Sıfatlar konu anlatımı Ders Notu

Sıfatlar (Ön Adlar) Konu Anlatımı 📚

İsimlerin önüne gelerek onları renk, şekil, durum gibi yönlerden niteleyen veya işaret, sayı, soru, belgisizlik gibi yönlerden belirten kelimelere sıfat (ön ad) denir. Sıfatlar, tek başlarına kullanıldıklarında isimleşebilirler ancak cümlede sıfat görevini üstlenmeleri için mutlaka bir ismin önünde yer almaları ve o ismi etkilemeleri gerekir.

1. Niteleme Sıfatları 🎨

İsimlerin nasıl olduğunu; renk, biçim, durum gibi özelliklerini bildiren sıfatlardır. İsimlere sorulan "Nasıl?" sorusuna cevap verirler.

• Örnek: Kırmızı elma (Nasıl elma? - Kırmızı)
• Örnek: Yırtık pantolon (Nasıl pantolon? - Yırtık)
• Örnek: Çalışkan öğrenci (Nasıl öğrenci? - Çalışkan)

Not: Niteleme sıfatları, isimlerin yapısını değiştirmez, sadece onları niteler.

2. Belirtme Sıfatları 🔍

İsimleri işaret, sayı, soru ve belgisizlik yönünden belirten sıfatlardır. Dört ana başlıkta incelenirler:

A) İşaret Sıfatları

İsimleri işaret yoluyla belirten sıfatlardır. İsimlere sorulan "Hangi?" sorusuna cevap verirler. (bu, şu, o, öteki, beriki vb.)

• Örnek: Bu kitap çok ilginç.
• Örnek: O çocuk bizim sınıfta.

B) Sayı Sıfatları

İsimleri sayı yönünden belirten sıfatlardır. Kendi içinde dörde ayrılırlar:

• Asıl Sayı Sıfatı: İki elma, beş kalem.
• Sıra Sayı Sıfatı: Birinci kat, beşinci sıra.
• Üleştirme Sayı Sıfatı: İkişer elma, üçer kişi.
• Kesir Sayı Sıfatı: Yarım ekmek, yüzde on pay.

C) Soru Sıfatları

İsimleri soru yoluyla belirten kelimelerdir. (nasıl, hangi, kaç, kaçıncı, ne kadar vb.)

• Örnek: Hangi gün geleceksin?
• Örnek: Kaç soru çözdün?

D) Belgisiz Sıfatlar

İsimleri tam olarak değil, yaklaşık veya belirsiz bir şekilde belirten sıfatlardır. (bir, birçok, bazı, bütün, tüm, birkaç, hiçbir vb.)

• Örnek: Birkaç gün sonra döneceğim.
• Örnek: Bütün insanlar eşittir.

Çözümlü Örnekler 📝

Soru 1: "Şu eski evde çocukluğum geçti." cümlesindeki sıfatları bulunuz.

Çözüm: "Şu" kelimesi "ev" ismini işaret ettiği için işaret sıfatıdır. "Eski" kelimesi "ev" isminin durumunu belirttiği için niteleme sıfatıdır.

Soru 2: "Üçer elma paylaştık." cümlesinde hangi tür sıfat vardır?

Çözüm: "Üçer" kelimesi "elma" ismini sayıca bölüştürdüğü için üleştirme sayı sıfatıdır.

Sıfat Türü	Soru
Niteleme	Nasıl?
İşaret	Hangi?
Soru	Hangi, Kaç?

Sıfatlar, isim tamlamalarında tamlayan veya tamlanan görevinde de bulunabilirler. Ancak bir ismin önüne gelmedikleri sürece (adlaşmış sıfatlar hariç) sıfat olarak kabul edilmezler.