Çıkarma Ders Notu

1. Sınıf Matematik: Çıkarma İşlemi 뺄셈

Merhaba sevgili 1. sınıf öğrencileri! Bugün matematikte çok eğlenceli bir konuya başlıyoruz: Çıkarma işlemi! Çıkarma, elimizdeki bir gruptan bir kısmını ayırdığımızda geriye kalanı bulma işlemidir. Tıpkı oyuncaklarınızdan birkaçını kutuya koyduğunuzda geriye kaç tane kaldığını saymak gibi.

Çıkarma İşleminin Anlamı

Çıkarma işlemi, bir bütünün içinden bir parçasını eksiltme demektir. Matematikte çıkarma işlemini göstermek için "eksi" (-) işaretini kullanırız.

Örneğin, 5 tane elmamız olsun. 🍎🍎🍎🍎🍎 Bunlardan 2 tanesini yediğimizde, geriye kaç elma kalır? 🍎🍎🍎 İşte bu durumu çıkarma işlemi ile gösterebiliriz:

5 - 2 = 3

Bu şu anlama gelir: 5 elmadan 2 elma çıkarınca geriye 3 elma kalır.

Çıkarma İşleminde Terimler

Çıkarma işleminde kullandığımız sayılara bazı isimler verilir:

• Eksilen: Çıkarma işleminde ilk yazılan, çıkarılacak olan sayıdır. (Yukarıdaki örnekte 5)
• Çıkan: Eksilenden çıkarılacak olan sayıdır. (Yukarıdaki örnekte 2)
• Fark: Çıkarma işlemi sonucunda geriye kalan sayıdır. (Yukarıdaki örnekte 3)

Çıkarma İşlemi Nasıl Yapılır?

Çıkarma işlemini yaparken nesneleri sayabilir, parmaklarımızı kullanabilir veya sayı doğrusundan yardım alabiliriz. En sık kullandığımız yöntemlerden biri de sayıları alt alta yazarak çıkarmaktır.

Örnek 1: Nesnelerle Çıkarma

Ali'nin 7 tane bilyesi vardı. 🔵🔵🔵🔵🔵🔵🔵 Arkadaşına 3 tane bilye verdi. 🔵🔵🔵 Geriye kaç bilyesi kaldı?

Başlangıçta 7 bilyesi vardı. 3 tanesini verdiğine göre, 7'den 3'ü çıkarmalıyız.

7 - 3 = 4

Ali'nin geriye 4 bilyesi kalmıştır. 🔵🔵🔵🔵

Örnek 2: Parmaklarla Çıkarma

Ayşe'nin 6 tane çiçeği vardı. 🌸🌸🌸🌸🌸🌸 Bunlardan 4 tanesini vazoya koydu. Geriye kaç çiçeği kaldı?

6 parmağımızı açalım. 4 parmağımızı kapatalım. Geriye kaç parmak açık kaldı? 2 parmak!

Yani, 6 - 4 = 2

Ayşe'nin geriye 2 çiçeği kalmıştır.

Örnek 3: Sayı Doğrusu ile Çıkarma

Sayı doğrusu, sayıları sıralı bir şekilde gösteren bir çizgidir. Çıkarma yaparken ileriye değil, geriye doğru adım atarız.

9 - 3 işlemini yapalım.

Sayı doğrusunda 9'un üzerine gelelim. 3 kere geriye doğru adım atalım.

9'dan 1 adım geri: 8

8'den 1 adım geri: 7

7'den 1 adım geri: 6

Sonuç 6'dır. Yani \( 9 - 3 = 6 \).

Örnek 4: Alt Alta Çıkarma

Bu yöntemde sayıları basamak değerlerine göre alt alta yazarız. Önce birlikler basamağını, sonra onlar basamağını çıkarırız.

Örnek: 8 - 5 işlemini yapalım.

Eksilen: 8

Çıkan: 5

Alt alta yazalım:

8

- 5

---

8'den 5'i çıkarırsak 3 kalır.

Sonuç: 3

Başka bir örnek: 10 - 4 işlemini yapalım.

Eksilen: 10

Çıkan: 4

Alt alta yazalım:

10

- 4

----

Önce birlikler basamağını çıkarırız. 0'dan 4 çıkmaz. Ama 1. sınıfta bizden 10'dan küçük sayılarla çıkarma yapmamız beklenir. Bu örnekte, 10'dan 4 çıkarınca 6 kalır.

Sonuç: 6

Günlük Hayattan Çıkarma Örnekleri

• Sepetinizde 12 tane elma vardı. 🍎🍎🍎🍎🍎🍎🍎🍎🍎🍎🍎🍎 Anneniz 5 tanesini reçel yapmak için kullandı. Geriye kaç elma kaldı? \( 12 - 5 = 7 \)
• Sınıfta 15 öğrenci vardı. 👩‍🏫👨‍🏫 Öğle yemeği için 8 öğrenci kantine gitti. Sınıfta kaç öğrenci kaldı? \( 15 - 8 = 7 \)
• Bir kurabiye tepsisinde 10 tane kurabiye vardı. 🍪🍪🍪🍪🍪🍪🍪🍪🍪🍪 Siz 3 tanesini yediniz. Geriye kaç kurabiye kaldı? \( 10 - 3 = 7 \)

Çıkarma İşleminin Tersi: Toplama İşlemi

Çıkarma işleminin tersi toplama işlemidir. Eğer bir çıkarma işleminin sonucunu kontrol etmek istiyorsak, çıkan ile farkı toplamalıyız. Eğer sonuç eksilene eşitse, işlemimiz doğrudur.

Örnek: \( 9 - 3 = 6 \)

Kontrol edelim: Çıkan (3) ile farkı (6) toplayalım.

\( 3 + 6 = 9 \)

Sonuç eksilene (9) eşit olduğu için çıkarma işlemimiz doğrudur. ✅

Alıştırmalar

1. Ali'nin 11 tane balonu vardı. 🎈🎈🎈🎈🎈🎈🎈🎈🎈🎈🎈 4 tanesi patladı. Geriye kaç balonu kaldı?
2. Bir demette 9 çiçek var. 🌷🌷🌷🌷🌷🌷🌷🌷🌷 5 tanesi soldu. Geriye kaç sağlam çiçek kaldı?
3. Kitaplığınızda 13 kitap vardı. 📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚📚 6 tanesini okudunuz. Geriye okunacak kaç kitap kaldı?