✅ 9. Sınıf Tarih: Türklerde konargöçer yaşam, orta çağdaki başlıca yönetim ve ordu yapıları, ticaret yolları, bilim kültür ve sanat Test Çöz

İlk Türk topluluklarının konargöçer bir yaşam tarzını benimsemelerinde coğrafi şartlar etkili olmuştur.

Bu yaşam tarzının bir sonucu olarak, ilk Türk devletlerinde temel geçim kaynağı aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Çin'in Şian kentinden başlayarak Orta Asya üzerinden Akdeniz ve Avrupa'ya kadar uzanan, tarih boyunca devletler arasında büyük mücadelelere sebep olan en önemli kara ticaret yolu aşağıdakilerden hangisidir?

Orta Çağ Avrupa'sında merkezi krallıkların zayıflamasıyla ortaya çıkan, toprağı elinde bulunduran senyörler (derebeyler) ile onlara sığınan vasallar arasındaki ilişkiye dayanan siyasi ve sosyal düzen aşağıdakilerden hangisidir?

Türk tarihi ve edebiyatının ilk yazılı belgeleri kabul edilen, II. Göktürk Devleti döneminde Bilge Kağan, Kültigin ve Vezir Tonyukuk adına dikilen yazıtlar aşağıdakilerden hangisidir?

İlk Türk devletlerinde konargöçer yaşam tarzının getirdiği zorlu doğa şartları ve her an düşman saldırısına açık olma durumu, Türklerin toplumsal ve askeri yapısını derinden etkilemiştir.

Bu durumun ilk Türk devletlerinde aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir?

Orta Çağ Avrupa'sında Katolik Kilisesi, elinde bulundurduğu dini yetkilerle siyasi ve toplumsal hayat üzerinde büyük bir denetim kurmuştur. Kilise, bu güç sayesinde kralları bile dize getirebilmiştir.

Kilisenin, bir kişiyi dinden çıkarma ve Hristiyan toplumundan dışlama yetkisine verilen ad aşağıdakilerden hangisi olmuştur?

Hazar ve Bulgar ülkelerinden başlayarak Altay-Sayan Dağları üzerinden Çin'e kadar uzanan "Kürk Yolu", adını bu yol üzerinde ticareti yapılan değerli hayvan kürklerinden almıştır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisinin Kürk Yolu üzerinde ticareti yapılan temel ürünlerden biri olduğu söylenemez?

Orta Çağ'da İslam dünyasında bilimsel ve kültürel faaliyetlerin zirveye ulaştığı dönemde, Abbasi Halifesi Memun tarafından kurulan, eski Yunan, Hint ve Fars eserlerinin Arapçaya tercüme edildiği ve büyük bir kütüphaneye sahip olan bilim merkezi "Beytü'l-Hikme" (Bilgelik Evi) kurulmuştur.

Bu önemli bilim merkezi aşağıdaki şehirlerin hangisinde kurulmuştur?

İlk Türk devletlerinde yazısız hukuk kuralları olan "Töre", toplumsal düzenin sağlanmasında en önemli unsurdu. Törenin bazı hükümleri zamanla değişebilirken, bazı temel ilkeleri kesinlikle değiştirilemezdi.

Aşağıdakilerden hangisi törenin bu değiştirilemez ilkeleri arasında yer almaz?

Bizans İmparatorluğu, sınırlarını korumak ve iç güvenliği sağlamak amacıyla ülkeyi "thema" adı verilen askeri valiliklere (eyaletlere) ayırmıştır. Bu eyaletlerin başında hem askeri hem de sivil yetkilere sahip komutanlar bulunurdu.

Bizans'taki bu idari ve askeri yapılanmaya ne ad verilir?

Orta Çağ'da ticaret yolları üzerinde, tüccarların ve kervanların güvenliğini sağlamak, konaklama ve dinlenme ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla inşa edilen, genellikle üç gün boyunca ücretsiz hizmet veren kale benzeri korunaklı yapılara ne ad verilir?

"Konargöçer Türklerde her an bir dış saldırıya uğrama ihtimali, toplumu sürekli tetikte olmaya zorlamıştır. Bu durum, kadın-erkek ayrımı olmaksızın herkesin iyi birer savaşçı ve binici olarak yetişmesini sağlamıştır. Bozkır hayatının getirdiği bu zorunluluk, Türklerin askeri disiplinini ve teşkilatçılık yeteneğini artırmıştır."

Bu bilgilere dayanarak ilk Türk devletlerinin sosyo-askeri yapısı hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

Orta Çağ'ın iki büyük gücü olan Moğol İmparatorluğu ve Roma İmparatorluğu'nun askeri yapıları incelendiğinde belirgin farklar görülür. Moğol ordusu, bozkır kültürünün bir sonucu olarak onlu sisteme göre teşkilatlanmış, son derece hızlı hareket edebilen hafif süvari (atlı) birliklerinden oluşuyordu. Buna karşılık Roma ordusu, Akdeniz havzasının coğrafi yapısına uygun olarak disiplinli, ağır piyade (yaya) lejyonlarına dayanıyordu.

Bu iki devletin askeri yapılarındaki temel farklılığın en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

"Orta Çağ'da Avrupa'da kilisenin dogmatik düşüncesi (skolastik felsefe) özgür düşünceyi yasaklayarak bilimsel gelişmeleri engellemiştir. Aynı dönemde İslam dünyasında ise eski Yunan, Hint ve Fars eserlerinin tercüme edilmesi, gözlemevleri ve kütüphanelerin kurulması, farklı inançtan bilim insanlarına hoşgörü gösterilmesi sayesinde büyük bir bilimsel canlanma yaşanmıştır."

Bu karşılaştırmadan yola çıkarak bilimsel gelişmelerin doğası hakkında yapılabilecek en kapsamlı çıkarım aşağıdakilerden hangisidir?