🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Edebiyat
💡 10. Sınıf Edebiyat: Basit türemiş birleşik fiiller Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Edebiyat: Basit türemiş birleşik fiiller Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
Aşağıdaki cümlede yer alan fiilin yapısını inceleyiniz:
"Öğrenciler teneffüste bahçede neşeyle oynadı."
Çözüm:
Cümledeki fiili eklerine ve köküne ayırarak inceleyelim:
- Kelime: Oynadı
- Kök: Oyun (İsim kökü)
- Yapım Eki: -a (İsimden fiil yapım eki) -> Oyun + a = Oyna- (Ünlü düşmesi gerçekleşmiştir)
- Çekim Eki: -dı (Görülen geçmiş zaman eki)
Örnek 2:
Aşağıdaki cümlede geçen fiilin yapısı bakımından türünü belirleyiniz:
"Akşamki yemeği hep birlikte mutfakta yedik."
Çözüm:
Fiilin yapısını adım adım analiz edelim:
- Kelime: Yedik
- Kök: Ye- (Fiil kökü)
- Çekim Ekleri: -di (Görülen geçmiş zaman eki), -k (1. çoğul şahıs eki)
Örnek 3:
Aşağıdaki cümlede altı çizili olan fiilin hangi birleşik fiil türüne girdiğini açıklayınız:
"Aniden bastıran yağmurda herkes sırılsıklam oldu."
Çözüm:
Cümledeki fiil yapısını şu şekilde inceleyebiliriz:
- Kelime Grubu: Sırılsıklam oldu
- Oluşumu: "Sırılsıklam" ismi ile "olmak" yardımcı fiilinin birleşmesiyle oluşmuştur.
Örnek 4:
Aşağıdaki cümlede yer alan kurallı birleşik fiili bularak türünü belirtiniz:
"Sen bu ağır paketleri tek başına taşıyabilirsin."
Çözüm:
Cümledeki fiilin yapısını inceleyelim:
- Fiil: Taşıyabilirsin
- Bileşenler: Taşı- (Ana fiil) + -abil (Yeterlilik fiili)
Örnek 5:
Aşağıdaki cümlede yer alan fiilin yapısını ve anlam özelliğini analiz ediniz:
"Kardeşim, elindeki bardağı birden düşürüverdi."
Çözüm:
Fiilin yapısal analizi şu şekildedir:
- Fiil: Düşürüverdi
- Bileşenler: Düşür- (Fiil) + -iver (Tezlik fiili) + -di (Zaman eki)
Örnek 6:
Bir metin içerisinde geçen "gözden düşmek" ifadesinin yapı bakımından türünü ve nedenini açıklayınız.
Çözüm:
Bu ifadeyi dil bilgisi kurallarına göre değerlendirelim:
- İfade: Gözden düşmek
- Yapı: En az iki kelimenin bir araya gelmesiyle oluşmuştur (Göz + düşmek).
- Özellik: Kelimeler kendi gerçek anlamlarından uzaklaşarak yeni ve mecazi bir anlam kazanmıştır.
Örnek 7:
Günlük hayatta sıkça kullandığımız "Sabretmek" kelimesinin yazımı ve yapısı hakkında bilgi veriniz.
Çözüm:
Günlük dildeki bu kelimenin analizi şöyledir:
- Aslı: Sabır + Etmek
- Olay: "Sabır" kelimesindeki "ı" ünlüsü düşmüştür (Ünlü düşmesi).
- Kural: Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde, isim kısmında bir ses olayı (düşme veya türeme) varsa kelime bitişik yazılır.
Örnek 8:
Aşağıdaki cümlede geçen fiilin yapısını belirleyiniz:
"Televizyondaki komik sahneye dakikalarca gülümsedi."
Çözüm:
Fiili parçalarına ayıralım:
- Kök: Gül- (Fiil kökü)
- Yapım Eki: -ümse (Fiilden fiil yapım eki - küçümseme/yakınlık anlamı katar)
- Çekim Eki: -di (Görülen geçmiş zaman eki)
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-edebiyat-basit-turemis-birlesik-fiiller/sorular