✅ 5. Sınıf Sosyal Bilgiler: Hak ve sorumluluk Test Çöz

Bireyin yaptığı bir davranışın veya üstlendiği bir görevin sonuçlarını üstlenmesine ne ad verilir?

A) Rol
B) Hak
C) Sorumluluk
D) Özgürlük

Aşağıdakilerden hangisi bir 5. sınıf öğrencisinin okulda sahip olduğu haklardan biridir?

A) Sınıfı ve sırasını temiz tutmak
B) Okul kütüphanesindeki kaynaklardan yararlanmak
C) Ders zili çaldığında zamanında sınıfta olmak
D) Öğretmenini ders sırasında dikkatlice dinlemek

Aile ortamında her bireyin üstlenmesi gereken bazı görevler vardır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir çocuğun evdeki sorumluluklarından biridir?

A) Sağlıklı beslenme ve barınma ihtiyacının karşılanması
B) Odasını temiz, düzenli ve tertipli tutmak
C) Aile bireylerinden sevgi ve şefkat görmek
D) Oyun oynamak ve dinlenmek için zaman ayrılması

Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'ye göre, kaç yaşına kadar her insan çocuk sayılır?

A) 15
B) 16
C) 18
D) 20

"5. sınıf öğrencisi olan Elif; okulda öğrenci ve çevre kulübü üyesi, evde ise abla ve evlattır."

Bu bilgiye göre Elif ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

A) Gün içinde farklı sosyal roller üstlenmektedir.
B) Sahip olduğu her rol ona farklı sorumluluklar yükler.
C) Bireylerin rolleri zaman içinde tamamen değişmez ve sabittir.
D) Evdeki rolleri ile okuldaki rolleri birbirinden farklıdır.

Hak ve sorumluluk kavramları ile ilgili yapılan aşağıdaki eşleştirmelerden hangisinde hata yapılmıştır?

I. Okulda nitelikli eğitim almak (Hak)
II. Ders araç gereçlerini temiz ve özenli kullanmak (Sorumluluk)
III. Düşüncelerini özgürce ifade etmek (Hak)
IV. Sınıf kurallarına ve düzenine uymak (Hak)

A) I
B) II
C) III
D) IV

Çocuk haklarının korunması, geliştirilmesi ve tüm dünyadaki çocukların daha iyi yaşam şartlarına kavuşması amacıyla faaliyet gösteren Birleşmiş Milletler kuruluşu aşağıdakilerden hangisidir?

A) WHO (Dünya Sağlık Örgütü)
B) UNICEF (Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu)
C) UNESCO (Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü)
D) ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü)

11 yaşındaki Ahmet, ailesinin maddi durumu yetersiz olduğu için okula gidememekte ve bir oto tamircisinde çırak olarak çalışmaktadır.

Bu durum, Ahmet'in Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'de yer alan aşağıdaki haklarından hangisinin doğrudan ihlal edildiğini gösterir?

A) Sağlık hizmetlerine erişim hakkı
B) Eğitim alma hakkı
C) İsim ve vatandaşlık hakkı
D) Düşüncelerini özgürce açıklama hakkı

"Haklar ve sorumluluklar bir madalyonun iki yüzü gibidir. Birinin bittiği yerde diğeri başlar. Kendi haklarımızı kullanırken başkalarının haklarına saygı duymak ve sorumluluklarımızı yerine getirmek zorundayız."

Aşağıdaki davranışlardan hangisi bu sözü destekleyen bir örnek değildir?

A) Parkta oyun oynama hakkını kullanan bir çocuğun, çöplerini çöp kutusuna atması
B) Sınıfta söz alıp konuşma hakkını kullanan bir öğrencinin, arkadaşı konuşurken onu sessizce dinlemesi
C) Kütüphaneden kitap ödünç alma hakkını kullanan birinin, kitabı zamanında ve yıpratmadan geri getirmesi
D) Bir öğrencinin sadece kendi istediği oyunların oynanması için arkadaşlarına baskı yapması

Pelin'in ailesi yeni bir eve taşınmaya karar vermiştir. Ev seçimi yapılırken anne ve babası Pelin'in de fikrini almış ve onun kendi odasının rengini seçmesine izin vermiştir.

