✅ 10. Sınıf Edebiyat: Divan edebiyatı nazım biçimleri Test Çöz

Divan edebiyatında aşk, şarap, kadın ve güzellik gibi lirik konuların işlendiği, ilk beytine "matla", son beytine "makta" adı verilen ve kafiye düzeni "aa, ba, ca, da..." şeklinde olan nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Divan edebiyatında her beyti kendi arasında kafiyeli (aa, bb, cc, dd...) olan, uzun aşk hikâyelerinin, savaşların veya dini-didaktik konuların işlendiği, beyit sayısında herhangi bir sınırlama bulunmayan nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Divan edebiyatına Türklerin kazandırdığı, tek dörtlükten oluşan, "aaba" kafiye düzenine sahip ve genellikle felsefi, tasavvufi konuları manici bir söyleyişle işleyen nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Kaside nazım biçiminde, şairin kendi sanatını, şiirdeki ustalığını ve dil becerisini övdüğü bölüme ne ad verilir?

Gazel ve kaside nazım biçimlerinin karşılaştırıldığı aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Rubai ve tuyuğ nazım biçimleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi ortak bir özellik değildir?

"Sevdiğim canım yolunda hake yeksan olduğum
Iyd-ı ekberdir cemalin gördüğüm bayram bana
Sana kurban olduğum cana ki kurbandır sana
Iyd-ı ekberdir cemalin gördüğüm bayram bana"
(Nedim)

Yukarıdaki dörtlükte ikinci ve dördüncü dizelerin aynen tekrarlandığı (nakarat) görülmektedir. Bu yapısal özellik ve dil özellikleri dikkate alındığında, bu şiirin nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Kasidelerde asıl konuya (övgüye) geçmeden önce yapılan, genellikle doğa tasvirleri (bahar, kış, ramazan, bayram vb.) veya sevgilinin güzelliğinin anlatıldığı giriş bölümüne ne ad verilir?

Bir uzun, bir kısa dizeden oluşan; gazelin her dizesine bir kısa dize (ziyade) eklenmesiyle oluşturulan Divan edebiyatı nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Genellikle iki beyitten oluşan, matla (ilk) beyti olmayan, kafiye düzeni "xa, xa" şeklinde olan ve felsefi, toplumsal düşüncelerin, hicivlerin ya da tarih düşürmelerin işlendiği nazım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Divan edebiyatı nazım biçimleri "beyitlerle kurulanlar" ve "bentlerle kurulanlar" olmak üzere iki grupta incelenebilir.

Buna göre, aşağıdaki nazım biçimlerinden hangisi yapısal birimi yönüyle diğerlerinden farklı bir grupta yer alır?

I. Beyit:
"Kamu bimarına canan deva-yı dert eder ihsan
Niçün kılmaz bana derman beni bimar sanmaz mı" (ihsan / sanmaz mı -> a - a)

II. Beyit:
"Şeb-i hicran yanar canım döker kan çeşm-i giryanım
Uyarır halkı efganım kara bahtım uyanmaz mı" (giryanım / uyanmaz mı -> b - a)

III. Beyit:
"Fuzuli rind-i şeydadır hemişe halka rüsvadır
Sorun kim bu ne sevdadır bu sevdadan usanmaz mı" (rüsvadır / usanmaz mı -> c - a)

Yukarıda üç beyti verilen şiirle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Divan edebiyatında bentlerle kurulan nazım biçimlerinden "murabba" ve "şarkı" biçimsel olarak birbirine çok benzese de aralarında belirgin farklar vardır.

Buna göre, murabba ile şarkıyı birbirinden ayıran özelliklerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

Bir edebiyat araştırmacısı, elindeki eksik bir kaside yazmasını düzenlemek istemektedir. Elinde şu bölümler bulunmaktadır:

I. Şairin kendisini övdüğü ve sanat gücünü ortaya koyduğu bölüm. (Fahriye)
II. Kasidenin sunulduğu kişiye (padişah, sadrazam vb.) yapılan övgülerin yer aldığı bölüm. (Methiye)
III. Kaside içinde gazel söyleyerek şiire lirik bir hava katılan bölüm. (Tegazzül)
IV. Kasidenin sunulduğu kişi için iyi dileklerde bulunulan ve dua edilen bölüm. (Dua)

Bu araştırmacının elindeki bölümlerin kaside içindeki doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde verilmiştir?