✅ 10. Sınıf Edebiyat: Sözlü yazılı dönem Test Çöz
✅ 10. Sınıf Edebiyat: Sözlü yazılı dönem Testi
Türk edebiyatının sözlü dönem ürünleri için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Şiirler genellikle hece ölçüsüyle söylenmiştir.B) Ürünlerde genellikle doğa, avcılık ve kahramanlık temaları işlenmiştir.
C) Şiirler "saz şairi" adı verilen kişilerce doğaçlama olarak söylenmiştir.
D) Şiirlerde yarım uyak ve redif kullanılmıştır.
E) Ürünler anonim özellik taşır.
Eski Türklerde ölen bir kişinin ardından düzenlenen "yuğ" törenlerinde söylenen, kişinin kahramanlıklarını, erdemlerini ve ölümünden duyulan acıyı dile getiren şiirlere ne ad verilir?
A) KoşukB) Sav
C) Destan
D) Sagu
E) Efsane
Türklerin İslamiyet öncesi sözlü dönem edebiyatında, şiirleri söyleyen, müzik eşliğinde icra eden ve aynı zamanda dinî törenleri yöneten kişilere verilen genel ad aşağıdakilerden hangisidir?
A) AşıkB) Meddah
C) Ozan
D) Şair
E) Hikâyeci
Türk adının geçtiği ilk yazılı belgeler olma özelliğini taşıyan, Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı anıtları kabul edilen eserler aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kutadgu BiligB) Divan-ı Lügati't-Türk
C) Orhun Abideleri
D) Altun Yaruk
E) Sekiz Yükmek
Sözlü dönem ve yazılı dönem Türk edebiyatı karşılaştırıldığında, aşağıdakilerden hangisi yazılı dönemin özelliklerinden biri olarak gösterilemez?
A) Eserlerde genellikle Göktürk ve Uygur alfabeleri kullanılmıştır.B) Orhun Abideleri gibi siyasi ve sosyal içerikli metinler ortaya konmuştur.
C) Maniheizm ve Budizm gibi dinlerin etkisiyle dinî içerikli eserler yazılmıştır.
D) Şiirler genellikle hece ölçüsü ve yarım uyakla, anonim olarak oluşturulmuştur.
E) Eserler taşlara veya kâğıtlara yazılarak kalıcı hale getirilmiştir.
Orhun Abideleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Türk tarihinin ve edebiyatının ilk yazılı belgeleridir.B) Bilge Kağan, Kültigin ve Tonyukuk adına dikilmişlerdir.
C) Uygur alfabesiyle yazılmışlardır.
D) Söylev (nutuk) ve siyasetname niteliği taşırlar.
E) Türk milletine hesap verme ve öğüt verme amacı güderler.
Aşağıdakilerden hangisi Uygur dönemi metinlerinin özelliklerinden biri değildir?
A) Maniheizm ve Budizm dinlerinin etkisiyle oluşmuşlardır.B) Genellikle dinî ve ahlaki konuları işlerler.
C) Altun Yaruk, Sekiz Yükmek gibi önemli eserleri vardır.
D) Türk adının geçtiği ilk yazılı belgeler olma özelliğini taşırlar.
E) Uygur alfabesiyle kaleme alınmışlardır.
"İranlılarla yaptığı savaşlarla ün salmış Saka hükümdarı Alp Er Tunga'nın hayatı ve kahramanlıkları ile Saka Türklerinin İskender ile mücadelesini anlatan destanlar" şeklinde tanımlanan eserler aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) Oğuz Kağan Destanı - Ergenekon DestanıB) Alp Er Tunga Destanı - Şu Destanı
C) Türeyiş Destanı - Göç Destanı
D) Manas Destanı - Dede Korkut Hikâyeleri
E) Yaratılış Destanı - Bozkurt Destanı
İslamiyet öncesi Türk edebiyatının sözlü dönem ürünlerinde aşağıdaki temalardan hangisinin işlenmesi beklenmez?
A) Doğa sevgisi ve avcılıkB) Kahramanlık ve yiğitlik
C) Aşk ve güzellik
D) Ölüm ve yas
E) Soyut felsefi tartışmalar ve bireysel bunalımlar
"Üstte mavi gök basmasa, altta yağız yer delinmese, Türk milleti, ilini töreni kim bozabilir? Ey Türk milleti! Titre ve kendine dön! Açlık tokluk nedir bilmezsin. Bir kere doyarsan açlığı unutursun. Böylece beylerini, budununu (halkını) mahvettin."
