Çıkarma işleminde kullanılan Ders Notu

Çıkarma İşleminde Kullanılan Terimler ve İşlemler

Merhaba sevgili birinci sınıf öğrencileri! Bu dersimizde matematikte çok önemli bir yere sahip olan çıkarma işlemini ve bu işlemde kullanılan özel kelimeleri öğreneceğiz. Çıkarma işlemi, bir bütünün içinden bir parçasını ayırma veya eksiltme anlamına gelir. Tıpkı bir sepetteki elmalardan birkaçını yediğimizde sepetin boşalması gibi.

Çıkarma İşleminin Temel Terimleri

Her matematiksel işlemde olduğu gibi çıkarma işleminin de kendine ait terimleri vardır. Bu terimleri bilmek, çıkarma işlemlerini daha kolay anlamamızı ve yapmamızı sağlar.

• Eksilen: Çıkarma işleminde, çıkarılacak olan ilk sayıdır. Yani, elimizdeki toplam miktarı gösterir.
• Çıkan: Eksilenden çıkarılan sayıdır. Elimizden aldığımız veya eksilen miktarı gösterir.
• Fark: Çıkarma işlemi sonucunda elde edilen sonuçtur. Eksilen ve çıkan arasındaki farkı gösterir.

Bu terimleri bir örnekle daha iyi anlayalım:

Bir çiftçi tarlasında 15 tane domates yetiştirdi. Komşusuna 7 tane domates verdi. Geriye kaç domatesi kaldı?

Bu problemi çıkarma işlemi ile çözelim:

Eksilen: 15 (Çiftçinin tarlasındaki toplam domates sayısı)

Çıkan: 7 (Komşusuna verdiği domates sayısı)

Fark: ? (Geriye kalan domates sayısı)

İşlemimiz şu şekilde olur:

\[ 15 - 7 = 8 \]

Burada 15 sayısı eksilen, 7 sayısı çıkan ve işlem sonucunda bulduğumuz 8 sayısı ise farktır. Yani çiftçinin tarlasında 8 domates kalmıştır.

Çıkarma İşleminin Sembolü

Çıkarma işlemini gösterirken özel bir sembol kullanırız. Bu sembol "eksi" işaretidir.

Eksi işareti: -

Yukarıdaki domates örneğini bu sembolle tekrar yazarsak:

\[ 15 - 7 = 8 \]

Çıkarma İşleminde Sağlama Yapma

Yaptığımız çıkarma işleminin doğru olup olmadığını kontrol etmek için bir yolumuz var. Buna sağlama diyoruz. Sağlama yapmak için çıkarma işleminin tersi olan toplama işlemini kullanırız.

Sağlama yaparken şu adımları izleriz:

1. Çıkarma işleminde bulduğumuz fark ile çıkan sayısını toplarız.
2. Eğer toplama sonucunda eksilen sayısını bulursak, çıkarma işlemimiz doğrudur.

Domates örneğimize dönelim:

İşlemimiz: \( 15 - 7 = 8 \)

Eksilen: 15

Çıkan: 7

Fark: 8

Şimdi sağlama yapalım:

Fark + Çıkan = Eksilen

\( 8 + 7 \)

Toplama işlemini yapalım:

\[ 8 + 7 = 15 \]

Gördüğünüz gibi, toplama sonucunda eksilen sayımız olan 15'i bulduk. Bu da \( 15 - 7 = 8 \) işleminin doğru olduğunu gösterir.

Günlük Hayattan Çıkarma İşlemi Örnekleri

Çıkarma işlemi hayatımızın her alanında karşımıza çıkar:

• Oyuncak kutunuzda 12 oyuncak vardı. 3 tanesiyle oynamak için odana götürdün. Geriye kutuda kaç oyuncak kaldı?

Çözüm: \( 12 - 3 = 9 \) oyuncak kalmıştır.

• Sınıfınızda 20 öğrenci var. 5 öğrenci bugün okula gelmedi. Okula kaç öğrenci geldi?

Çözüm: \( 20 - 5 = 15 \) öğrenci okula geldi.

• Cebinizde 10 TL vardı. Bir kalem almak için 4 TL harcadın. Cebinde kaç TL kaldı?

Çözüm: \( 10 - 4 = 6 \) TL kaldı.

Bu örnekler, çıkarma işleminin günlük hayatımızdaki önemini göstermektedir. Çıkarma işlemi ile eksilen, çıkan ve fark kavramlarını öğrendik. Ayrıca yaptığımız işlemleri sağlamayla nasıl kontrol edeceğimizi de gördük.