🎓 10. Sınıf
📚 10. Sınıf Coğrafya
💡 10. Sınıf Coğrafya: Coğrafya 2. Dönem 1. Yazılı Genel Tekrar Çözümlü Örnekler
10. Sınıf Coğrafya: Coğrafya 2. Dönem 1. Yazılı Genel Tekrar Çözümlü Örnekler
Örnek 1:
💡 Nüfus piramitleri bir ülkenin demografik yapısı hakkında önemli bilgiler sunar. Aşağıdakilerden hangisi, doğum oranları yüksek ve ortalama yaşam süresinin kısa olduğu bir ülkenin nüfus piramidinin temel özelliklerinden biridir?
a) Tabanı dar, tavanı geniş bir yapıya sahip olması
b) Tabanı geniş, tavanı dar bir yapıya sahip olması
c) Düzgün bir dikdörtgen şekline yakın olması
d) Çan şekline benzemesi
e) İç bükey kenarlara sahip olması
a) Tabanı dar, tavanı geniş bir yapıya sahip olması
b) Tabanı geniş, tavanı dar bir yapıya sahip olması
c) Düzgün bir dikdörtgen şekline yakın olması
d) Çan şekline benzemesi
e) İç bükey kenarlara sahip olması
Çözüm:
📌 Doğru cevap: b) Tabanı geniş, tavanı dar bir yapıya sahip olması
- 👉 Nüfus piramitleri, ülkelerin yaş ve cinsiyet yapısını gösteren grafiklerdir.
- 👉 Doğum oranlarının yüksek olduğu ülkelerde, piramidin taban kısmı geniş olur çünkü genç nüfus oranı fazladır.
- 👉 Ortalama yaşam süresinin kısa olduğu ülkelerde ise yaşlı nüfus oranı azdır, bu da piramidin tavan kısmının dar olmasına neden olur.
- ✅ Bu özellikler, genellikle az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerin nüfus piramitlerinde görülür.
Örnek 2:
Bir ülkede son yıllarda yaşanan hızlı sanayileşme ve kentleşme, iç göçleri artırmıştır. Bu durum, göç alan bölgelerde birtakım sorunlara yol açarken, göç veren bölgelerde de farklı sonuçlar doğurmuştur.
Aşağıdakilerden hangisi, göç veren bölgelerde ortaya çıkabilecek olumsuz sonuçlardan biri değildir?
a) Tarımsal üretimde işgücü yetersizliği
b) Nüfusun yaş ortalamasının yükselmesi
c) Kamu hizmetlerinin (okul, hastane vb.) aksaması
d) Kültürel çeşitliliğin artması
e) Kırsal alanlarda boş ev sayısının artması
Aşağıdakilerden hangisi, göç veren bölgelerde ortaya çıkabilecek olumsuz sonuçlardan biri değildir?
a) Tarımsal üretimde işgücü yetersizliği
b) Nüfusun yaş ortalamasının yükselmesi
c) Kamu hizmetlerinin (okul, hastane vb.) aksaması
d) Kültürel çeşitliliğin artması
e) Kırsal alanlarda boş ev sayısının artması
Çözüm:
📌 Doğru cevap: d) Kültürel çeşitliliğin artması
- 👉 İç göçler, göç alan ve göç veren bölgelerde çeşitli sosyal ve ekonomik sonuçlar doğurur.
- 👉 Göç veren bölgelerde gençler ve dinamik nüfus göç ettiği için;
- Tarım ve diğer sektörlerde işgücü açığı oluşur (a).
- Kalan nüfusun yaş ortalaması yükselir (b).
- Nüfus azaldığı için okullar kapanabilir, sağlık hizmetleri aksayabilir (c).
- Boş kalan evler ve terk edilmiş köyler görülebilir (e).
- 👉 Kültürel çeşitliliğin artması ise genellikle göç alan bölgelerde, farklı kültürlerden insanların bir araya gelmesiyle ortaya çıkan bir sonuçtur. Göç veren bölgelerde bu durumun tam tersi, kültürel tekdüzeliğin artması veya kültürel değerlerin kaybolması riski görülebilir.
- ✅ Bu nedenle, d seçeneği göç veren bölgelerdeki olumsuz sonuçlardan biri değildir.
Örnek 3:
🗺️ Aşağıdaki görselde (metin olarak betimlenmiştir), bir ülkenin 2000 ve 2020 yıllarına ait nüfus yaş piramitleri verilmiştir.
