✅ 11. Sınıf Biyoloji: İnsanda sinir sistemi testleri Test Çöz

Nöronlara desteklik sağlayan, beslenmelerine ve korunmalarına yardımcı olan hücrelere glia (nöroglia) adı verilir.

Buna göre, merkezi sinir sisteminde yer alan nöronların aksonlarında miyelin kılıf oluşumunu sağlayan glia hücresi aşağıdakilerden hangisidir?

Dinlenme halindeki (polarize) bir nöron zarının iç kısmı negatif (-), dış kısmı ise pozitif (+) yüklüdür.

Polarize durumdaki bir nöronda iyon derişim farkının ve yük dengesinin korunmasını sağlayan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

İnsan beynine ait bazı merkezler ve görevleri aşağıda eşleştirilmiştir:

I. Beyincik - Vücudun kas dengesinin ve koordinasyonunun sağlanması
II. Omurilik soğanı - Solunum, dolaşım ve boşaltım gibi hayati fonksiyonların düzenlenmesi
III. Hipotalamus - Vücut sıcaklığının, su dengesinin ve iştahın düzenlenmesi
IV. Talamus - İstemli kas hareketlerinin başlatılması ve planlanması

Bu eşleştirmelerden hangileri doğrudur?

Bir nörondan diğer nörona veya bir efektör organa bilgi aktarımı sinaps adı verilen özelleşmiş bağlantı bölgelerinde gerçekleşir.

Sinapslarda uyarının kimyasal yolla karşı tarafa iletilmesini sağlayan kimyasal maddelere ne ad verilir?

Bir nöronda meydana gelen impuls oluşumu ve iletimi ile ilgili;

I. Uyarının şiddeti arttıkça nörondaki impulsun ilerleme hızı artar.
II. Akson çapının genişlemesi impuls iletim hızını artırır.
III. Miyelin kılıfın bulunması impuls iletimini hızlandırır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Sıcak bir çaydanlığa elini yanlışlıkla temas ettiren bir bireyde gerçekleşen olayların dizilimi aşağıda verilmiştir:

1. Derideki sıcaklık reseptörlerinin uyarılması
2. Duyu nöronu ile impulsun omuriliğe taşınması
3. Omurilikteki ara nöronda değerlendirme yapılması
4. Motor nöron aracılığıyla kol kaslarına emir iletilerek elin hızla geri çekilmesi
5. İmpulsun talamus üzerinden beyin kabuğuna ulaşması ve acı hissinin oluşması

Bu süreçle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Laboratuvar ortamında uç beyni (beyin kabuğu) çıkarılmış bir güvercinde aşağıdaki davranışlardan hangisinin gözlenmesi beklenmez?

İnsanda otonom sinir sistemi; sempatik ve parasempatik sinirler olmak üzere iki gruba ayrılır ve iç organların çalışmasını otomatik olarak düzenler.

Buna göre, parasempatik sinirlerin uyarılması sonucunda insan vücudunda aşağıdaki değişimlerden hangisi gerçekleşir?

Uyarılmakta olan bir nöronun zar potansiyelinde zamanla meydana gelen değişim aşamaları aşağıda verilmiştir:

1. Aşama: Zar potansiyelinin $-70\text{ mV}$ değerinde sabit kalması.
2. Aşama: Zar potansiyelinin $-70\text{ mV}$'tan $+40\text{ mV}$'a hızlıca yükselmesi.
3. Aşama: Zar potansiyelinin $+40\text{ mV}$'tan tekrar $-70\text{ mV}$ seviyesine inmesi.
4. Aşama: Zar potansiyelinin kısa bir süre için $-85\text{ mV}$'a düşüp ardından tekrar $-70\text{ mV}$ düzeyine dengelenmesi.

Bu aşamalarla ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi doğrudur?