Bu durum Pelin'in aşağıdaki çocuk haklarından hangisini aktif olarak kullandığını gösterir?

A) Katılım hakkı
B) Sağlık hakkı
C) Yaşama hakkı
D) Korunma hakkı

Bireyler üye oldukları grup ve kurumlarda çeşitli roller üstlenirler. Gruplar genellikle resmi olmayan, isteğe bağlı birlikteliklerken; kurumlar kanunlarla belirlenmiş resmi yapılardır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir kurum içinde üstlenilen bir role örnek gösterilebilir?

A) Arkadaş grubunda oyun kurucu olmak
B) Ailede en küçük çocuk olmak
C) Okulda Kızılay Kulübü başkanı olmak
D) Mahalledeki futbol takımında kaleci olmak

5. sınıf öğrencisi Mert, evlerinin yakınındaki çocuk parkındaki oyuncakların kırık ve tehlikeli olduğunu fark etmiştir. Mert, bu durumun çocukların oyun oynama hakkını engellediğini ve güvenliklerini tehdit ettiğini düşünmektedir.

Mert'in bu sorunu çözmek için yapacağı aşağıdaki davranışlardan hangisi, hem haklarını bilen hem de sorumluluk sahibi aktif bir vatandaş olduğunu en iyi gösterir?

A) Parktaki oyuncakları kendi imkanlarıyla ve tehlikeli araçlarla tamir etmeye çalışmak
B) Durumu ailesine anlatıp tehlikeden kaçınmak için bir daha o parka gitmemeye karar vermek
C) Belediye başkanlığına durumun düzeltilmesi için dilekçe yazarak başvuruda bulunmak
D) Arkadaşlarıyla birlikte parkın önünde yolu kapatarak protesto gösterisi düzenlemek

Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin temel ilkelerinden biri "çocuğun yüksek yararı"dır. Bu ilkeye göre, çocukları ilgilendiren her türlü kararda öncelikle çocukların gelişimsel, fiziksel, zihinsel ve ruhsal iyiliği göz önünde bulundurulmalıdır. Alınan kararlar çocuğun geleceğine zarar vermemelidir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi "çocuğun yüksek yararı" ilkesine aykırı bir uygulamadır?

A) Çalışma çağında olmayan çocukların ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılmasının yasaklanması
B) Anne ve babası ayrılan bir çocuğun velayetinin, mahkemece çocuğun gelişimine en uygun olan tarafa verilmesi
C) Okul çağındaki bir çocuğun, ailesine ekonomik destek sağlaması amacıyla okul yerine sanayide çırak olarak çalıştırılması
D) Çocukların hastalıklardan korunması amacıyla devlet tarafından ücretsiz bir şekilde aşılanması

"Bir bireyin üstlendiği roller zamanla veya bulunulan ortama göre değişebilir. Roller değiştikçe sahip olunan haklar ve üstlenilen sorumluluklar da değişir."

Bu açıklamayı doğrulamak amacıyla hazırlanan aşağıdaki rol-hak-sorumluluk eşleştirmelerinden hangisi tamamen doğrudur?

A) * Rol: Öğrenci -> Hak: Eğitim almak -> Sorumluluk: Ders çalışmak Rol: Evlat -> Hak: Sevgi görmek -> Sorumluluk: Aile bütçesine katkıda bulunmak için bir işte çalışmak
B) Rol: Sınıf Başkanı -> Hak: Sınıfı yönetmek -> Sorumluluk: Sınıf kurallarına uymamak Rol: Kulüp Üyesi -> Hak: Kulüp faaliyetlerine katılmak -> Sorumluluk: Kulüp toplantılarına katılmamak
C) Rol: Öğrenci -> Hak: Okul kütüphanesini kullanmak -> Sorumluluk: Okula zamanında gelmek Rol: Evlat -> Hak: Beslenme ve barınma -> Sorumluluk: Odasını temiz ve düzenli tutmak
D) Rol: Yolcu -> Hak: İstediği koltuğa oturmak -> Sorumluluk: Bilet almamak * Rol: Sürücü -> Hak: Trafik kurallarını belirlemek -> Sorumluluk: Hızlı gitmek