Tarih ve Tarih Yazıcılığı

Tarihi Bilginin Değişebilirliği

Tarih araştırmalarında olaylar doğrudan doğruya gözlemlenemediği için tarihçi olayların ardında bıraktığı kanıt ve belgeleri kullanır. Kanıtların değerlendirilmesinde ise tarih, çeşitli...

Tarih ve Yorum

Tarih, milli kimliğin inşası ve değerlerin aktarımı için bir araçtır. Tarihçinin görevi geçmişte yaşanılanların olduğu gibi aktarılmasıdır. Ancak tarihçi incelediği...

İslam Dünyasında Tarih Yazıcılığı

İslam dünyasında tarih yazıcılığı vakanüvislik olarak gelişmiştir. Vakanüvis tarihi olayları kaydetmekle görevlendirilen kişidir. Vakanüvislikte, olayların ortaya çıkış nedenleri üzerinde durulmaz...

Tarih Yazıcılığında Değişim

Tarih yazıcılığında ilk değişim Rönesans ve Reform’un etkisiyle Avrupa’da tarihçiler üzerindeki kilise baskısının ortadan kalkmasıyla başlamıştır. Aydınlanma Çağı ile birlikte...

Sosyal Tarih Yazıcılığı

Sosyal tarih yazıcılığında tarihe ait olayların tek bir neden ve olgu üzerinden değil; sosyal, siyasi, ekonomik, kültürel ve fikri birçok...

Araştırmacı Tarih Yazıcılığı

XIX. yüzyılda görülmeye başlamış bir türdür. Bu tarih yazımında olaylar tek bir sebebe dayandırılmamış, dönemin toplumsal, ekonomik, siyasi, dini, kültürel...

Öğretici (Pragmatik) Tarih Yazıcılığı

Öğretici tarih yazıcılığının öncüsü Herodotos ile aynı çağda yaşamış olan Thukydides’tir. Öğretici tarih yazıcılığında amaç, tarihi olayları öğrenerek faydalı bir...

Hikayeci (Rivayetçi) Tarih Yazıcılığı

Hikayeci tarih yazıcılığını Herodotos başlatmıştır. Herodotos’un yazmış olduğu kitabın adı, tanık olunan ve haber alınan şeylerin anlatılması anlamına gelen “lstorias...

İnsanlığın Serüveni Kayıt Altında

Toplumlar, geçmişi araştırıp aydınlatmaya çalışırken tarih bilincine ulaşır. Tarih bilinci dünü, bugünü ve yarını kapsayan bir sürekliliktir. Tarih; doğru, yansız...

Belgeden Bilgiye

Tarihçiler araştırmalarını geçmişte yaşanan olayları aydınlatmak için yaparlar ve eserlerini geçmişi anlamamız için yazarlar. Bu yüzden bir tarihsel araştırmaya kaynakların...

İbn-i Haldun’un Tarih Anlayışı

İbn-i Haldun 1332 1406 yılları arasında yaşamış bir İslam bilginidir. Tarih ve sosyoloji bilimlerinin gelişmesine büyük katkı yapmıştır. İslam tarihçilerinin...

Vaka ve Vakıayı Ayırıyorum

Tarih geçmişte yaşanmış vaka (olay) ve gerçekleşen vakıaları (olgu) inceleyen bir bilim dalıdır. Vaka (olay): tarihte insanlığı etkileyen siyasi, sosyal,...

Tarihin Dönemlendirilmesi

Tarihçiler tarihi olayların daha rahat incelenmesi, araştırılması ve öğrenilmesi için tarihi çağ veya devir adını verdikleri belirli dönemlere ayırmıştır. Tarihin...

Geçmişten Günümüze Zaman Anlayışları

Çin, Hint, Mezopotamya, Mısır ve Yunanistan uygarlıklarında döngüsel yani dairesel zaman anlayışını benimsenmiştir. Bu anlayışa göre zaman, rastlantısal olup başlangıcı...

Tarihte Yüzyıl Kavramı

Milat kavramı Hz. İsa’nın doğduğu günü ifade etmektedir. Hz. İsa’nın doğumunu başlangıç kabul eden Miladi takvime göre yapılan bir zaman...

Türklerin Kullandığı Takvimler

Güneş Yılı Esaslılar 1. 12 Hayvanlı Türk Takvimi 2. Celali Takvim 3. Rumi Takvim 4. Miladi Takvim Ay Yılı Esaslılar...