Yukarıdaki metin parçasının dil ve içerik özellikleri dikkate alındığında, aşağıdaki eserlerden hangisine ait olduğu söylenebilir?
B) Kutadgu Bilig
C) Dede Korkut Hikâyeleri
D) Orhun Abideleri
E) Sekiz Yükmek
Aşağıdakilerden hangisi Orhun Abideleri ile Uygur dönemi metinleri arasındaki temel farklardan biri değildir?
A) Orhun Abideleri Göktürk alfabesiyle, Uygur metinleri Uygur alfabesiyle yazılmıştır.B) Orhun Abideleri siyasi ve sosyal içerikliyken, Uygur metinleri genellikle dinî içeriklidir.
C) Orhun Abideleri Türklerin bağımsızlık ve devlet anlayışını yansıtırken, Uygur metinleri Maniheizm ve Budizm etkisindedir.
D) Her iki metin grubu da Türk edebiyatının ilk yazılı ürünleri olma özelliğini taşır.
E) Orhun Abideleri anıt mezar taşları üzerine kazınmışken, Uygur metinleri genellikle kâğıt üzerine yazılmıştır.
İslamiyet öncesi Türk edebiyatının sözlü dönem özellikleri göz önüne alındığında, günümüzdeki bir halk ozanının veya âşığın icra geleneğinde aşağıdakilerden hangisinin sözlü dönemden gelen bir miras olarak kabul edilmesi en az olasıdır?
A) Saz eşliğinde şiir söyleme geleneğiB) Şiirlerde doğa, aşk, kahramanlık gibi temaları işleme
C) Şiirleri genellikle hece ölçüsüyle oluşturma
D) Belirli bir yazılı metne bağlı kalmadan doğaçlama yapabilme
E) Şiirlerinde yarım uyak ve redif kullanma
Türk edebiyatının yazılı döneminde ortaya konan eserler, ait oldukları dönemin siyasi, sosyal ve kültürel yapısı hakkında önemli bilgiler sunar. Bu eserlerin genel amaçları ve etkileri düşünüldüğünde, aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
A) Orhun Abideleri, Türk devlet geleneğinin ve millet bilincinin oluşmasında etkili olmuştur.B) Uygur metinleri, Maniheizm ve Budizm gibi dinlerin Türkler arasında yayılmasında rol oynamıştır.
C) Yazılı eserler, sözlü geleneğin tamamen ortadan kalkmasına neden olmuştur.
D) Yazılı dönem eserleri, Türk dilinin ilk yazılı örnekleri olması bakımından dil bilimi için değerlidir.
E) Bu dönem metinleri, Türklerin göçebe yaşam tarzından yerleşik hayata geçiş süreçlerine dair ipuçları sunar.
Sözlü dönem Türk destanları için aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
A) Genellikle milletlerin hayatında derin izler bırakan savaş, göç, doğal afet gibi olaylar etrafında şekillenmişlerdir.B) Anonim özellik taşırlar ve zamanla çeşitli ozanlar tarafından eklemelerle zenginleşmişlerdir.
C) Olağanüstü olaylar ve kişiler destanların önemli bir parçasıdır.
D) Destanlar, yazıya geçirildikten sonra son şeklini almış ve bir daha değişikliğe uğramamıştır.
E) Milletlerin ortak hafızasını ve kültürel değerlerini yansıtırlar.
Orhun Abideleri'nde Bilge Kağan'ın Türk milletine hitaben söylediği "Ey Türk milleti! Üstte gök çökmedikçe, altta yer delinmedikçe, senin ilini (devletini) ve töreni kim bozabilir?" sözü, abidelerin hangi yönünü vurgulamaktadır?
A) Türklerin doğaüstü güçlere olan inancınıB) Türklerin yerleşik hayata geçiş sürecini
C) Türk devletinin ebediliği ve milletin bağımsızlık ruhunu
D) Türklerin diğer milletlerle barış içinde yaşama arzusunu
E) Türklerin sanatsal ve estetik kaygılarını
Uygur dönemi metinleri, Türk edebiyatının yazılı döneminde önemli bir yer tutar. Bu metinlerin genel özellikleri ve ortaya çıkış koşulları göz önüne alındığında, aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz?
