✅ 9. Sınıf Tarih: Türklerin konargöçer yaşamı, orta çağdaki askeri ve siyasi yapıları, ticaret yolları, bilim, kültür ve sanat Test Çöz

Türklerin konargöçer yaşam tarzını benimsemeleri, onların yaşam biçimlerini, toplumsal yapılarını ve sanat anlayışlarını doğrudan etkilemiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Türklerin konargöçer yaşam tarzının bir sonucu olarak gösterilemez?

İlk Türk devletlerinde ordu ile halk arasında kesin bir ayrım bulunmazdı. Eli silah tutan her Türk, savaş zamanında asker sayılır ve ordu her an savaşa hazır durumda beklerdi.

Bu durum, ilk Türk devletlerindeki aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır?

Hazar ve Bulgar ülkelerinden başlayıp Altay-Sayan Dağları üzerinden Çin'e kadar uzanan; özellikle samur, kunduz, vaşak ve sincap gibi değerli hayvan kürklerinin ticaretinin yapıldığı tarihi ticaret yolu aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Türk devletlerinde ölen kahramanların mezarlarının (kurgan) etrafına, hayattayken öldürdüğü düşman sayısı kadar dikilen ve bu düşmanların ahirette ona hizmet edeceğine inanılan taş heykelciklere ne ad verilir?

İlk Türk devletlerinde hükümdarlık yetkisinin Tanrı tarafından verildiğine inanılan "Kut" anlayışı egemendi. Bu anlayışa göre kut, kan yoluyla hanedanın tüm erkek üyelerine geçerdi.

Bu durumun aşağıdakilerden hangisine doğrudan neden olduğu savunulabilir?

I. Göktürk Devleti Dönemi'nde İpek Yolu ticaretini kontrol altında tutabilmek amacıyla önce Sasaniler ile iş birliği yapılarak Akhunlar Devleti yıkılmış, daha sonra ise Sasanilere karşı Bizans İmparatorluğu ile ittifak kurulmuştur.

Bu bilgilere göre, ilk Türk devletlerinin dış politikası hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Uygurlar, Maniheizm dinini kabul ettikten sonra yerleşik hayata geçmişler; tarım, ticaret, mimari ve sanatta büyük gelişmeler kaydetmişlerdir.

Aşağıdakilerden hangisi Uygurların yerleşik hayata geçmesiyle birlikte Türk kültür ve sanatında meydana gelen değişimlerden biri değildir?

Asya Hun Hükümdarı Mete Han tarafından MÖ $209$ yılında kurulan "onlu sistem", orduyu on, yüz, bin ve on bin kişilik birimlere ayırmış ve her birimin başına rütbeli komutanlar atamıştır. Bu sistem, günümüz modern ordularında da hala kullanılmaktadır.

Buna göre, onlu sistemin askeri açıdan sağladığı en önemli fayda aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Türk devletlerinde devlet işlerinin görüşüldüğü Kurultay'a (Toy) hakanın yanı sıra hatun, hanedan üyeleri, boy beyleri ve askeri yöneticiler katılırdı. Hakanın olmadığı zamanlarda Kurultay'a "aygucı" (başbakan) başkanlık ederdi. Ayrıca Kurultay, hakanın kararlarını onaylama veya gerektiğinde yeni bir hakan seçme yetkisine de sahipti.

Bu bilgilere dayanarak Kurultay ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

İlk Türk devletleri, güneş yılı esaslı "On İki Hayvanlı Türk Takvimi"ni hazırlamış ve kullanmışlardır. Her yıla bir hayvan adı verilen bu takvimde aylar rakamlarla belirtilmiştir.

Türklerin kendilerine özgü böyle bir takvimi oluşturmuş olmaları, aşağıdaki bilim dallarından hangisinde geliştiklerinin doğrudan bir kanıtıdır?

Konargöçer yaşam tarzına sahip olan ilk Türk topluluklarında yazılı hukuk kuralları yerine, sözlü hukuk kuralları olan "töre" geçerliydi. Ayrıca bu topluluklarda hapis cezaları genellikle kısa süreli ($10$-$12$ gün) tutulurdu.

İlk Türk devletlerinde hapis cezalarının kısa süreli olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Türk devletlerinde ülke, yönetim kolaylığı sağlamak amacıyla "doğu" ve "batı" olmak üzere ikiye ayrılırdı. Kutsal kabul edilen doğuda asıl hükümdar (kağan) bulunurken, batıda ise kağanın kardeşi "yabgu" unvanıyla iç işlerinde serbest, dış işlerinde doğudaki kağana bağlı olarak hüküm sürerdi.

Bu "ikili teşkilat" sistemiyle ilgili;

I. Federatif bir yönetim yapısının uygulandığı,
II. Taht kavgalarını tamamen engellediği,
III. Devletin merkezi otoritesinin zayıflamasına ve bölünmesine zemin hazırladığı

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Altay Dağları eteklerindeki Pazırık Kurganı'nda yapılan kazılarda, dünyanın en eski düğümlü halısı kabul edilen "Pazırık Halısı" ile birlikte altın elbiseli adam zırhı, at koşum takımları, ahşap mobilyalar ve çeşitli madeni eşyalar bulunmuştur. Halı üzerindeki hayvan figürleri ve geometrik desenler, Türk bozkır sanatının inceliklerini yansıtmaktadır.

Bu arkeolojik buluntulardan yola çıkılarak ilk Türkler hakkında aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

İlk Türk devletleri, "boylar federasyonu" şeklinde örgütlenmiştir. Her boyun başında kendi askeri ve sivil gücüne sahip bir "boy beyi" bulunurdu. Boy beyleri, kendi aralarından seçtikleri veya askeri olarak üstünlüğünü kabul ettikleri güçlü bir liderin (kağan) etrafında birleşerek devleti oluştururlardı. Kağan otoritesini kaybettiğinde veya kuraklık, kıtlık gibi durumlarda boylar hızla birlikten ayrılıp bağımsız hareket edebiliyorlardı.

Bu yönetim yapısı göz önüne alındığında, ilk Türk devletlerinin siyasi yapısıyla ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi yanlıştır?