✅ 10. Sınıf Coğrafya: Kayaçlar Test Çöz

Yerkabuğunu oluşturan, bir veya birden fazla mineralin bir araya gelmesiyle oluşan doğal katı maddelere ne ad verilir?

Kayaçlar, oluşum şekillerine göre temel olarak üç ana grupta incelenir. Aşağıdakilerden hangisi bu gruplardan biri değildir?

Magmanın yeryüzüne çıkarak veya yerin derinliklerinde soğuyup katılaşmasıyla oluşan kayaçlara püskürük (magmatik) kayaçlar denir. Aşağıdakilerden hangisi bu tür kayaçlara örnek olarak verilebilir?

Tortul kayaçların en belirgin özelliklerinden biri, genellikle tabakalı bir yapıya sahip olmalarıdır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Püskürük kayaçlar, magmanın soğuma yerine göre iç püskürük ve dış püskürük olarak ikiye ayrılır. Aşağıdaki kayaç çiftlerinden hangisi, sırasıyla bir iç püskürük ve bir dış püskürük kayaç örneğini doğru şekilde vermektedir?

Kimyasal tortul kayaçlar, suda çözünmüş minerallerin çökelmesiyle oluşur. Bu kayaçların oluşumu genellikle sıcak ve kurak iklim bölgelerinde daha yaygındır.
Buna göre, aşağıdaki kayaçlardan hangisi kimyasal tortul kayaçlara örnek olarak gösterilebilir?

Başkalaşım (metamorfik) kayaçlar, mevcut kayaçların yüksek sıcaklık, yüksek basınç ve kimyasal aktif sıvılar gibi etkenler altında fiziksel ve kimyasal yapılarının değişmesiyle oluşur.
Aşağıdakilerden hangisi bir kayaçta başkalaşım olayının gerçekleşmesine yol açan temel etkenlerden biri değildir?

Kayaç döngüsü, yerkabuğundaki kayaçların sürekli olarak bir türden diğerine dönüşmesini ifade eden jeolojik bir süreçtir. Bu döngü, kayaçların oluşum, ayrışma, taşınma, birikme, başkalaşım ve erime gibi çeşitli süreçlerden geçmesini içerir.
Aşağıdaki dönüşümlerden hangisi kayaç döngüsü içinde gerçekleşen bir olay değildir?

Aşağıda bazı kayaç türleri ve bunların oluşum süreçleriyle ilgili bilgiler verilmiştir.
I. Granit: Magmanın yerin derinliklerinde yavaş soğumasıyla oluşur.
II. Kalker: Suda çözünmüş kalsiyum karbonatın çökelmesiyle oluşur.
III. Mermer: Kalkerin yüksek sıcaklık ve basınç altında başkalaşmasıyla oluşur.
IV. Kumtaşı: Kum tanelerinin birikip sıkışmasıyla oluşur.
Bu bilgilerden hangileri, ilgili kayaç türünün oluşum sürecini doğru bir şekilde açıklamaktadır?

Bitki ve hayvan kalıntılarının milyonlarca yıl boyunca birikip sıkışması ve kimyasal değişime uğraması sonucunda oluşan kayaçlara organik tortul kayaçlar denir.
Buna göre, aşağıdaki kayaçlardan hangisi bu tanıma uyan bir örnektir?

Bazı kayaçlar, içerdikleri mineraller ve oluşum koşulları nedeniyle farklı fiziksel özelliklere sahiptir. Örneğin, bazı kayaçlar sert ve dayanıklı iken, bazıları daha yumuşak ve kolay işlenebilir özelliktedir.
Aşağıdaki kayaçlardan hangisi, genellikle inşaat sektöründe yapı malzemesi olarak kullanılan, sert ve dayanıklı bir iç püskürük kayaçtır?

Bir coğrafyacı, yaptığı arazi çalışmasında, geniş bir alanda tabakalı bir yapı gösteren, içinde bol miktarda deniz canlısı fosili barındıran ve asit tepkimesi veren bir kayaç türü tespit etmiştir. Bu kayaç tabakalarının altında ise, kristalli ve oldukça sert bir başka kayaç türünün varlığını gözlemlemiştir.
Bu gözlemler ışığında, coğrafyacının tespit ettiği üstteki kayaç ve altındaki kayaç türleri için aşağıdaki yorumlardan hangisi en doğru ve kapsamlıdır?

Bir bölgede yapılan jeolojik araştırmalarda, derinliklerde oluşmuş, iri kristalli ve sert bir kayaç olan X'in, tektonik hareketler sonucu yeryüzüne yaklaştığı ve dış kuvvetlerin etkisiyle aşınarak küçük parçacıklara ayrıldığı tespit edilmiştir. Bu parçacıklar, akarsular tarafından taşınarak bir göl tabanında birikmiş ve zamanla sıkışarak Y kayaç türünü oluşturmuştur. Daha sonra bu Y kayaç türü, bölgedeki yoğun volkanik aktivite ve faylanmalar nedeniyle yüksek sıcaklık ve basınca maruz kalarak Z kayaç türüne dönüşmüştür.
Bu bilgilere göre X, Y ve Z kayaç türleri sırasıyla aşağıdakilerden hangisi olabilir?

Bir bölgede, yeraltı suyu kaynaklarının zengin olduğu, mağara oluşumlarının yaygın görüldüğü ve tarım topraklarının genellikle kırmızı renkli olduğu gözlemlenmiştir. Bu coğrafi özelliklerin ortaya çıkmasında, bölgedeki yaygın kayaç türünün önemli bir rol oynadığı düşünülmektedir.
Buna göre, bu bölgede aşağıdaki kayaç türlerinden hangisinin yaygın olarak bulunması beklenir?