✅ 10. Sınıf Coğrafya: İklim ve kayaç yapısının çözünme süreçlerine etkisi Test Çöz
✅ 10. Sınıf Coğrafya: İklim ve kayaç yapısının çözünme süreçlerine etkisi Testi
Kayaçların kimyasal bileşimlerinde bir değişim meydana gelmeden, sadece fiziksel olarak küçük parçalara ayrılmasına "fiziksel (mekanik) çözünme" denir.
Buna göre, aşağıdaki iklim özelliklerinden hangisinin görüldüğü alanlarda fiziksel çözünmenin en şiddetli olması beklenir?
B) Günlük sıcaklık farkının fazla olduğu kurak bölgeler
C) Her mevsimin sıcak ve nemli geçtiği bölgeler
D) Bitki örtüsünün çok gür olduğu alanlar
E) Kimyasal çözünmenin hızlı gerçekleştiği kıyı kesimleri
Kimyasal çözünme, suyun ve sıcaklığın etkisiyle kayaçları oluşturan minerallerin yapısının değişmesi ve ayrışması olayıdır.
Buna göre, dünya haritası üzerinde aşağıdaki bölgelerin hangisinde kimyasal çözünme süreci diğerlerine göre daha hızlı gerçekleşir?
B) Kuzey Afrika'daki Büyük Sahra Çölü
C) Ekvatoral bölgedeki Amazon Havzası
D) Antarktika kıtasının iç kesimleri
E) Grönland adasının kıyı şeridi
Bazı kayaçlar yapısal özellikleri nedeniyle su ile temas ettiklerinde kolayca eriyerek kimyasal çözünmeye uğrarlar.
Aşağıdaki kayaç türlerinden hangisinin yaygın olduğu bir arazide kimyasal çözünmenin daha belirgin olması beklenir?
B) Bazalt
C) Kalker (Kireç taşı)
D) Kuvarsit
E) Gnays
Yüksek dağlık alanlarda, kayaç çatlaklarına sızan suların gece sıcaklığın düşmesiyle donması ve hacminin genişlemesi sonucu kayaçları parçalamasına "donma-çözülme" yoluyla fiziksel ufalanma denir.
Bu sürecin etkili olabilmesi için temel şart aşağıdakilerden hangisidir?
B) Sıcaklığın gün içinde veya mevsimsel olarak $ 0 $ derece civarında dalgalanması
C) Bölgenin deniz seviyesine çok yakın olması
D) Kayaçların tamamen geçirimsiz bir yapıda olması
E) Bitki örtüsünün toprağı tamamen kapatması
Türkiye'nin coğrafi özellikleri göz önüne alındığında, çözünme süreçleri ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) İç Anadolu Bölgesi - Fiziksel ÇözünmeB) Karadeniz Kıyıları - Kimyasal Çözünme
C) Akdeniz Bölgesi (Toroslar) - Kimyasal Çözünme
D) Güneydoğu Anadolu - Fiziksel Çözünme
E) Erzurum-Kars Platosu - Sadece Kimyasal Çözünme
Granit bloklarının fiziksel ve kimyasal yollarla ayrışması sonucunda, üst üste binmiş köşeleri yuvarlaklaşmış kaya kütlelerinden oluşan bir yer şekli meydana gelir.
Bu özel yer şekline coğrafya literatüründe ne ad verilir?
B) Tor Topografyası
C) Moren
D) Barkan
E) Tafoni
Bir bölgede kayaçların fiziksel yollarla küçük parçalara ayrılması, o bölgedeki kimyasal çözünme sürecini nasıl etkiler?
A) Kimyasal çözünme tamamen durur.B) Kayaçların mineral yapısı değiştiği için kimyasal çözünme yavaşlar.
C) Toplam yüzey alanı arttığı için kimyasal çözünme hızı artar.
D) Fiziksel çözünme, kimyasal çözünme üzerinde hiçbir etkiye sahip değildir.
E) Sadece kayaçların rengi değişir, çözünme hızı sabit kalır.
Nemli bölgelerde, kayaçların içindeki demir minerallerinin oksijenle birleşerek paslanması ve kayacın direncinin zayıflaması olayına "oksidasyon" denir.
Oksidasyon sürecinin yoğun yaşandığı bir bölge hakkında aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?
