✅ 10. Sınıf Coğrafya: Türk dünyasının kültürel mirası Test Çöz

Türk kültürü, Orta Asya'daki ana yurdundan başlayarak göçler vasıtasıyla çok geniş bir coğrafyaya yayılmıştır. Günümüzde bu kültürün izlerine Adriyatik Denizi'nden Büyük Okyanus'a kadar rastlamak mümkündür.

Aşağıdakilerden hangisi Türk kültürünün yoğun olarak yaşandığı ve "Türk Dünyası" olarak adlandırılan bölgelerden biri değildir?

Türk adının geçtiği ilk yazılı belge olma özelliğini taşıyan ve Türk devlet anlayışı ile kültürü hakkında önemli bilgiler sunan "Orhun Yazıtları" günümüzde hangi ülkenin sınırları içerisinde yer almaktadır?

Türk dünyasında "baharın müjdeleyicisi" olarak kabul edilen, doğanın uyanışını temsil eden ve Orta Asya'dan Balkanlar'a kadar geniş bir coğrafyada ortak ritüellerle kutlanan geleneksel bayram aşağıdakilerden hangisidir?

Türklerin Orta Asya'daki göçebe yaşam tarzına bağlı olarak geliştirdikleri, kolayca kurulup sökülebilen, keçe ile kaplanan ve "otağ" olarak da bilinen geleneksel barınma yapısına ne ad verilir?

Tarihi İpek Yolu üzerinde bulunan bazı şehirler, Türk-İslam medeniyetinin bilim, sanat ve ticaret merkezleri haline gelmiştir. Bu şehirler "Şehirlerin Şahı" veya "İslam'ın Kubbesi" gibi unvanlarla anılmıştır.

Aşağıdaki şehir eşleştirmelerinden hangisi bu kapsamda Türk dünyasının önemli kültür merkezleri arasında yer almaz?

Orta Asya'nın geniş bozkırlarında hüküm süren sert karasal iklim, Türklerin temel geçim kaynağının hayvancılık olmasına neden olmuştur. Bu durum Türk el sanatlarının gelişimini de doğrudan etkilemiştir.

Buna göre, aşağıdaki kültürel ögelerden hangisinin gelişimi yukarıda belirtilen coğrafi şartlara ve hayvancılık faaliyetine doğrudan dayanmaktadır?

Türk-İslam mimarisinde, genellikle önemli devlet adamları veya din alimleri için yapılan, silindirik veya çokgen gövdeli, konik veya piramidal çatı ile örtülü anıt mezarlara ne ad verilir?

UNESCO tarafından "İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi"ne dahil edilen ve Türk dünyasının ortak anlatı geleneğini temsil eden, bilge bir kişiliğin maceralarını ve öğütlerini içeren eser aşağıdakilerden hangisidir?

11. yüzyılda Kaşgarlı Mahmud tarafından kaleme alınan "Divan-ı Lügati't-Türk" adlı eserin sonuna eklenen harita, Türk dünyası coğrafyası açısından büyük önem taşır.

Bu haritanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Kırgız Türklerine ait olan, dünyanın en uzun destanı kabul edilen ve içerisinde Türklerin yaşam tarzı, dini inanışları ve kahramanlıklarına dair binlerce mısra barındıran kültürel miras aşağıdakilerden hangisidir?

Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde, ticaret yolları üzerinde kervanların konaklaması, güvenliğinin sağlanması ve ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla inşa edilen, Türk dünyasının ticari mimari mirasının en önemli örnekleri olan yapılar aşağıdakilerden hangisidir?

Türklerin göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçiş süreci, mimari eserlerin niteliğini ve şehir dokusunu kökten değiştirmiştir. Bu süreçte özellikle Uygurlar dönemi bir dönüm noktası kabul edilir.

Aşağıdakilerden hangisi, Türk dünyasında yerleşik hayata geçişin ve şehirleşmenin kültürel mirasa yansıyan doğrudan bir kanıtı olarak gösterilemez?

Doğu Türkistan'da (Turfan bölgesi) bulunan ve yaklaşık 2500 yıl önce inşa edilmeye başlanan "Kariz Kanalları", Türk dünyasının mühendislik harikalarından biri olarak kabul edilir. Bu sistem, Tanrı Dağları'ndan gelen suyu yer altından tünellerle kurak tarım alanlarına ulaştırmaktadır.

Kariz kanallarının "yer altından" inşa edilmesinin temel coğrafi nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Türk dünyasının kültürel mirası incelendiğinde; Semerkant'taki Registan Meydanı, Hindistan'daki Tac Mahal ve İstanbul'daki Süleymaniye Camii gibi eserlerin farklı coğrafyalarda olmalarına rağmen benzer estetik anlayış ve mimari teknikler barındırdığı görülür.

Bu durum, Türk kültürü hakkında yapılabilecek aşağıdaki çıkarımlardan hangisini en güçlü şekilde destekler?