✅ 10. Sınıf Biyoloji: Besin zinciri, ekolojik sürdürülebilirlik ve madde döngüleri Test Çöz

Bir ekosistemde yer alan ekolojik piramitte, üretici basamağından son tüketici basamağına doğru gidildikçe aşağıdaki özelliklerden hangisinin artması beklenir?

Azot döngüsünde, atmosferde bulunan serbest azotu ($N_2$) doğrudan bağlayarak organik bileşiklerin yapısına katabilen ve baklagillerin köklerinde ortak yaşam süren canlı grubu aşağıdakilerden hangisidir?

Karbon döngüsü sürecinde, atmosferdeki karbondioksit ($CO_2$) miktarını doğrudan azaltarak karbonun organik besinlerin yapısına katılmasını sağlayan temel biyolojik olay aşağıdakilerden hangisidir?

Bir bireyin, topluluğun veya kuruluşun faaliyetleri sonucu doğrudan ya da dolaylı olarak atmosfere salınan sera gazlarının karbondioksit ($CO_2$) cinsinden eş değerine ne ad verilir?

Bir kara ekosisteminde yer alan besin zinciri şu şekildedir:
Ot $\rightarrow$ Çekirge $\rightarrow$ Kurbağa $\rightarrow$ Yılan $\rightarrow$ Kartal

Bu besin zinciriyle ilgili verilen aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Azot döngüsü sırasında gerçekleşen;
I. Amonyağın ($NH_3$) nitrite ($NO_2^-$) dönüştürülmesi,
II. Nitratın ($NO_3^-$) atmosfer azotuna ($N_2$) dönüştürülmesi,
III. Organik atıklardaki amino asitlerden amonyak ($NH_3$) açığa çıkarılması
olaylarından hangileri kemosentetik bakteriler tarafından gerçekleştirilir?

Tarımsal gübrelerin ve evsel atıkların göl ekosistemlerine karışması sonucu su ortamında azot ve fosfor tuzlarının aşırı artmasıyla "ötrofikasyon" adı verilen çevre sorunu ortaya çıkar.

Buna göre, ötrofikasyon sürecinde gerçekleşen aşağıdaki olaylardan hangisi en son sırada gerçekleşir?

Karbon döngüsüyle ilgili olarak verilen;
I. Kireç taşlarının aşınması ve yanardağ faaliyetleri atmosfere karbon salınımını artırır.
II. Fosil yakıtların aşırı tüketilmesi atmosferdeki karbondioksit oranını artırırken serbest oksijen oranını azaltır.
III. Fitoplanktonlar, denizel ekosistemlerde fotosentez yaparak karbonu organik bileşiklerin yapısına katar.
ifadelerinden hangileri doğrudur?

Bir göl ekosisteminde yaşayan beş farklı canlı türünün dokularında biriken zehirli kimyasal madde (DDT) miktarları analiz edilmiş ve aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir:

- K canlısı: $0,02$ ppm
- L canlısı: $2,10$ ppm
- M canlısı: $0,50$ ppm
- N canlısı: $0,005$ ppm
- P canlısı: $24,5$ ppm

Buna göre, bu canlıların oluşturduğu besin piramidinde üreticiden son tüketiciye doğru sıralanışı aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

Ekolojik sürdürülebilirlik kapsamında değerlendirilen "su ayak izi" kavramı; yeşil, mavi ve gri su ayak izi olmak üzere üç farklı bileşenden oluşur.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi "gri su ayak izi" kapsamında değerlendirilir?

Bir kara ekosistemindeki besin ağı şu şekildedir:
- Çimen hem tavşan hem de çekirge tarafından besin olarak tüketilmektedir.
- Tavşan, tilki tarafından avlanmaktadır.
- Çekirge, kurbağa tarafından yenmektedir.
- Kurbağa ve tilki ise yılan tarafından tüketilmektedir.

Bu ekosistemde kurbağa popülasyonunun salgın bir hastalık nedeniyle hızla yok olması durumunda, kısa vadede aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?

Bir ekosistemdeki besin piramidinde yer alan X, Y, Z ve T canlılarının toplam biyokütleleri arasındaki ilişki $X > Y > Z > T$ şeklindedir.

Buna göre, bu canlılarla ilgili;
I. X canlısının bireysel vücut büyüklüğü her zaman T canlısından daha fazladır.
II. Y canlısından Z canlısına aktarılan enerji miktarı, Z canlısından T canlısına aktarılan enerji miktarından fazladır.
III. T canlısının dokularındaki biyolojik birikim (zehirli madde oranı) en fazladır.
IV. X popülasyonundaki birey sayısının azalması, Y popülasyonunun artmasına neden olur.

ifadelerinden hangileri kesinlikle doğrudur?

Tarımda verimliliği artırmak amacıyla bilinçsizce kullanılan bazı kimyasal ilaçlar, toprakta yaşayan nitrifikasyon bakterilerinin enzim aktivitelerini tamamen durdurmaktadır (inhibe etmektedir).

Bu kimyasal ilacın uzun süre kullanıldığı bir tarım arazisinde, süreç içerisinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?

Sanayileşme ve fosil yakıt tüketiminin artması, atmosferdeki karbondioksit ($CO_2$) oranını artırarak küresel ısınmaya neden olmaktadır. Küresel ısınma ise kutuplardaki buzulların erimesine ve donmuş topraklar (permafrost) altında binlerce yıldır hapsolmuş durumda olan metan ($CH_4$) gazının atmosfere salınmasına yol açmaktadır. Metan gazının sera etkisi yapma ve ısıyı tutma kapasitesi, karbondioksitten yaklaşık 25 kat daha fazladır.

Bu bilgilere göre, gerçekleşen bu olaylar zinciriyle ilgili;
I. Küresel ısınma, kendi hızını ve etkisini katlayarak artıran pozitif bir geri bildirim (positive feedback) mekanizmasına dönüşmüştür.
II. Permafrosttan metan gazı salınımının artması, küresel karbon döngüsünün kısa sürede dengelenmesine yardımcı olur.
III. Buzulların erimesi ve sıcaklık artışı, ekosistemlerin taşıma kapasitesini ve biyolojik çeşitliliğini küresel ölçekte etkiler.

ifadelerinden hangilerine ulaşılabilir?