✅ 10. Sınıf Coğrafya: Dünyanın yapısı ve oluşum süreci Test Çöz
✅ 10. Sınıf Coğrafya: Dünyanın yapısı ve oluşum süreci Testi
Yer'in iç yapısını oluşturan katmanlar dıştan içe doğru sıralandığında, en dışta yer alan ve üzerinde canlıların yaşadığı katman aşağıdakilerden hangisidir?
A) MantoB) Dış Çekirdek
C) İç Çekirdek
D) Yer kabuğu (Litosfer)
E) Astenosfer
Yer kabuğunu oluşturan katmanlardan biri olan Sial (silisyum ve alüminyum) katmanı ile ilgili aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?
A) Okyanus tabanlarında daha kalındır.B) Sıcaklığı ve yoğunluğu en fazla olan katmandır.
C) Karaların (kıtaların) altında daha kalındır.
D) Akışkan ve yarı sıvı bir yapıya sahiptir.
E) Yer'in merkezinde yer alan çekirdeğin diğer adıdır.
Kıtaların geçmişte "Pangea" adı verilen tek bir süper kıta halinde olduğunu ve zamanla parçalanarak birbirlerinden uzaklaştığını savunan "Kıtaların Kayması Kuramı"nı 1912 yılında ortaya koyan bilim insanı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Alfred WegenerB) James Hutton
C) Charles Darwin
D) Harry Hess
E) Giuseppe Mercalli
Türkiye'de Zonguldak ve çevresinde zengin taş kömürü yataklarının bulunması, bu bölgenin hangi jeolojik zamanda oluştuğunun doğrudan bir kanıtıdır?
A) Prekambriyen (İlkel Zaman)B) I. Jeolojik Zaman (Paleozoik)
C) II. Jeolojik Zaman (Mezozoik)
D) III. Jeolojik Zaman (Tersiyer)
E) IV. Jeolojik Zaman (Kuvaterner)
Yer kabuğunun altında yer alan ve akışkan bir yapıya sahip olan manto katmanındaki sıcaklık ve yoğunluk farkından dolayı dikey yönlü hareketler meydana gelir. Bu hareketlere "konveksiyonel akıntılar" denir.
Buna göre, mantoda meydana gelen konveksiyonel akıntıların yeryüzünde aşağıdakilerden hangisine neden olduğu söylenemez?
B) Depremlerin oluşmasına
C) Volkanik faaliyetlerin yaşanmasına
D) Gelgit genliğinin artmasına
E) Dağ oluşumu (orojenez) hareketlerine
Levha sınırları ile yeryüzündeki bazı doğal olayların ve unsurların coğrafi dağılışı arasında güçlü bir paralellik bulunmaktadır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin yeryüzündeki dağılışı ile levha sınırlarının dağılışı arasında doğrudan bir paralellik gösterdiği söylenemez?
B) Tektonik depremlerin
C) Sıcak su kaynaklarının (jeotermal)
D) Genç kıvrım dağlarının
E) Karstik aşınım şekillerinin
Türkiye'nin sahip olduğu bazı jeolojik ve jeomorfolojik özellikler şunlardır:
- Alp-Himalaya kıvrım sisteminin oluşması ve Türkiye dağlarının bu sisteme dahil olması
- Linyit, petrol, bor ve tuz yataklarının meydana gelmesi
- Kuzey Anadolu ve Toros Dağları'nın yükselmesi
Bu özelliklerin tamamı aşağıdaki jeolojik zamanların hangisinde gerçekleşmiştir?
B) Paleozoik
C) Mezozoik
D) Senozoik (Tersiyer)
E) Senozoik (Kuvaterner)
Alfred Wegener, kıtaların geçmişte tek bir parça (Pangea) olduğunu ve zamanla birbirinden uzaklaştığını savunmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi bu teoriyi destekleyen kanıtlar arasında gösterilemez?
B) Güney Amerika ve Afrika kıtalarında aynı sürüngen fosillerine rastlanması
C) Farklı kıtalarda aynı yaşta ve benzer yapıda kayaç gruplarının bulunması
D) Günümüzde kıtaların farklı iklim kuşaklarında yer alması
E) Farklı kıtalarda benzer dönemlere ait buzul izlerinin görülmesi
İnsanlar yer kabuğunun ancak çok sığ kısımlarına kadar sondaj yapabilmiştir. Bu nedenle Yer'in iç yapısı hakkındaki bilgilerin büyük bir kısmı dolaylı yollardan elde edilir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Yer'in iç yapısı hakkında bilgi veren kaynaklardan biri değildir?
