✅ 9. Sınıf Coğrafya: Mekansal Bilgi Teknolojilerinin Bileşenleri Test Çöz

Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS); konuma dayalı verilerin toplanması, depolanması, analiz edilmesi ve sunulması süreçlerini kapsayan bir bütündür.

Aşağıdakilerden hangisi CBS'nin temel bileşenlerinden biri olan "donanım" içerisinde yer almaz?

Yeryüzü ile fiziksel bir temas kurmadan, çeşitli platformlara (uydu, uçak vb.) yerleştirilmiş algılayıcılar yardımıyla objeler hakkında bilgi toplama tekniğine "uzaktan algılama" denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi uzaktan algılama sistemlerinde veri toplamak amacıyla kullanılan bir araç değildir?

Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın koordinatlarını (enlem, boylam ve yükseklik) uydular aracılığıyla belirleyen sisteme ne ad verilir?

CBS'de mekansal veriler "vektör" ve "raster" olmak üzere iki farklı yapıda saklanır. Vektör veri modelinde objeler; nokta, çizgi veya alan (poligon) olarak temsil edilir.

Buna göre, bir haritada "akarsular" genellikle hangi vektör veri tipi ile gösterilir?

CBS'nin en güçlü yanlarından biri, farklı veri setlerini üst üste getirerek yeni bilgiler üretmesidir. Örneğin; bir bölgenin eğim haritası, toprak haritası ve yağış haritası üst üste konularak tarıma en uygun alanlar belirlenebilir.

Bu işleme coğrafya literatüründe ne ad verilir?

Raster veri modelinde görüntüler, birbirine komşu kare hücrelerden oluşur. Bu hücrelerin her birine "piksel" adı verilir.

Raster verilerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Bir şehir planlama projesinde CBS kullanılmaktadır. Proje kapsamında kullanılacak veriler ve vektör türleri eşleştirilmiştir:

I. Trafik lambaları - Nokta
II. Şehirler arası otoyollar - Çizgi
III. Şehir parkları ve bahçeler - Alan

Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

Uzaktan algılama teknolojileri günümüzde pek çok alanda aktif olarak kullanılmaktadır.

Aşağıdakilerden hangisi uzaktan algılama verilerinin sağladığı avantajlardan biri değildir?

Bir CBS projesinde en gelişmiş bilgisayarlar (donanım), en pahalı yazılımlar ve en güncel veriler olsa dahi, projeyi yönetecek uzman personel ve izlenecek doğru bir iş planı yoksa başarıya ulaşılamaz.

Bu durum CBS'nin hangi iki bileşeninin önemini vurgulamaktadır?

Küresel Konumlama Sistemi (GPS) alıcısının, dünya üzerindeki bir noktanın konumunu (X, Y) ve yüksekliğini (Z) tam olarak belirleyebilmesi için en az kaç uydudan sinyal alması gerekir?

CBS'de veriler sadece konum bilgisiyle sınırlı değildir. Konumu belli olan bir objeye ait tanımlayıcı bilgiler (örneğin bir binanın kat sayısı, yapım yılı, sahibi vb.) de sistemde saklanır.

Bu tür tanımlayıcı bilgilere ne ad verilir?

Bir bölgede meydana gelen büyük bir orman yangını sonrası, hasar tespiti ve yeniden ağaçlandırma planı yapılacaktır. Bu süreçte şu adımlar izlenmiştir:
I. Yangın öncesi ve sonrası uydu görüntüleri temin edilmiştir.
II. Görüntüler üzerinde yanan alanlar sayısallaştırılarak alan hesaplaması yapılmıştır.
III. Bölgenin eğim ve bakı haritaları ile toprak yapısı verileri çakıştırılmıştır.
IV. Ağaçlandırmaya en uygun bölgeler için bir sonuç haritası üretilmiştir.

Bu çalışma ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

CBS projelerinde veri modeli seçimi, yapılacak analizin hassasiyetini doğrudan etkiler. Vektör veri modeli hassas sınır çizimleri ve ağ analizleri (yol bulma vb.) için uygunken; raster veri modeli sürekli değişen verilerin (sıcaklık, yükselti vb.) analizi için daha kullanışlıdır.

Buna göre, bir akarsu havzasındaki "yıllık ortalama sıcaklık dağılımını" ve "havza içindeki parsel sınırlarını" en doğru şekilde temsil etmek için seçilmesi gereken veri modelleri sırasıyla hangisidir?

Modern bir akıllı şehir yönetiminde; çöp kamyonlarının rotaları GPS ile izlenmekte, şehrin hava kalitesi sensörlerle (uzaktan algılama) ölçülmekte ve tüm bu veriler bir merkezde CBS yazılımları ile analiz edilerek anlık müdahaleler yapılmaktadır.

Bu sistemin işleyişi hakkında yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi yanlıştır?