşınma" da denir; "pazar ertesi" kelimesinin "pazartesi" olması buna örnektir.
5. İkilemelerde de ünlü düşmesi kuralı aynen uygulanır; bu yüzden "omuz omuza" ifadesi "omuz omza" şeklinde yazılmalıdır.
✏️ 2. Boşluk Doldurma
🔗 3. Kavram Eşleştirme
✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular
1. "Beslemek" kelimesinin kökü nedir ve bu kelimede hangi ses olayı gerçekleşmiştir?
2. "Uykusu" kelimesinde gerçekleşen ünlü düşmesini kök ve ek tahlili yaparak açıklayınız?
3. "Gönülden gönüle" ifadesinde neden "gönle" şeklinde bir ünlü düşmesi yapılmamıştır?
🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular
1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türetilirken (yapım eki alırken) ünlü düşmesine uğramış bir sözcük kullanılmıştır?
2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesine uğramış bir sözcük yoktur?
3. Aşağıdaki birleşik sözcüklerin hangisinde ünlü düşmesi 'aşınma' yoluyla gerçekleşmiştir?
4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesine uyulmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?
5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelimede (veya belirtilen kelimede) ünlü düşmesi gerçekleşmemiştir?
📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular
1. Ünlü düşmesi (hece düşmesi) nedir? Türkçedeki hangi durumlarda ünlü düşmesi meydana gelir? Örneklerle açıklayınız.
2. İkilemelerde ünlü düşmesi kuralı nasıl uygulanır? 'Omuz omuza' ve 'burun buruna' örnekleri üzerinden açıklayarak yazım kuralları açısından önemini belirtiniz.
3. 'Sarı' kelimesinden türetilen 'sararmak' ve 'koku' kelimesinden türetilen 'koklamak' sözcüklerindeki ünlü düşmesi olaylarını kök ve ek analizi yaparak karşılaştırınız.
|
Ad Soyad: .................................. Sınıf / No: ....... / ......... Tarih: .... / .... / 202...
Ünlü düşmesi Çalışma Kağıdı
|
PUAN
|
A. Doğru (D) / Yanlış (Y) Bölümü
| ( .... ) | "Ağız", "burun", "göğüs" gibi iki heceli ve ikinci hecesinde dar ünlü bulunan kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecedeki dar ünlü düşer. |
| ( .... ) | "Oynamak" fiilinin kökü "oyun" kelimesidir ve bu kelime türetilirken ünlü düşmesine uğramıştır. |
| ( .... ) | "Yavaşça" kelimesinde ünlü düşmesi ses olayı gerçekleşmiştir. |
| ( .... ) | Birleşik kelimelerin oluşumu sırasında gerçekleşen ünlü düşmesine "aşınma" da denir; "pazar ertesi" kelimesinin "pazartesi" olması buna örnektir. |
| ( .... ) | İkilemelerde de ünlü düşmesi kuralı aynen uygulanır; bu yüzden "omuz omuza" ifadesi "omuz omza" şeklinde yazılmalıdır. |
B. Boşluk Doldurma Bölümü
| 1) | "Kaybolmak" yardımcı fiille kurulan birleşik kelimesinde, "kayıp" sözcüğündeki dar ünlü düşmüştür; bu olaya .................... adı verilir. |
| 2) | "Sarı" kelimesinden türetilen "sararmak" eyleminde, yapım eki getirilirken kökteki .................... ünlüsü düşmüştür. |
| 3) | İki heceli bazı kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında ikinci hecelerindeki dar ünlünün düşmesine hece düşmesi veya .................... denir. |
| 4) | "Kahve" ve "altı" kelimelerinin birleşmesiyle oluşan "kahvaltı" sözcüğündeki ünlü düşmesi, aynı zamanda bir .................... örneğidir. |
| 5) | "İlerlemek" kelimesinin kökü olan .................... sözcüğü, "-le" yapım ekini alırken sonundaki dar ünlü düşmüştür. |
🔗 3. Kavram Eşleştirme
D. Kısa Cevaplı Sorular
| 1) | "Beslemek" kelimesinin kökü nedir ve bu kelimede hangi ses olayı gerçekleşmiştir? |
| 2) | "Uykusu" kelimesinde gerçekleşen ünlü düşmesini kök ve ek tahlili yaparak açıklayınız? |
| 3) | "Gönülden gönüle" ifadesinde neden "gönle" şeklinde bir ünlü düşmesi yapılmamıştır? |
E. Çoktan Seçmeli Sorular
| 1) |
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde türetilirken (yapım eki alırken) ünlü düşmesine uğramış bir sözcük kullanılmıştır?
A) Sınav sorularını dikkatlice inceledi.
B) Çocuğun karnı acıkınca ağlamaya başladı.
C) Bu çevrede yeşeren ağaçlar doğayı güzelleştiriyor.
D) Sabretmek her başarının anahtarıdır.
E) Cumartesi günü sinemaya gideceğiz.
|
| 2) |
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesine uğramış bir sözcük yoktur?
A) Onun bu fikrini herkes çok beğendi.
B) Şehrin sokakları akşamüstü tenhalaştı.
C) Kaybolan yıllarını geri getirmek istiyordu.
D) Göğsündeki sızı her geçen gün artıyordu.
E) Sınıfın en akıllı öğrencisi o seçildi.
|
| 3) |
Aşağıdaki birleşik sözcüklerin hangisinde ünlü düşmesi 'aşınma' yoluyla gerçekleşmiştir?
A) Hükmetmek
B) Nasıl
C) Keşfetmek
D) Kahrolmak
E) Reddetmek
|
| 4) |
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlü düşmesine uyulmamasından kaynaklanan bir yazım yanlışı vardır?
A) Olayı duyunca hemen polise haber verdi.
B) Bu konudaki fikiri bizim için çok önemli.
C) Alnındaki terleri silip işine devam etti.
D) Sabrımızı sınamak için böyle davranıyor.
E) Devrik cümle kurmakta oldukça ustadır.
|
| 5) |
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili kelimede (veya belirtilen kelimede) ünlü düşmesi gerçekleşmemiştir?
A) Sararan yapraklar yolu kaplamıştı.
B) Kıvrılan yollardan yukarı çıktık.
C) Koklayan çocuk çiçeği çok beğendi.
D) Sızlayan dişi yüzünden uyuyamadı.
E) Boyalı duvarlar evi temiz gösteriyordu.
|
F. Açık Uçlu Klasik Sorular
| 1) | Ünlü düşmesi (hece düşmesi) nedir? Türkçedeki hangi durumlarda ünlü düşmesi meydana gelir? Örneklerle açıklayınız. |
| 2) | İkilemelerde ünlü düşmesi kuralı nasıl uygulanır? 'Omuz omuza' ve 'burun buruna' örnekleri üzerinden açıklayarak yazım kuralları açısından önemini belirtiniz. |
| 3) | 'Sarı' kelimesinden türetilen 'sararmak' ve 'koku' kelimesinden türetilen 'koklamak' sözcüklerindeki ünlü düşmesi olaylarını kök ve ek analizi yaparak karşılaştırınız. |
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-unlu-dusmesi/etkinlikler