✅ 10. Sınıf Biyoloji: Doğal kaynakların ve biyoçeşitliliğin korunması için alınan önlemler Test Çöz

Doğal kaynakların ve biyoçeşitliliğin korunması amacıyla uygulanan yöntemlerden biri "yerinde koruma" (in-situ) olarak adlandırılır. Bu yöntem, nesli tehlike altındaki türlerin kendi doğal yaşam alanlarında korunmasını esas alır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir "yerinde koruma" (in-situ) uygulamasıdır?

Yeryüzünün yalnızca belirli bir bölgesinde yayılış gösteren, yaşam alanı belirli bir yöre ile sınırlı olan ve dünyanın başka hiçbir yerinde doğal olarak bulunmayan bitki veya hayvan türlerine ne ad verilir?

Gelecek nesillerin kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağını tehlikeye atmadan, bugünün ihtiyaçlarının karşılanması ve doğal kaynakların planlı bir şekilde kullanılması sürecine ne ad verilir?

Biyoçeşitliliğin korunması, ekosistemlerin kararlılığı ve insanlığın geleceği için hayati önem taşır. Ancak günümüzde insan faaliyetleri biyoçeşitliliği ciddi şekilde tehdit etmektedir.

Aşağıdakilerden hangisi biyoçeşitliliğin azalmasına neden olan doğrudan insan kaynaklı (antropojenik) faktörlerden biri değildir?

Doğal kaynakların ve biyoçeşitliliğin korunması amacıyla uygulanan yöntemler "yerinde koruma" (in-situ) ve "yapay koruma" (ex-situ) olmak üzere iki ana gruba ayrılır.

Buna göre, verilen koruma yöntemlerinden hangileri "yerinde koruma" (in-situ) kapsamında değerlendirilir?

I. Tohum ve gen bankalarının kurulması
II. Tabiatı koruma alanlarının oluşturulması
III. Botanik bahçelerinde nesli tehlikedeki bitkilerin yetiştirilmesi
IV. Biyosfer rezervlerinin ilan edilmesi

Bir bireyin, topluluğun ya da faaliyetin tükettiği kaynakları üretmek ve oluşturduğu atıkları bertaraf etmek için ihtiyaç duyduğu biyolojik olarak verimli toprak ve su alanının ölçüsüne "ekolojik ayak izi" denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir bireyin ekolojik ayak izini küçültmeye yönelik olumlu bir davranış değildir?

Nesli tükenme tehlikesi altında olan türlerin korunması amacıyla uluslararası düzeyde çalışmalar yapılmaktadır. Bu kapsamda en önemli kaynaklardan biri IUCN (Dünya Doğayı Koruma Birliği) tarafından hazırlanan "Kırmızı Liste"dir.

IUCN Kırmızı Listesi ile ilgili;

I. Türlerin küresel ölçekte neslinin tükenme riskini ve tehdit kategorilerini belirler.
II. Sadece bitki türlerini kapsayan ve bitki çeşitliliğini korumayı amaçlayan bir veri tabanıdır.
III. Hangi bölgelerin ve türlerin öncelikli olarak korunması gerektiği konusunda karar vericilere rehberlik eder.

yargılarından hangileri doğrudur?

Bir ekosisteme dışarıdan (genellikle insan eliyle) gelen, buradaki yerli türlerle besin, alan ve ışık gibi kaynaklar için rekabete girerek ekosistemin dengesini bozan türlere "istilacı türler" denir.

İstilacı türlerin bir ekosistemdeki biyoçeşitlilik üzerindeki etkileriyle ilgili;

I. Yerli türlerle rekabete girerek onların popülasyon büyüklüğünü azaltabilir veya yok olmalarına neden olabilirler.
II. Besin ağındaki trofik ilişkileri ve enerji akışının dengesini bozabilirler.
III. Ekosisteme yeni genler kazandırarak bölgedeki genetik çeşitliliğin uzun vadede artmasını sağlarlar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Karayolları, barajlar, demiryolları ve kontrolsüz yerleşim yerlerinin inşası gibi insan faaliyetleri sonucunda geniş ve kesintisiz habitatların daha küçük, izole parçalara bölünmesine "habitat parçalanması" denir.

Habitat parçalanmasının ekosistem ve yaban hayatı üzerindeki olumsuz etkilerini azaltmak amacıyla;

I. Karayollarının üzerinden yaban hayvanlarının güvenle geçebileceği ekolojik köprülerin inşa edilmesi,
II. Parçalanmış doğal alanlar arasında canlıların geçişine olanak sağlayan yeşil koridorların oluşturulması,
III. Yabani hayvanların beslenmesini kolaylaştırmak amacıyla tarım alanlarının orman içlerine doğru genişletilmesi

önlemlerinden hangileri uygulanabilir?

