✅ 10. Sınıf Edebiyat: Deprem ile ilgili bilimsel model oluşturabilme Test Çöz

Bir araştırmacı, yer kabuğundaki levha hareketlerini ve enerji birikimini matematiksel verilerle açıklayan, deprem riskini tahmin etmeye yönelik "bilimsel bir model" oluşturmuştur. Bu araştırmacı, oluşturduğu modeli ve elde ettiği bulguları akademik bir dille, kanıtlara dayandırarak bir dergide yayımlamak isterse aşağıdaki metin türlerinden hangisini kullanmalıdır?

Deprem dalgalarının yayılımını simüle eden bir modelin anlatıldığı metinde, okuyucuya konuyu öğretmek ve süreci basamaklar halinde kavratmak hedeflenmektedir. Bu tür bir metinde ağırlıklı olarak kullanılması gereken anlatım biçimi aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "deprem modeli oluşturma" süreciyle ilgili bir "terim" kullanılmamıştır?

Bilimsel bir deprem modeli oluşturulurken hazırlanan metinde aşağıdaki özelliklerden hangisinin bulunması "beklenmez"?

"Sismik modelleme, yer sarsıntılarının bilgisayar ortamında canlandırılmasıdır. Geleneksel gözlem yöntemlerine göre bu modelleme, olası hasarı $ %90 $ oranında daha isabetli tahmin edebilir."
Bu parçada kullanılan "düşünceyi geliştirme yolları" aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

(I) Yer kabuğundaki kırılmaları modellemek için sismik veriler toplanır. (II) Bu veriler, fay hatlarının geçmişteki hareketlerini analiz etmemizi sağlar. (III) Deprem anında binaların dayanıklılığı kadar insanların soğukkanlılığı da önemlidir. (IV) Elde edilen analizler, gelecekteki olası depremlerin şiddetini tahmin etmekte kullanılır. (V) Böylece bilimsel bir risk haritası oluşturulmuş olur.
Yukarıdaki numaralanmış cümlelerden hangisi "bilimsel model oluşturma" sürecini anlatan metnin akışını bozmaktadır?

Bir bilim insanı, Marmara Denizi'ndeki fay segmentlerini modelleyerek şu sonuca ulaşmıştır: "Yapılan $ 500 $ farklı simülasyon sonucunda, kırılma olasılığı $ %65 $ olan segmentin $ 7.0 $ büyüklüğünde bir enerji üreteceği saptanmıştır."
Bu cümlede kullanılan düşünceyi geliştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Deprem modellerini anlatan bir makalede dilin hangi işleviyle kullanılması metnin "bilimsellik" değerini artırır?

Bilimsel modeller, doğadaki karmaşık olayları daha basit ve anlaşılır hale getirmek için kullanılan araçlardır. Deprem modelleri de yer altındaki karmaşık tabaka hareketlerini matematiksel formüllere döker. Bu modeller sayesinde hangi bölgenin ne kadar risk altında olduğu belirlenebilir. Ancak modeller asla kesin bir tarih veremez, sadece olasılıkları hesaplar.
Bu parçadan hareketle "deprem modelleri" ile ilgili aşağıdakilerden hangisine "ulaşılamaz"?

"Oluşturulan modelin 'tutarlılığı', kullanılan verilerin doğruluğu ve yöntemlerin bilimsel süzgeçten geçirilmesiyle doğru orantılıdır."
Bu cümledeki "tutarlılık" kelimesinin yerine aşağıdakilerden hangisi getirilirse cümlenin anlamı korunur?

Bilimsel bir makalede deprem modelinin sonuçlarının tartışıldığı, elde edilen verilerin ne anlama geldiğinin açıklandığı ve önerilerin sunulduğu bölüm aşağıdakilerden hangisidir?

I. Metin: "Koca bir dev uyandı sanki yerin altında, hiddetle sarstı üzerindeki her şeyi. Toprak bir kağıt gibi yırtıldı, gökyüzü tozla kaplandı."
II. Metin: "Doğu Anadolu Fay Hattı üzerinde meydana gelen $ 7.2 $ büyüklüğündeki sarsıntı, sığ odaklı bir deprem olup yüzey dalgalarının genliği saniyede $ 3 $ cm olarak ölçülmüştür."
Bu iki metin karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Bir bilimsel makalede deprem modeli oluşturulurken şu aşamalar izlenmiştir:
1. Bölgenin geçmiş deprem kayıtlarının incelenmesi.
2. Fay hatlarının güncel hareketlerinin GPS ile takibi.
3. Elde edilen verilerin bilgisayar yazılımına aktarılması.
4. Olası bir sarsıntıda binalara binecek yükün hesaplanması.
Bu aşamalardan hareketle oluşturulan bir modelin "temel amacı" aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Bir deprem modelinin bilimsel bir makalede geçerli kabul edilebilmesi için;
I. Deney ve gözlemlere dayanması,
II. Kişisel duygulardan arındırılmış olması,
III. Başka bilim insanları tarafından test edilebilir (tekrarlanabilir) olması,
IV. Okuyucuyu heyecanlandıracak bir üsluba sahip olması
özelliklerinden hangilerine sahip olması "zorunludur"?