B) Bölge, bitki örtüsünden tamamen yoksundur.
C) Bölgede nem oranı ve su varlığı yüksektir.
D) Bölgedeki kayaçlar sadece fiziksel yollarla parçalanmaktadır.
E) Bölge, deniz seviyesinden çok yüksekte bir çöldür.
Bitki köklerinin kayaç çatlaklarına girerek büyümesi ve kayaçları zorlayarak parçalaması biyolojik çözünmeye örnektir.
Buna göre, aşağıdaki alanların hangisinde biyolojik çözünmenin diğerlerine göre daha az etkili olması beklenir?
B) Yağışın bol olduğu Ekvatoral ormanlar
C) Bitki örtüsünün cılız olduğu çöl bölgeleri
D) Muson Asyası'ndaki geniş yapraklı ormanlar
E) Orta kuşağın nemli karma ormanları
Kimyasal çözünme süreçlerinden biri olan "hidroliz" olayında, su molekülleri mineral yapısına girerek kayacın kimyasal olarak değişmesine neden olur.
Bu süreç sonucunda genellikle hangi tür malzemenin oluşumu hızlanır?
B) Kil mineralleri
C) Çakıl taşları
D) Volkanik cam (Obsidyen)
E) Bazalt sütunları
Kayaçların mineral yapısı ve dokusu çözünme hızını doğrudan etkiler.
Aşağıdaki özelliklerden hangisine sahip bir kayacın, aynı iklim koşullarında diğerlerine göre daha yavaş çözünmesi beklenir?
B) Suda kolay çözünen mineraller içermesi
C) Tabakalı ve çok çatlaklı bir yapıda olması
D) Çok sert ve sıkı dokulu (masif) bir yapıda olması
E) Koyu renkli olup güneş ışığını fazla emmesi
Bir bölgede toprak oluşum hızının çok yavaş olduğu ve ana kayanın sadece iri parçalar halinde ufalandığı gözlemlenmiştir.
Bu bölgenin iklim ve kayaç özellikleri hakkında yapılan aşağıdaki analizlerden hangisi en doğrudur?
B) Yağış miktarı fazla, buharlaşma az olduğu için toprak yıkanması fazladır.
C) Günlük sıcaklık farkı yüksek ve nem az olduğu için fiziksel çözünme ön plandadır.
D) Kalkerli arazi yapısı nedeniyle sular yer altına sızarak çözünmeyi durdurmuştur.
E) Bitki örtüsü çok gür olduğu için organik asitler çözünmeyi engellemiştir.
Aşağıda üç farklı bölgenin temel özellikleri verilmiştir:
I. Bölge: Yıllık yağış miktarı $ 2500 $ mm, yıllık sıcaklık ortalaması $ 25 $ derecedir.
II. Bölge: Yıllık yağış miktarı $ 150 $ mm, günlük sıcaklık farkı $ 40 $ derecedir.
III. Bölge: Kışın sıcaklıklar $ -30 $ dereceye kadar düşer, yazın ise $ 15 $ dereceye çıkar; kar erimeleri görülür.
Bu bölgelerde baskın olan çözünme türleri aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
B) I: Fiziksel, II: Kimyasal, III: Biyolojik
C) I: Kimyasal, II: Biyolojik, III: Kimyasal
D) I: Fiziksel, II: Fiziksel, III: Kimyasal
E) I: Biyolojik, II: Fiziksel, III: Kimyasal
Kimyasal çözünmenin şiddeti arttıkça toprak tabakasının kalınlığı da genellikle artar. Ancak bazı bölgelerde kayaç yapısı bu durumu değiştirebilir.
Aşağıdaki durumlardan hangisinde, iklim koşulları kimyasal çözünmeye çok uygun olmasına rağmen toprak tabakasının kalınlaşması diğerlerine göre daha zor gerçekleşir?
B) Eğimli yamaçlarda bulunan dirençli granit kütleleri üzerinde
C) Alüvyal ovaların taban kısımlarında
D) Yağışın bol olduğu alçak kıyı ovalarında
E) Sıcak ve nemli deltaların iç kesimlerinde
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-cografya-iklim-ve-kayac-yapisinin-cozunme-sureclerine-etkisi/testler