Nöronlar arasındaki sinaps bölgelerinde impuls iletimi sırasında gerçekleşen olaylarla ilgili;

I. Akson ucuna ulaşan impuls, sinaptik yumru zarındaki kalsiyum ($Ca^{2+}$) kanallarının açılmasına neden olur.
II. Hücre içine giren $Ca^{2+}$ iyonları, nörotransmitter içeren keseciklerin sinaps boşluğuna ekzositozla salgılanmasını tetikler.
III. Nörotransmitter maddeler komşu hücre zarındaki reseptörlere bağlanarak zarda depolarizasyon veya hiperpolarizasyon oluşturabilir.
IV. İletim tamamlandıktan sonra nörotransmitter maddeler sinaptik boşlukta sürekli aktif kalarak nöronda kesintisiz impuls oluşumunu sağlar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Beyin sapını oluşturan yapılar ve bu yapıların kontrol ettiği bazı işlevler aşağıda tanımlanmıştır:

- X yapısı: Kas tonusunun (dinlenme halindeki hafif kas gerginliği) ayarlanmasını, görme ve işitme reflekslerinin kontrolünü sağlar.
- Y yapısı: Yutma, hapşırma, öksürme gibi refleksler ile dolaşım ve solunum gibi otonomik sistemlerin kontrol merkezidir.
- Z yapısı: Sadece memeliler sınıfında bulunan, beyincik yarım kürelerini birbirine bağlayan ve omurilik soğanıyla birlikte solunum merkezini düzenleyen yapıdır.

Buna göre X, Y ve Z yapıları aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Bir araştırmacı, laboratuvar ortamında izole ettiği K, L ve M nöron liflerine aynı şiddette ve sürede uyarılar vererek impuls iletimlerini incelemiştir. Nöronların özellikleri aşağıda belirtilmiştir:

- K nöronu: Miyelinli, akson çapı $20\ \mu\text{m}$
- L nöronu: Miyelinsiz, akson çapı $20\ \mu\text{m}$
- M nöronu: Miyelinsiz, akson çapı $5\ \mu\text{m}$

Araştırmacı daha sonra L nöronunun bulunduğu ortama voltaja duyarlı sodyum ($Na^+$) kanallarını özgül olarak bloke eden bir X maddesi eklemiş ve aynı uyarıyı tekrar uygulamıştır.

Yapılan bu deneysel çalışmaya göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir nöron ağında X nöronunun akson ucu, Y ve Z nöronlarının dendritleri ile sinaps yapmaktadır. Nöronların dinlenme potansiyeli $-70\text{ mV}$, aksiyon potansiyeli oluşturma eşik değerleri ise $-55\text{ mV}$'dur.

X nöronundan nörotransmitter madde salgılandığında komşu nöronlarda şu değişimler ölçülmüştür:
- Y nöronunda: Zar potansiyeli $-70\text{ mV}$'tan $-50\text{ mV}$'a yükselmiştir.
- Z nöronunda: Zar potansiyeli $-70\text{ mV}$'tan $-85\text{ mV}$'a gerilemiştir.

Bu deneysel verilere dayanarak yapılan;

I. X nöronu Y nöronunda kolaylaştırıcı sinaps, Z nöronunda ise engelleyici (durdurucu) sinaps oluşturmuştur.
II. Y nöronunda eşik değer aşıldığı için aksiyon potansiyeli oluşurken, Z nöronu hiperpolarize olarak uyarılmaya karşı direnç kazanmıştır.
III. Z nöronunda gerçekleşen bu engelleme mekanizması, uyarının vücutta sadece ilgili hedefe iletilmesini sağlayan "seçici direnç" kavramına bir örnektir.

değerlendirmelerinden hangileri doğrudur?

Nöroloji kliniğinde takip edilen üç farklı hastanın klinik bulguları aşağıda özetlenmiştir:

- A Hastası: Beynin orta bölgesinde dopamin üreten nöronların harabiyeti nedeniyle hareketlerde yavaşlama, dinlenme anında ellerde titreme ve yürürken denge kurma güçlüğü yaşamaktadır.
- B Hastası: Bağışıklık sisteminin kontrolden çıkarak merkezi sinir sistemindeki nöronların etrafındaki miyelin kılıflara saldırması sonucu impuls iletiminde aksaklıklar, duyu kayıpları ve kas krampları yaşamaktadır.
- C Hastası: Beyin kabuğundaki nöronlar arasında anormal protein (amiloid plak) birikimi ve asetilkolin üreten nöronların tahribatı sonucu ilerleyen hafıza kaybı ve bilincini kaybetme semptomları göstermektedir.

Bu hastalıklar ve fizyolojik mekanizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?