Su ayak izi; bir bireyin, topluluğun veya işletmenin tükettiği mal ve hizmetlerin üretimi için doğrudan ve dolaylı olarak kullanılan toplam tatlı su miktarını ifade eder. Su ayak izi; mavi, yeşil ve gri su ayak izi olmak üzere üç bileşenden oluşur. Gri su ayak izi, mevcut su kalitesi standartlarına göre kirletici yükün bertaraf edilmesi veya seyreltilmesi için gereken tatlı su miktarını gösterir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir sanayi tesisinin veya ülkenin "gri su ayak izini" doğrudan azaltmaya yönelik en etkili önlemdir?

Gen bankaları (tohum, polen, doku, hücre veya DNA bankaları), biyoçeşitliliğin korunmasında ve geleceğe aktarılmasında kritik bir role sahiptir.

Gen bankalarının faaliyetleri ve amaçları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir ülkenin ekolojik ayak izi ile biyolojik kapasitesi (biyokapasite) arasındaki ilişki, o ülkenin çevreye karşı borçlu mu yoksa rezerv sahibi mi olduğunu belirler. Biyokapasite, bir coğrafi bölgenin yenilenebilir doğal kaynakları üretme ve oluşan atıkları (özellikle karbondioksiti) absorbe etme yeteneğidir. Eğer bir ülkenin ekolojik ayak izi, biyokapasitesinden büyükse o ülke "ekolojik borçlu" konumundadır.

Buna göre, ekolojik borçlu konumunda olan bir ülkenin, ekolojik rezerv sahibi (ekolojik ayak izinin biyokapasiteden küçük olması) konumuna geçebilmesi için;

I. Tarım arazilerinde kimyasal gübre yerine organik gübre kullanarak ve sürdürülebilir yöntemlerle birim alandan elde edilen tarımsal verimliliği (biyokapasiteyi) artırmak,
II. Fosil yakıtlar yerine rüzgar ve güneş gibi yenilenebilir enerji kaynaklarına geçiş yaparak kişi başına düşen karbon ayak izini azaltmak,
III. Gıda üretimini artırmak amacıyla mevcut ormanlık alanları tarım arazilerine dönüştürerek ekosistem çeşitliliğini yeniden yapılandırmak

uygulamalarından hangilerini gerçekleştirmesi beklenir?

Bir milli parkta yapılan ekolojik çalışmada, ekosistemdeki bir yırtıcı memeli türünün (kilit taşı tür) aşırı avlanma sonucu neslinin tükendiği tespit edilmiştir. Bu durumun ardından ekosistemde şu değişimler gözlenmiştir:

- Otçul memeli popülasyonu (örneğin geyikler) avcı baskısı kalktığı için kontrolsüz şekilde hızla artmıştır.
- Aşırı otlatma nedeniyle nehir kenarlarındaki bitki örtüsü ve genç ağaçlar büyük zarar görmüş, toprağın su tutma kapasitesi azalmış ve erozyon başlamıştır.
- Orman altı bitki örtüsüne ve nehir kenarındaki çalılıklara bağımlı yaşayan birçok böcek, kuş ve küçük memeli türü bölgeyi terk etmiştir.

Bu ekosistemin eski dengesine kavuşturulması ve biyoçeşitliliğin yeniden korunması için alınacak en etkin ve bilimsel önlem aşağıdakilerden hangisidir?

Biyoçeşitlilik; genetik çeşitlilik, tür çeşitliliği ve ekosistem çeşitliliği olmak üzere üç düzeyde incelenir. Bir bölgede kurulması planlanan baraj projesinin çevresel etkilerini değerlendiren bir biyolog ekibi, projenin hayata geçirilmesi durumunda bölgedeki biyoçeşitlilik düzeylerinin nasıl etkileneceğini araştırmıştır.

Yapılan araştırmada şu bulgulara ulaşılmıştır:
- Baraj gölü altında kalacak olan vadide, sadece o bölgeye özgü (endemik) bir bitki türünün dünyadaki tek popülasyonu yaşamaktadır.
- Baraj inşası, nehir ekosistemini göl ekosistemine dönüştürecek ve akıntılı suda yaşamaya uyum sağlamış balık türlerinin üreme alanlarını yok edecektir.

Bu bulgulara dayanarak, biyologların hazırlayacağı Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) raporunda yer alması gereken en doğru bilimsel analiz aşağıdakilerden hangisidir?