🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Edebiyat
💡 10. Sınıf Edebiyat: Redif Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Edebiyat: Redif Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki dizelerde yer alan redifleri bularak türünü belirtiniz.
"Bizim elde bahar olur, yaz olur,
Göller dolu ördek olur, kaz olur."
Çözüm:
Dizeleri incelediğimizde şu adımları takip ederiz:
- Adım \( 1 \): Dize sonlarındaki kelimelere bakılır: "yaz olur" ve "kaz olur".
- Adım \( 2 \): "yaz" ve "kaz" kelimeleri kök halindedir. Bu kelimeler arasında "az" sesleri tam uyak oluşturur.
- Adım \( 3 \): Uyaklı kelimelerden sonra gelen "olur" kelimeleri hem yazılış hem de anlam bakımından tamamen aynıdır.
- Sonuç: "olur" kelimeleri kelime halinde redif örneğidir. ✅
Örnek 2:
Aşağıdaki beyitte yer alan ek halindeki redifi bulunuz.
"Koyun verdi, kuzu verdi, süt verdi,
Yemek verdi, ekmek verdi, et verdi."
Çözüm:
Redif analizi şu şekildedir:
- Adım \( 1 \): Dize sonlarında tekrar eden "verdi" kelimeleri kelime halinde redif grubuna girer.
- Adım \( 2 \): Ancak bizden ek incelemesi de istenirse; "ver-" fiil köküdür, "-di" ise bilinen geçmiş zaman ekidir.
- Adım \( 3 \): Her iki dizede de "-di" eki aynı görevde (zaman eki) kullanıldığı için rediftir.
- Önemli Not: Bu örnekte hem "ver" köküne gelen ekler hem de kelimenin kendisi aynen tekrarlandığı için "verdi" kısmının tamamı redif kabul edilir. 💡
Örnek 3:
Aşağıdaki dörtlükte yer alan ek halindeki redifleri tespit ediniz.
"Söylerim söylemez dilim,
Değişmez hiç benim halim."
Çözüm:
Eklerin görevlerini inceleyelim:
- Adım \( 1 \): Kelime kökleri "dil" ve "hal" sözcükleridir.
- Adım \( 2 \): Her iki kelimeye de gelen "-im" eklerini inceleyelim:
- dil-im: Benim dilim (1. Tekil Şahıs İyelik Eki)
- hal-im: Benim halim (1. Tekil Şahıs İyelik Eki)
- Adım \( 3 \): Eklerin yazılışları ve görevleri (iyelik eki olmaları) aynı olduğu için bu ekler rediftir.
- Sonuç: "-im" sesleri ek halinde rediftir. 📌
Örnek 4:
Aşağıdaki dizelerde redif ve uyağı (kafiye) birbirinden ayırınız.
"Aramızda karlı dağlar,
Gözlerimde yaşlı bağlar."
Çözüm:
Kelimeleri eklerine ayıralım:
- Adım \( 1 \): Kelime kökleri "dağ" ve "bağ" sözcükleridir.
- Adım \( 2 \): Köklere gelen "-lar" ekleri her iki dizede de çoğul eki görevindedir.
- Adım \( 3 \): Görevleri aynı olan bu "-lar" ekleri redif oluşturur.
- Adım \( 4 \): Köklere baktığımızda (dağ - bağ), "ağ" seslerinin benzeştiğini görüyoruz. İki ses benzerliği olduğu için "ağ" sesleri tam uyaktır.
- Özet: "-lar" redif, "ağ" tam uyaktır. ✅
Örnek 5:
Aşağıdaki dizelerde hem ek hem kelime biçiminde oluşmuş redifi bulunuz.
"Gönül gurbet ele varma yolunur,
Ya gelinir ya gelinmez olunur."
Çözüm:
Karmaşık redif yapısını inceleyelim:
- Adım \( 1 \): Dize sonlarındaki "yolunur" ve "olunur" kelimelerine bakalım.
- Adım \( 2 \): "yol-" ve "ol-" fiil kökleridir.
- Adım \( 3 \): Bu köklere gelen "-u-n-ur" eklerini inceleyelim:
- "-n": Edilgenlik eki
- "-ur": Geniş zaman eki
- Adım \( 4 \): Eklerin görevleri aynı olduğu için "-unur" kısmı ek halinde rediftir.
- Sonuç: Bu örnekte ses benzerliği ve görev birliği dize sonuna kadar devam ettiği için yapısal olarak zengin bir redif kullanımı mevcuttur. 🚀
Örnek 6:
Günlük hayatta dinlediğimiz şarkı sözlerinde de rediflere sıkça rastlarız. Aşık Veysel'in meşhur eserindeki şu dizeleri inceleyelim:
"Gidiyorum gündüz gece,
Bilmiyorum nece."
Çözüm:
Şarkı formundaki bu halk şiiri örneğinde:
- Adım \( 1 \): "gece" ve "nece" kelimeleri dize sonundadır.
- Adım \( 2 \): "gece" kelimesi kök halindedir. "nece" kelimesi ise "ne" soru zamiri ve "-ce" eşitlik ekinden oluşur.
- Adım \( 3 \): Dikkat! Redif olabilmesi için eklerin görevlerinin aynı olması gerekir. Burada "gece" kelimesindeki "-ce" bir ek değil, kelimenin köküdür.
- Sonuç: Bu dizelerde redif yoktur. "ece" sesleri zengin uyak oluşturur. Bu örnek, her benzer sesin redif olmayacağını gösteren önemli bir "dikkat" sorusudur! ⚠️
Örnek 7:
Bir öğrenci, incelediği bir şiirde "yazdı" (kalemle yazmak) ve "yazdı" (mevsim olan yaz) kelimelerinin dize sonunda tekrarlandığını görmüştür. Öğrenci bu kelimelere "redif" diyebilir mi? Nedenini 10. Sınıf Edebiyat bilgilerine dayanarak açıklayınız.
Çözüm:
Öğrencinin analizi şu şekilde olmalıdır:
- Kural: Redif olabilmesi için kelimelerin sadece yazılışlarının değil, anlam ve görevlerinin de aynı olması gerekir.
- Analiz: "Yazdı" (fiil) ve "Yazdı" (isim + ek fiil) kelimeleri arasında sesteşlik (cinas) ilişkisi vardır.
- Sonuç: Anlamları farklı olduğu için bu kelimeler redif değil, cinaslı uyak oluşturur. Dolayısıyla öğrenci bunlara redif diyemez. ❌
Örnek 8:
Aşağıdaki Divan Edebiyatı örneğinde redifi bulunuz:
"Fuzuli rind-i şeydadır hemîşe halka rüsvâdır,
Sorun kim bu ne sevdâdır bu sevdâdan usanmaz mı?"
Çözüm:
Divan şiirinde redif kullanımı:
- Adım \( 1 \): Dize sonlarındaki "rüsvâdır" ve "sevdâdır" kelimelerine odaklanalım.
- Adım \( 2 \): Kelime kökleri "rüsvâ" (rezil) ve "sevdâ" (aşk) sözcükleridir.
- Adım \( 3 \): Her iki kelimenin sonuna gelen "-dır" ekleri ek-fiil (bildirme eki) görevindedir.
- Sonuç: Yazılışları ve görevleri aynı olan "-dır" ekleri ek halinde rediftir. "â" sesleri ise şapkalı (uzun) ünlü olduğu için iki ses sayılır ve tam uyak kabul edilir. ✍️
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-redif/sorular