📄 10. Sınıf Edebiyat: Destanın özelliği ve motifler Çalışma Kağıdı
📌 1. Doğru / Yanlış
1. Destanlar, milletlerin hayatında derin izler bırakmış tarihi ve sosyal olayları anlatan sözlü edebiyat ürünleridir.
2. Yapay destanlar, halk arasında kendiliğinden oluşup sonradan bir derleyici tarafından yazıya geçirilen destanlardır.
3. Türk destanlarında kurt (gökbörü) motifi, Türklere yol gösteren, kılavuzluk eden kutsal bir varlık olarak yer alır.
4. İslamiyet öncesi Türk destanlarından biri olan Göç destanı, Göktürk Devleti'ne ait bir destandır.
5. Destanlar, olaya dayalı sanatsal metinler olup genellikle manzum (şiir) şekilde oluşturulmuştur.
✏️ 2. Boşluk Doldurma
🔗 3. Kavram Eşleştirme
✍️ 4. Kısa Cevaplı Sorular
1. Doğal destanların oluşum aşamalarını sırasıyla yazınız.
2. Türk destanlarında sıklıkla kullanılan ve kahramanın en yakın dostu, yardımcısı ve adeta onun gücünün bir parçası olan hayvan motifi hangisidir?
3. İslamiyet'in kabulünden sonraki Türk destanlarına üç örnek yazınız.
🎯 5. Çoktan Seçmeli Sorular
1. Aşağıdakilerin hangisinde İslamiyet öncesi Türk destanları bir arada verilmiştir?
2. Türk destanlarında yer alan motiflerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
3. Aşağıdaki yapıt-yazar eşleştirmelerinden hangisi yapay destan türüne örnek gösterilemez?
4. Uygur Türklerinin yurtlarını korumak zorunda kalmalarını, kutsal kabul edilen bir kayanın Çinlilere verilmesi üzerine ülkelerine çöken kıtlığı ve göç etmek zorunda kalışlarını anlatan destan aşağıdakilerden hangisidir?
5. Destan türü ile ilgili aşağıda verilen özelliklerden hangisi yanlıştır?
📝 6. Açık Uçlu Klasik Sorular
1. Doğal destan ile yapay destan arasındaki temel farkları üç madde halinde açıklayınız.
2. Türk destanlarında 'Ergenekon' destanının Türk kültürü ve tarihi açısından önemini, destanda geçen temel olaylar çerçevesinde açıklayınız.
3. Türk destanlarında sıklıkla karşılaşılan 'Rüya' ve 'Aksakallı İhtiyar' motiflerinin işlevlerini açıklayınız.
|
Ad Soyad: .................................. Sınıf / No: ....... / ......... Tarih: .... / .... / 202...
Destanın özelliği ve motifler Çalışma Kağıdı
|
PUAN
|
A. Doğru (D) / Yanlış (Y) Bölümü
| ( .... ) | Destanlar, milletlerin hayatında derin izler bırakmış tarihi ve sosyal olayları anlatan sözlü edebiyat ürünleridir. |
| ( .... ) | Yapay destanlar, halk arasında kendiliğinden oluşup sonradan bir derleyici tarafından yazıya geçirilen destanlardır. |
| ( .... ) | Türk destanlarında kurt (gökbörü) motifi, Türklere yol gösteren, kılavuzluk eden kutsal bir varlık olarak yer alır. |
| ( .... ) | İslamiyet öncesi Türk destanlarından biri olan Göç destanı, Göktürk Devleti'ne ait bir destandır. |
| ( .... ) | Destanlar, olaya dayalı sanatsal metinler olup genellikle manzum (şiir) şekilde oluşturulmuştur. |
B. Boşluk Doldurma Bölümü
| 1) | Destanların doğuşunda etkili olan tarihi olayın yaşandığı ilk aşamaya .................... aşaması denir. |
| 2) | Uygur Türklerine ait olan ve kutsal taşın Çinlilere verilmesiyle başlayan felaketleri anlatan destan .................... destanıdır. |
| 3) | Türk destanlarında bilgeliği, tecrübeyi ve geleceğe dair yol göstermeyi temsil eden motif .................... motifidir. |
| 4) | Kırgız Türklerine ait olan ve dünyanın en uzun destanı kabul edilen eser .................... destanıdır. |
| 5) | Sanatçıların toplumu derinden etkileyen bir olayı destan kurallarına uygun olarak kendilerinin yazmasıyla oluşan destanlara .................... destan adı verilir. |
🔗 3. Kavram Eşleştirme
D. Kısa Cevaplı Sorular
| 1) | Doğal destanların oluşum aşamalarını sırasıyla yazınız. |
| 2) | Türk destanlarında sıklıkla kullanılan ve kahramanın en yakın dostu, yardımcısı ve adeta onun gücünün bir parçası olan hayvan motifi hangisidir? |
| 3) | İslamiyet'in kabulünden sonraki Türk destanlarına üç örnek yazınız. |
E. Çoktan Seçmeli Sorular
| 1) |
Aşağıdakilerin hangisinde İslamiyet öncesi Türk destanları bir arada verilmiştir?