2000 Yılı Nüfus Piramidi: Tabanı oldukça geniş, yukarıya doğru hızla daralan, üçgen şekline yakın bir piramit.
2020 Yılı Nüfus Piramidi: Tabanı 2000 yılına göre biraz daha daralmış, orta yaş gruplarında belirgin bir genişleme olan ve tavan kısmı da nispeten daha az daralan, çan şekline yaklaşan bir piramit.
Bu iki piramit karşılaştırıldığında, ülke nüfus yapısında meydana gelen değişimler hakkında aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
a) Doğum oranlarında azalma eğilimi görülmüştür.
b) Ortalama yaşam süresi uzamıştır.
c) Genç bağımlılık oranı artmıştır.
d) Sağlık ve eğitim hizmetlerinde iyileşme yaşanmıştır.
e) Çalışma çağındaki nüfusun (15-64 yaş) oranı artmıştır.
2000 Yılı Nüfus Piramidi: Tabanı oldukça geniş, yukarıya doğru hızla daralan, üçgen şekline yakın bir piramit.
2020 Yılı Nüfus Piramidi: Tabanı 2000 yılına göre biraz daha daralmış, orta yaş gruplarında belirgin bir genişleme olan ve tavan kısmı da nispeten daha az daralan, çan şekline yaklaşan bir piramit.
Bu iki piramit karşılaştırıldığında, ülke nüfus yapısında meydana gelen değişimler hakkında aşağıdaki yorumlardan hangisi yapılamaz?
a) Doğum oranlarında azalma eğilimi görülmüştür.
b) Ortalama yaşam süresi uzamıştır.
c) Genç bağımlılık oranı artmıştır.
d) Sağlık ve eğitim hizmetlerinde iyileşme yaşanmıştır.
e) Çalışma çağındaki nüfusun (15-64 yaş) oranı artmıştır.
Çözüm:
📌 Doğru cevap: c) Genç bağımlılık oranı artmıştır.
- 👉 Piramitlerin karşılaştırılmasına göre:
- 2000 yılından 2020 yılına gelindiğinde tabanın daralması, doğum oranlarında azalma olduğunu gösterir (a doğru).
- Piramidin tavan kısmının daha az daralması ve yaşlı nüfus oranının artması, ortalama yaşam süresinin uzadığını gösterir (b doğru).
- Doğum oranlarındaki azalma ve ortalama yaşam süresindeki artış, genellikle sağlık ve eğitim hizmetlerindeki iyileşmeyle ilişkilidir (d doğru).
- Orta yaş gruplarındaki genişleme, çalışma çağındaki nüfusun oranının arttığını gösterir (e doğru).
- 👉 Genç bağımlılık oranı, genç nüfusun (0-14 yaş) çalışma çağındaki nüfusa oranıdır. Doğum oranları azaldığı ve genç nüfusun oranı düştüğü için, genç bağımlılık oranının azalması beklenir. Bu nedenle, "artmıştır" ifadesi yanlıştır.
- ✅ Piramitlerdeki değişimler, ülkenin demografik geçiş sürecini tamamlamaya başladığını ve gelişmekte olan bir ülke konumundan gelişmiş ülke özelliklerine doğru ilerlediğini işaret eder.
Örnek 4:
🏘️ Arkadaşınız Ayşe, yaz tatilini geçirmek için ailesiyle birlikte Karadeniz'de bir yayla evine gitti. Yaylada gördüğü evlerin genellikle birbirinden uzak, dağınık bir şekilde, arazinin eğimine ve su kaynaklarına yakın yerlere kurulduğunu fark etti. Bu yerleşme tipinin neden böyle olduğunu merak etti.
Ayşe'nin gördüğü bu yerleşme tipi ve bu tipin oluşumunda etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?
a) Toplu yerleşme - Tarım alanlarının geniş ve düz olması
b) Dağınık yerleşme - Su kaynaklarının bol ve arazinin engebeli olması
c) Çizgisel yerleşme - Ulaşım yollarına paralel kurulması
d) Kırsal yerleşme - Sanayi faaliyetlerinin yoğun olması
e) Geçici yerleşme - Madencilik faaliyetleri
Ayşe'nin gördüğü bu yerleşme tipi ve bu tipin oluşumunda etkili olan temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?
a) Toplu yerleşme - Tarım alanlarının geniş ve düz olması
b) Dağınık yerleşme - Su kaynaklarının bol ve arazinin engebeli olması
c) Çizgisel yerleşme - Ulaşım yollarına paralel kurulması
d) Kırsal yerleşme - Sanayi faaliyetlerinin yoğun olması
e) Geçici yerleşme - Madencilik faaliyetleri
Çözüm:
📌 Doğru cevap: b) Dağınık yerleşme - Su kaynaklarının bol ve arazinin engebeli olması
- 👉 Ayşe'nin Karadeniz yaylasında gördüğü gibi, evlerin birbirinden uzak ve dağınık olduğu yerleşme tipine dağınık yerleşme denir.