A) Türklerin farklı dinlerle tanışmasının edebiyatlarına yansımasıdır.B) Çoğunlukla dinî öğretileri ve ahlaki değerleri yayma amacı taşımışlardır.
C) Maniheizm ve Budizm'in etkisiyle, bu dinlerin kutsal metinlerinden çeviriler de içermişlerdir.
D) Uygur alfabesiyle kaleme alınmış olmaları, dilbilimsel açıdan zengin bir kaynak sunar.
E) Tamamen din dışı konuları işleyerek, günlük yaşam pratiklerini ve eğlence kültürünü yansıtmışlardır.
"İslamiyet öncesi Türk edebiyatının sözlü dönemi, yazılı bir geleneğin henüz oluşmadığı, bilginin ve kültürün nesilden nesile aktarımının büyük ölçüde hafıza ve icraya dayandığı bir evredir. Bu dönemde ortaya çıkan destanlar, sagular, koşuklar ve savlar, bireysel yaratıcılıktan ziyade toplumsal bir hafızanın ve kolektif bir ruhun ürünüdür. Ozanlar, kamlar veya baksılar, sadece birer sanatçı değil, aynı zamanda toplumun belleğini canlı tutan, dinî ve sosyal işlevleri de olan figürlerdir. Bu ürünler, belirli bir yazarın adını taşımaz; zaman içinde farklı icracılar tarafından yeniden şekillendirilir ve toplumun ortak malı haline gelir."
Bu parçadan hareketle, sözlü dönem Türk edebiyatı hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
B) Sanatçılar, sadece estetik kaygılarla değil, aynı zamanda toplumsal görevlerle de donatılmıştır.
C) Eserlerin anonim olması, onların zaman içinde değişime ve gelişime açık olmasını sağlamıştır.
D) Sözlü dönem ürünleri, yazılı edebiyatın ortaya çıkmasıyla tamamen unutulup yok olmuştur.
E) Bilgi ve kültür aktarımında hafıza ve icra önemli bir rol oynamıştır.
Türk edebiyatının sözlü döneminde eserler anonimken, yazılı dönemde bazı eserlerin yazarları bilinmektedir. Örneğin, Orhun Abideleri'nin yazarı Yolluğ Tigin olarak kabul edilir. Bu durum, Türk edebiyatının gelişim sürecinde "yazar" kavramının evrimi açısından nasıl yorumlanabilir?
A) Yazılı dönemde, sanatçının bireysel kimliği ve emeği daha fazla ön plana çıkmaya başlamıştır.B) Sözlü dönemdeki anonimlik, sanatçıların yeteneksizliğinden kaynaklanmıştır.
C) Yazılı dönemde eserler, sadece belirli bir zümrenin okuyabileceği şekilde oluşturulmuştur.
D) Sözlü dönemde eserlerin yazarı bilinse de, bu bilgi kasıtlı olarak gizlenmiştir.
E) Yazar kavramının ortaya çıkışı, edebiyatın toplumsal işlevini tamamen ortadan kaldırmıştır.
Sözlü dönem Türk edebiyatının temel nazım biçimleri olan sav, sagu, koşuk ve destanlar, dönemin insanının hayatındaki farklı ihtiyaçlara cevap vermiştir. Bu türlerin işlevleri ve günümüzdeki edebiyat türleriyle olası ilişkileri göz önüne alındığında, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlış bir çıkarım içerir?
A) Savlar, dönemin bilgeliklerini yansıtan kısa sözler olup, günümüzdeki atasözleriyle benzer bir işleve sahiptir.B) Sagular, ölen kişilerin ardından duyulan acıyı dile getiren şiirler olup, günümüzdeki ağıtlarla benzer bir duygusal yoğunluk taşır.
C) Koşuklar, aşk, doğa ve kahramanlık gibi temaları işleyen şiirler olup, günümüzdeki lirik şiirlerle paralellik gösterir.
D) Destanlar, milletlerin tarihsel süreçteki önemli olaylarını anlatan uzun manzum hikâyeler olup, günümüzdeki roman türünün ilk ve en ilkel örnekleri olarak kabul edilebilir.
E) Sözlü dönemdeki bu türlerin tamamı, sadece eğlence amaçlı olup, hiçbir zaman didaktik (öğretici) bir işlev üstlenmemiştir.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-sozlu-yazili-donem/testler