A) Alp Er Tunga - Bozkurt - Türeyiş
B) Manas - Battal Gazi - Köroğlu
C) Ergenekon - Satuk Buğra Han - Göç
D) Oğuz Kağan - Danişmendname - Şu
E) Bozkurt - Cengizname - Atilla
|
| 2) |
Türk destanlarında yer alan motiflerle ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi yanlıştır?
A) Işık motifi, kahramanlara ilahi bir güç ve kutsallık kazandırır.
B) Ağaç motifi, Türk mitolojisinde sığınılan, hayat veren ve soyun türediği kutsal bir varlıktır.
C) Ok ve yay motifi, sadece birer savaş aleti olmayıp aynı zamanda egemenlik ve bağlılık sembolüdür.
D) Rüya motifi, kahramanların gelecekten haber almasını ve ilahi yönlendirmeyi sağlar.
E) Demir motifi, sadece düşmanların zayıflığını ve Türklerin korkaklığını simgeleyen olumsuz bir unsurdur.
|
| 3) |
Aşağıdaki yapıt-yazar eşleştirmelerinden hangisi yapay destan türüne örnek gösterilemez?
A) İlahi Komedya - Dante
B) Kurtarılmış Kudüs - Tasso
C) Üç Şehitler Destanı - Fazıl Hüsnü Dağlarca
D) Kalevala - Fin Halkı
E) Çanakkale Şehitlerine - Mehmet Akif Ersoy
|
| 4) |
Uygur Türklerinin yurtlarını korumak zorunda kalmalarını, kutsal kabul edilen bir kayanın Çinlilere verilmesi üzerine ülkelerine çöken kıtlığı ve göç etmek zorunda kalışlarını anlatan destan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Türeyiş Destanı
B) Göç Destanı
C) Ergenekon Destanı
D) Şu Destanı
E) Oğuz Kağan Destanı
|
| 5) |
Destan türü ile ilgili aşağıda verilen özelliklerden hangisi yanlıştır?
A) Toplumu derinden etkileyen savaş, göç, kıtlık gibi olaylar üzerine kurulur.
B) Genellikle olağanüstü olaylar ve kahramanlıklar içerir.
C) Tarihi gerçekleri birebir, bilimsel bir doğrulukla aktaran belgesel nitelikli metinlerdir.
D) Anonim özellik gösterirler ve sözlü gelenekte kuşaktan kuşağa aktarılırlar.
E) Milletlerin ortak hafızasını, inançlarını ve kültürel değerlerini yansıtırlar.
|
F. Açık Uçlu Klasik Sorular
| 1) | Doğal destan ile yapay destan arasındaki temel farkları üç madde halinde açıklayınız. |
| 2) | Türk destanlarında 'Ergenekon' destanının Türk kültürü ve tarihi açısından önemini, destanda geçen temel olaylar çerçevesinde açıklayınız. |
| 3) | Türk destanlarında sıklıkla karşılaşılan 'Rüya' ve 'Aksakallı İhtiyar' motiflerinin işlevlerini açıklayınız. |
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-destanin-ozelligi-ve-motifler/etkinlikler