- 👉 Bu yerleşme tipinin oluşmasında başlıca iki faktör etkilidir:
- Su kaynaklarının bol olması: Her ev kendi su ihtiyacını kolayca karşılayabildiği için insanlar bir araya toplanma gereği duymaz.
- Arazinin engebeli olması: Tarım alanları küçük parçalar halinde ve birbirinden uzakta olduğu için, evler genellikle bu küçük tarım arazilerinin yakınına kurulur.
- 👉 Karadeniz Bölgesi, bol yağış alması ve engebeli arazi yapısı nedeniyle dağınık yerleşmelerin yaygın olduğu bir bölgemizdir.
- ✅ Diğer seçenekler, farklı yerleşme tipleri veya farklı etkenlerle ilişkilidir.
Örnek 5:
🌾 Birincil ekonomik faaliyetler, doğrudan doğadan elde edilen ürünlerin üretimine dayanır. Aşağıdakilerden hangisi, birincil ekonomik faaliyetler arasında yer almaz?
a) Tarım
b) Hayvancılık
c) Madencilik
d) Ormancılık
e) Sanayi
a) Tarım
b) Hayvancılık
c) Madencilik
d) Ormancılık
e) Sanayi
Çözüm:
📌 Doğru cevap: e) Sanayi
- 👉 Ekonomik faaliyetler, üretim süreçlerine göre farklı gruplara ayrılır:
- Birincil (İlkel) Ekonomik Faaliyetler: Doğrudan doğadan hammadde elde etme (Tarım, hayvancılık, ormancılık, balıkçılık, madencilik).
- İkincil (Sanayi) Ekonomik Faaliyetler: Hammaddeleri işleyerek yeni ürünler üretme (Sanayi, imalat, enerji üretimi, inşaat).
- Üçüncül (Hizmet) Ekonomik Faaliyetler: Mal üretimi dışındaki hizmetler (Ticaret, ulaşım, eğitim, sağlık, turizm).
- Dördüncül Ekonomik Faaliyetler: Bilgi işlem, araştırma-geliştirme, yazılım hizmetleri.
- Beşincil Ekonomik Faaliyetler: Üst düzey yöneticilik, CEO'luk gibi karar verme pozisyonları.
- 👉 Soruda verilen a, b, c ve d seçenekleri doğrudan doğadan ürün elde etmeyi içerdiği için birincil ekonomik faaliyetlerdir.
- 👉 Sanayi ise hammaddeleri işleyerek ürün haline getirdiği için ikincil ekonomik faaliyetler grubunda yer alır.
- ✅ Bu nedenle, sanayi birincil ekonomik faaliyet değildir.
Örnek 6:
💡 Ülkelerin gelişmişlik seviyeleri ile ekonomik faaliyet kolları arasında yakın bir ilişki vardır. Gelişmiş ülkelerde hizmet ve sanayi sektörleri ön planda iken, az gelişmiş ülkelerde genellikle farklı bir sektör yoğunluk gösterir.
Aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisi, az gelişmiş ülkelerde istihdamın büyük bir kısmını oluşturan ve ekonominin temelini oluşturan faaliyet koludur?
a) Sanayi
b) Turizm
c) Tarım
d) Teknoloji
e) Finans
Aşağıdaki ekonomik faaliyetlerden hangisi, az gelişmiş ülkelerde istihdamın büyük bir kısmını oluşturan ve ekonominin temelini oluşturan faaliyet koludur?
a) Sanayi
b) Turizm
c) Tarım
d) Teknoloji
e) Finans
Çözüm:
📌 Doğru cevap: c) Tarım
- 👉 Ülkelerin ekonomik yapıları gelişmişlik düzeylerine göre farklılık gösterir.
- 👉 Az gelişmiş ülkelerde, ekonomi genellikle birincil ekonomik faaliyetlere, özellikle de tarıma dayalıdır. Bu ülkelerde nüfusun büyük bir kısmı tarım sektöründe çalışır ve ülke gelirinin önemli bir kısmı tarımsal üretimden sağlanır.
- 👉 Gelişmiş ülkelerde ise sanayi ve hizmet sektörleri (turizm, teknoloji, finans vb.) daha baskındır ve istihdamın büyük kısmını oluşturur.
