✅ 10. Sınıf Coğrafya: Afetler ve Türk Dünyası Kültürel Özellikleri Test Çöz

Doğal afetler oluştukları yerin özelliklerine göre jeolojik, meteorolojik, hidrolojik ve biyolojik gibi gruplara ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki doğal afetlerden hangisi kökeni bakımından doğrudan jeolojik (yer kökenli) bir afettir?

Orta Asya'nın sert karasal iklim şartlarında hayvancılıkla uğraşan eski Türk toplulukları, konar-göçer bir yaşam tarzı benimsemişlerdir. Bu yaşam tarzının bir gereği olarak kolayca kurulup sökülebilen, keçe kaplı geleneksel çadırlar kullanmışlardır.

Türk kültürünün bu önemli simgesi olan geleneksel çadırlara ne ad verilir?

Atmosferde meydana gelen ekstrem hava olayları sonucunda oluşan afetlere meteorolojik afetler denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudan meteorolojik kökenli bir doğal afettir?

Kültürlerin ilk ortaya çıktığı, şekillendiği ve çevreye yayıldığı yere "kültür ocağı" denir.

Buna göre, Türk kültürünün ilk ortaya çıktığı coğrafi bölge (kültür ocağı) aşağıdakilerden hangisidir?

Kütle hareketlerinden biri olan heyelanlar, yamaç dengesinin bozularak toprak veya kaya kütlelerinin yer çekiminin etkisiyle aşağıya doğru hareket etmesiyle oluşur.

Buna göre, bir yörede heyelan riskini en fazla artıran faktörler grubu aşağıdakilerin hangisinde bir arada verilmiştir?

Türk kültürü, tarih boyunca yaşanan göçler ve kurulan devletler aracılığıyla çok geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Bu nedenle Avrasya kıtasının birçok farklı bölgesinde Türk kültürüne ait somut ve soyut kültürel miras unsurlarına rastlamak mümkündür.

Buna göre, aşağıdaki bölgelerin hangisinde tarihi süreçte Türk kültürünün izlerine ve kalıcı eserlerine rastlanması beklenmez?

Tsunami, okyanus ya da deniz diplerinde meydana gelen tektonik süreçler sonucunda oluşan ve kıyılara ulaştığında büyük yıkımlara yol açan dev dalgalardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tsunami oluşumunu tetikleyen en temel faktördür?

Coğrafi çevre şartları, insan topluluklarının yaşam tarzlarını, ekonomik faaliyetlerini ve kültürel özelliklerini şekillendiren en önemli unsurlardan biridir.

Orta Asya'nın geniş bozkırları ve sert karasal iklim koşulları, ilk Türk topluluklarının aşağıdaki kültürel ve ekonomik özelliklerden hangisini benimsemesinde doğrudan etkili olmuştur?

Doğal afetlerin birçoğu doğa olayları sonucunda gelişse de, insanların doğaya müdahaleleri bu afetlerin sıklığını, şiddetini ve can-mal kayıplarını artırabilmektedir.

Buna göre, aşağıdaki beşeri faaliyetlerden hangisi sel ve taşkın afetlerinin yaşanma riskini ve yaratacağı zararları doğrudan artıran bir uygulamadır?

Türklerin tarih boyunca oluşturduğu kültürel mirasın en önemli parçalarından biri, Türk adının geçtiği ilk yazılı belgeler olma özelliğini taşıyan ve günümüzde Moğolistan sınırları içerisinde yer alan anıtsal eserlerdir.

Türk tarihi, coğrafyası ve devlet yönetimi hakkında çok önemli bilgiler sunan bu tarihi ve kültürel miras aşağıdakilerden hangisidir?

Yeryüzünde deprem ve volkanik faaliyetlerin dağılışı levha sınırları ile büyük ölçüde paralellik gösterir. Dünyadaki aktif volkanların yaklaşık %75'inin yer aldığı ve şiddetli depremlerin sıkça yaşandığı bölgeye "Pasifik Ateş Çemberi" adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki ülkelerden hangisi "Pasifik Ateş Çemberi" üzerinde yer aldığı için sık sık şiddetli deprem ve volkanizma afetlerine maruz kalmaktadır?

Erozyon ve heyelan, dış kuvvetler ve kütle hareketleri kapsamında değerlendirilen ancak oluşum mekanizmaları, hızları ve etkileri bakımından birbirinden tamamen farklı olan iki olaydır. Bir bölgede bu iki olayın da olumsuz etkilerini azaltmak için çeşitli önlemler alınmaktadır.

Buna göre, yamaçların ağaçlandırılması ve bitki örtüsünün korunması faaliyeti ile ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?

Türk toplulukları, tarih boyunca Orta Asya'nın kurak ve yarı kurak bozkırlarından göç ederek Anadolu, Balkanlar ve Ortadoğu gibi farklı coğrafyalara yerleşmişlerdir. Bu göçler, Türklerin gittikleri bölgelerin coğrafi koşullarına (iklim, bitki örtüsü, su kaynakları, yapı malzemeleri) uyum sağlamasını gerektirmiştir.

Bu coğrafi değişim göz önüne alındığında, Türklerin Orta Asya'dan Anadolu'ya göç etmesiyle birlikte kültürel ve ekonomik yaşamlarında meydana gelen aşağıdaki değişimlerden hangisi doğrudan coğrafi çevreye uyum sağlamanın bir sonucudur?

Doğal afetler bazen tek başına gerçekleşmez, aksine bir afet başka bir afetin oluşumunu doğrudan tetikleyebilir. Buna "ardışık (zincirleme) afetler" denir.

Akdeniz ikliminin etkili olduğu, dik yamaçlara ve kalkerli-killi toprak yapısına sahip bir yörede, uzun süren ekstrem yaz kuraklığının ardından sonbaharda aniden başlayan çok şiddetli ve sağanak yağışlar meydana gelmiştir.

Bu coğrafi koşullar altında, bölgede gerçekleşmesi beklenen en olası ardışık afet senaryosu aşağıdakilerden hangisidir?