✅ 10. Sınıf Edebiyat: Destanın özellikleri Test Çöz

Doğal destanlar, milletlerin tarihinde derin izler bırakan olaylar sonrasında halk arasında kendiliğinden oluşan ve sözlü gelenekte yaşayan ürünlerdir.

Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğal destanların özelliklerinden biri değildir?

Doğal destanların oluşumunda belirli aşamalar vardır. Halkın belleğinde iz bırakan bir olayın ardından, bu olayı yaşayanların ve görenlerin anlatımlarıyla destanın çekirdeği oluşur. Daha sonra bu olay kulaktan kulağa yayılarak genişler. En son aşamada ise güçlü bir halk şairi veya derleyici, bu dağınık varyantları bir araya getirerek destanı yazıya geçirir.

Bu parçada sözü edilen ve destanın yazıya geçirildiği son aşama aşağıdakilerden hangisidir?

Türk destanları İslamiyet öncesi ve İslamiyet sonrası olmak üzere iki ana grupta incelenir.

Aşağıdaki Türk destanlarından hangisi İslamiyet öncesi döneme ait destanlardan biridir?

Dünya edebiyatında her milletin kendine özgü doğal destanları bulunmaktadır. Bu destanlar, ait oldukları milletlerin milli kimliklerini ve kültürlerini yansıtır.

Buna göre, Fin milletine ait olan ve doğa tasvirleri ile mitolojik unsurların yoğun olarak işlendiği ünlü doğal destan aşağıdakilerden hangisidir?

Doğal destanlar ile yapay destanlar arasında hem oluşum hem de yapı bakımından bazı temel farklar bulunmaktadır.

Buna göre doğal ve yapay destanların karşılaştırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Türk destanlarında olayların gelişiminde ve kahramanların yönlendirilmesinde bazı sembolik unsurlar (motifler) önemli bir rol oynar. Örneğin; kahramanlara yol gösteren, onlara güç veren veya kutsal kabul edilen bazı varlıklar destan boyunca sıkça tekrarlanır.

Aşağıdakilerden hangisi Türk destanlarında sıklıkla kullanılan bu mitolojik motiflerden biri değildir?

İslamiyet öncesi Türk destanları, oluştukları dönemdeki Türk devletleri ve boyları ile eşleştirildiğinde tarihi gerçeklikle uyum gösterir.

Aşağıdaki destan-devlet/boy eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

İslamiyet'in kabulünden sonraki Türk destanlarında, İslamiyet öncesi dönemin epik ve kahramanlık unsurları tamamen yok olmamış, aksine İslami değerlerle harmanlanarak devam etmiştir. Bu destanlarda kahramanlar artık sadece milletleri için değil, aynı zamanda din uğruna (cihat ve gaza) da savaşırlar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu geçişi ve sentezi en belirgin şekilde yansıtan, Kırgız Türklerine ait olan ve dünyanın en uzun destanı kabul edilen eserdir?

Doğal destanların oluşumundaki "Yayılma" aşamasıyla ilgili olarak;

I. Destan kahramanının maceralarının kulaktan kulağa aktarılarak genişlemesi,
II. Ozanların ve kopuzcuların bu anlatıları değişik boylar arasında saz eşliğinde söylemesi,
III. Destanın tek bir şair tarafından baştan sona planlanıp yazıya geçirilmesi

yargılarından hangileri doğrudur?

Dünya edebiyatındaki doğal destanlar ve ait oldukları milletler eşleştirildiğinde zengin bir kültürel harita ortaya çıkar.

Aşağıdaki destan-millet eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

Türk edebiyatında destan döneminden halk hikâyeciliğine geçiş dönemi ürünü olarak kabul edilen, hem destan unsurlarını hem de halk hikâyesi özelliklerini bünyesinde barındıran, nazım ve nesir karışık olarak yazılmış çok önemli bir eser vardır.

Bu parçada sözü edilen geçiş dönemi eseri aşağıdakilerden hangisidir?

"Oğuz, anasının göğsünden ilk sütü emdi ve bir daha emmedi. Çiğ et, çorba ve şarap istedi. Dile gelmeye başladı; kırk gün sonra büyüdü, yürüdü ve oynadı. Ayakları öküz ayağı gibi, beli kurt beli gibi, omuzları samur omuzu gibi, göğsü ayı göğsü gibiydi. Vücudu baştan aşağı tüylüydü. At sürülerine bakar, ata biner ve av avlardı..."

Oğuz Kağan Destanı'ndan alınan bu parçadan hareketle destan türünün özellikleri hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

Yapay destanlar, bir şairin toplumu derinden etkileyen bir olayı destan kurallarına uygun olarak, kendi üslubuyla kaleme almasıyla oluşur. Dünya ve Türk edebiyatında bu türün başarılı örnekleri mevcuttur.

Aşağıdaki yapay destanlar ve yazarlarıyla ilgili verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?

"Göktürklerin düşmanları tarafından yok edilmesinin ardından hayatta kalan tek genç, kolları ve bacakları kesilerek bir bataklığa bırakılır. Burada dişi bir kurt (Asena) genci bulur, onu besler ve iyileştirir. Düşmanların genci öldürmek için tekrar gelmesi üzerine kurt, genci kaçırarak Turfan'ın kuzeyindeki dağlarda bulunan korunaklı bir mağaraya götürür. Orada on çocuk dünyaya getirir ve Göktürk soyu bu çocuklardan türeyerek yeniden tarih sahnesine çıkar."

Bozkurt Destanı'na ait bu özet ve Türk destan geleneği dikkate alındığında, "kurt" motifinin üstlendiği işlevler arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?