B) Volkanik patlamalar sırasında yeryüzüne çıkan malzemeler
C) Akarsuların taşıyıp biriktirdiği alüvyal malzemelerin analizi
D) Maden ocakları ve derin sondaj kuyularından elde edilen veriler
E) Yer kabuğundaki kayaçların laboratuvar ortamındaki yüksek basınç testleri
Levhaların hareket yönleri birbirine göre farklılık gösterir. İki levhanın birbirinden uzaklaştığı, birbirine yaklaştığı veya yanal olarak yer değiştirdiği sınırlar bulunur.
Buna göre, iki okyanusal levhanın birbirinden uzaklaştığı (ayrıldığı) sınırlarda aşağıdakilerden hangisinin oluşması beklenir?
B) Okyanus ortası sırtlar
C) Yüksek kıvrım dağları
D) Kıta içi çöküntü alanları (grabenler)
E) Karstik mağaralar
Türkiye, jeolojik geçmişi boyunca farklı süreçlerden geçmiş ve günümüzdeki görünümünü büyük ölçüde yakın bir jeolojik zamanda kazanmıştır.
Aşağıdaki jeolojik olaylardan hangisi Türkiye'de Senozoik'in Kuvaterner (IV. Zaman) döneminde gerçekleşmiştir?
B) Toros Dağları'nın ilk kıvrımlanma hareketlerinin başlaması
C) Egeid karasının çökmesiyle Ege Denizi ve boğazların oluşması
D) Tetis Denizi tabanında kalın tortul tabakaların birikmesi
E) Türkiye genelinde ilk masif kütlelerin (sert eski temel) oluşması
Yer'in iç yapısını oluşturan katmanların (yer kabuğu, manto, çekirdek) fiziksel ve kimyasal özellikleri birbirinden farklıdır. Bu katmanlar hakkında yapılan araştırmalar sonucunda bazı bilimsel genellemelere ulaşılmıştır.
Buna göre, Yer'in iç yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle yanlıştır?
B) Manto, hacim ve kütle bakımından Yer'in toplam hacminin en büyük kısmını (%84) oluşturan katmandır.
C) Çekirdek katmanı, bünyesindeki nikel ve demir oranının yüksek olmasından dolayı en yoğun katmandır.
D) Yer kabuğunun kalınlığı okyanus tabanlarında, kıtasal alanlara göre daha fazladır.
E) Mantonun üst kısmında yer alan astenosfer, akışkan yapısıyla levha hareketlerini yönlendiren temel motordur.
Levha hareketleri sonucunda yeryüzünde farklı jeolojik ve jeomorfolojik yapılar meydana gelir. Aşağıda levha hareket türleri ve bu hareketler sonucunda oluşan yeryüzü şekilleri eşleştirilmiştir:
I. İki kıtasal levhanın çarpışması $ \rightarrow $ Kıvrım dağları (Örn: Himalayalar)
II. Okyanusal levha ile kıtasal levhanın çarpışması $ \rightarrow $ Derin okyanus hendekleri ve volkanik dağ sıraları (Örn: Mariana Hendeği, And Dağları)
III. İki okyanusal levhanın birbirinden uzaklaşması $ \rightarrow $ Okyanus ortası sırtlar (Örn: Atlas Okyanusu Sırtı)
IV. İki kıtasal levhanın birbirinden uzaklaşması $ \rightarrow $ Kıta içi rift vadileri (Örn: Doğu Afrika Graben Sistemi)
Bu eşleştirmelerden hangileri levhaların sınırlarında meydana gelen jeolojik süreçleri ve sonuçlarını doğru açıklamaktadır?
B) I ve III
C) II ve IV
D) I, II ve III
E) I, II, III ve IV
Türkiye, jeolojik olarak genç oluşumlu bir ülkedir. Ülke topraklarının büyük bir kısmı III. ve IV. jeolojik zamanlarda şekillenmiştir. Bu durum Türkiye'nin fiziki coğrafya özellikleri üzerinde derin izler bırakmıştır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin genç oluşumlu bir yapıya sahip olmasının doğrudan sonuçları arasında gösterilemez?
B) Sıcak su kaynakları (jeotermal) ve kaplıcalar yönünden zengin olması
C) Akarsuların denge profiline ulaşmış olması ve ulaşıma elverişli akması
D) Ortalama yükseltinin fazla olması ve engebeli bir topoğrafyaya sahip olması
E) Linyit, petrol ve bor gibi enerji ve maden kaynaklarının zengin olması
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-cografya-dunyanin-yapisi-ve-olusum-sureci/testler