- ✅ Bu nedenle, tarım az gelişmiş ülkelerde istihdamın büyük bir kısmını oluşturan temel faaliyettir.
Örnek 7:
📈 Bir ülkenin demografik yapısı incelendiğinde, son 30 yılda kırsal nüfus oranının azaldığı, şehir nüfus oranının arttığı gözlemlenmiştir. Aynı zamanda, birincil ekonomik faaliyetlerde çalışan kişi sayısının azaldığı, hizmet sektöründe çalışan kişi sayısının ise belirgin bir şekilde yükseldiği görülmüştür.
Bu bilgiler ışığında, söz konusu ülkenin demografik ve ekonomik yapısındaki bu değişimler aşağıdaki kavramlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
a) Nüfus patlaması
b) Demografik durgunluk
c) Sanayileşme ve kentleşme
d) Doğum oranlarının artması
e) Ortalama yaşam süresinin kısalması
Bu bilgiler ışığında, söz konusu ülkenin demografik ve ekonomik yapısındaki bu değişimler aşağıdaki kavramlardan hangisiyle doğrudan ilişkilidir?
a) Nüfus patlaması
b) Demografik durgunluk
c) Sanayileşme ve kentleşme
d) Doğum oranlarının artması
e) Ortalama yaşam süresinin kısalması
Çözüm:
📌 Doğru cevap: c) Sanayileşme ve kentleşme
- 👉 Verilen bilgilerdeki değişimler, bir ülkenin sanayileşme ve kentleşme sürecine girdiğini açıkça göstermektedir.
- 👉 Sanayileşme: Tarım sektöründeki işgücünün azalmasına ve sanayi ile hizmet sektörlerine kaymasına neden olur.
- 👉 Kentleşme: Kırsal bölgelerden şehirlere doğru göçü tetikler, bu da şehir nüfus oranını artırırken kırsal nüfus oranını azaltır.
- 👉 Bu süreçler birbirini besler ve ülkenin ekonomik yapısını birincil sektörden ikincil ve üçüncül sektörlere doğru kaydırır.
- ✅ Diğer seçenekler bu değişimleri doğrudan açıklamaz veya çelişir (örneğin, doğum oranlarının artması veya yaşam süresinin kısalması bu tabloyla uyumlu değildir).
Örnek 8:
🚗 Mehmet Amca, emekli olduktan sonra küçük bir kasabada yaşamaya karar verdi. Kasabada her sabah taze sebze ve meyve satan bir pazar, küçük bir bakkal ve bir de terzi dükkanı vardı. Ancak banka, büyük bir alışveriş merkezi veya sinema gibi hizmetler bulunmuyordu. Mehmet Amca bu durumdan biraz şikayetçiydi.
Mehmet Amca'nın yaşadığı kasabanın bu özellikleri, yerleşme birimlerinin fonksiyonları açısından aşağıdakilerden hangisine örnek oluşturur?
a) Sanayi şehri
b) Ticaret şehri
c) Tarım ve idari fonksiyonlu yerleşme
d) Turizm şehri
e) Liman şehri
Mehmet Amca'nın yaşadığı kasabanın bu özellikleri, yerleşme birimlerinin fonksiyonları açısından aşağıdakilerden hangisine örnek oluşturur?
a) Sanayi şehri
b) Ticaret şehri
c) Tarım ve idari fonksiyonlu yerleşme
d) Turizm şehri
e) Liman şehri
Çözüm:
📌 Doğru cevap: c) Tarım ve idari fonksiyonlu yerleşme
- 👉 Yerleşme birimleri, büyüklükleri ve sundukları hizmetlere göre farklı fonksiyonlara sahip olabilirler.
- 👉 Mehmet Amca'nın yaşadığı kasabada temel ihtiyaçlara yönelik (pazar, bakkal, terzi) hizmetler bulunurken, daha karmaşık ve büyük şehirlerde bulunan (banka, AVM, sinema) hizmetlerin olmaması, buranın daha çok tarım faaliyetlerine dayalı ve küçük ölçekli idari hizmetlerin (belediye, kaymakamlık gibi) bulunduğu bir yerleşme olduğunu gösterir.
- 👉 Sanayi, ticaret, turizm veya liman şehirleri çok daha geniş ve çeşitli hizmet yelpazesi sunar, bu da kasabanın tanımına uymaz.
- ✅ Bu nedenle, kasaba tarım ve idari fonksiyonlu bir yerleşme örneğidir.
Daha Fazla Soru ve İçerik İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/10-sinif-cografya-cografya-2-donem-1-yazili-genel-tekrar/sorular