Tarih Biliminde Anakronizm

Anakronizm “tarihlendirmede yanılgı içerisinde bulunma” anlamına gelmektedir. Bir olayın tarihi ve çağı üzerinde yanılmak, tarih ve çağları birbirine karıştırmak anakronizmdir....

Tarihi Olayların Kendi Döneminin Şartlarına Göre Değerlendirilmesi

Tarihi olaylar, gerçekleştiği dönemin siyasal, sosyal, kültürel, dini ve ekonomik özelliklerini yansıtır. Bu nedenle araştırmacılar, araştırdıkları olayın meydana geldiği dönemin...

Neden Tarih, Tarih Öğreniminin Yararları

Neden Tarih Tarih; milli kimliğin oluşumu ve değerlerin aktarımını sağla- yan bir araçtır. Aynı zamanda geçmişi keşfetmek için sürek- Ii...

Tarih ve Diğer Bilimler

Tarih bilimini diğer beşeri ve sosyal bilim dallarından ayıran en önemli fark; diğer bilimler insanı veya doğayı bir yönüyle ele...

Tarih Biliminin Yöntemi

Bütün bilim dalında sonuca ulaşmak için belirlenmiş çalışma yöntemleri vardır. Tarih biliminin konusunun kendine özgü şartları ve çalışma yöntemlerinin de...

Tarihin Konusu

Konusu insan olan bilimler, beşeri bilimler sınıfında grupIanmıştır. Bu bakımdan tarih, beşeri bilimler arasında sayılmıştır. Çünkü tarih insanların her türlü...

Tarihin Tanımı

Geçmişten günümüze birçok fikir insanları ve tarihçiler tarih bilimi hakkında çeşitli tanım ve yorumlar yapmışlardır: Heredot: Tarih, insanların ve insan...

İnsanlığın Hafızası Tarih

İnsan sosyal bir çevrede dünyaya gelir ve ilk andan itibaren öğrenmeye, yaşam deneyimini kazanmaya başlar. Küçük yaşlardan itibaren yaşanan her...

Tarihin Konusu ve Özellikleri

Tarihin Tanımı: Tarih, insan topluluklarının geçmiş yaşantılarını, sosyal, siyasal, ekonomik, sanatsal vb. alanlardaki etkinliklerini, neden sonuç ilişkisi içinde, yer ve zaman göstererek, yazılı veya yazısız belgelere dayanarak objektif olarak, inceleyen ve aktaran bilim dalıdır.

Tarih bilimi neleri inceler?
* Geçmişteki insanların yaşantılarını
* İnsanların birbirleriyle olan ilişkilerini
* Meydana gelen olayları
* İnsanların her türlü üretkenliklerini

Tarih nasıl bir yöntemle inceleme yapar?
* Tarihsel olayın gerçekleştiği zamanın koşullarını göz önünde bulundurarak
* Neden sonuç ilişkisi içerisinde araştırarak
* Yer ve zaman belirterek
* Belgelere dayanarak
* Objektif (nesnel) bir yaklaşım sergileyerek

Örnek: Tarihi olaylar arasında benzerliklerden söz edilebilir ama olayların tekrarı söz konusu olamaz.
Yukarıdaki yargıya göre tarihi olayların incelenmesinde;
I. gözlem ve deney yapma,
II. olaylar arasında ilişki kurma,
III. kaynakları inceleme
yöntemlerinden hangilerine başvurulabilir?

Çözüm: Tarihi olayların gözlemi, tekrarı ve deneyi yapılamaz. Olaylar arasındaki ilişkiler araştırılabilir ve kaynaklara başvurulabilir.

Tarihin Konusu: insanların,
* geçmiş yaşantıları ve birbirleriyle olan ilişkileri,
* oluşturdukları kültür ve uygarlık kapsamındaki her şey tarihin konusudur.

Tarihsel Olayların Özellikleri
* Tarihî olaylar değerlendirilirken, olayın yaşandığı zamanın koşulları dikkate alınmalıdır.

UYARI: Geçmişte yaşanan bir olay, günümüz koşullarına göre değerlendirildiğinde, söz konusu olay hakkında doğru bir yargıya ulaşılamaz.

* Tarihin konusu, geçmişteki insanların ilişkileri ve üretkenlikleri olduğundan ve tarihi olayların tekrarı mümkün olmadığından, tarihte deney ve gözlem yöntemi kullanılamaz.

UYARI: Deney ve gözlem yapılamaması, tarihi pozitif bilimlerden ayıran bir özelliktir.