✅ 9. Sınıf Tarih: Tarihsel bilginin üretimi ve tarihte dijitalleşme Test Çöz
✅ 9. Sınıf Tarih: Tarihsel bilginin üretimi ve tarihte dijitalleşme Testi
Tarihsel bilginin üretiminde olayın geçtiği döneme ait olan her türlü bulgu ve belge "birinci elden kaynak" olarak adlandırılır.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi birinci elden kaynaklar arasında gösterilemez?
B) İstiklal Madalyası
C) Orhun Kitabeleri
D) Tarih ders kitabı
E) Hitit kil tabletleri
Tarihçinin araştırma sürecinde elde ettiği verilerin gerçekliğini, doğruluğunu ve güvenilirliğini saptamak amacıyla yaptığı eleştirel incelemeye ne ad verilir?
A) TasnifB) Tahlil
C) Tenkit
D) Terkip
E) Tarama
Günümüzde tarihsel belgelerin dijital ortama aktarılması, veri tabanlarının oluşturulması ve bilgisayar teknolojileri aracılığıyla tarihsel analizlerin yapılması sürecini kapsayan modern disipline ne ad verilir?
A) Dijital TarihB) Sözlü Tarih
C) Sosyal Tarih
D) Kronoloji
E) Paleografya
Tarihsel bilginin üretiminde kitabeleri, anıtları ve yazıtları inceleyerek tarih bilimine yardımcı olan bilim dalı aşağıdakilerden hangisidir?
A) NümizmatikB) Epigrafi
C) Heraldik
D) Paleografya
E) Antropoloji
Tarihsel bilginin üretim sürecinde izlenen yöntemler sırasıyla; Tarama (Kaynak Arama), Tasnif (Sınıflandırma), Tahlil (Çözümleme), Tenkit (Eleştiri) ve Terkip (Sentez) şeklindedir.
Buna göre, toplanan kaynakların kütüphane veya arşivlerde "zamana, mekana ve konuya göre" gruplandırılması işlemi bu basamaklardan hangisinin kapsamına girmektedir?
B) Tasnif
C) Tahlil
D) Tenkit
E) Terkip
Tarihsel bir belgenin dış tenkiti (dış eleştirisi) yapılırken belgenin yazıldığı dönem, yazarı, kağıt ve mürekkep yapısı incelenir. İç tenkitinde ise belgenin içeriği, verilen bilgilerin doğruluğu ve yazarın tarafsızlığı sorgulanır.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir belgenin iç tenkitine yönelik bir incelemedir?
B) Belgedeki mühür orijinal midir?
C) Yazar, olayları aktarırken kendi kişisel görüşlerini katmış mıdır?
D) Belgenin yazarı gerçekten iddia edilen kişi midir?
E) Belgede kullanılan yazı türü o dönemin paleografik özelliklerine uygun mudur?
Tarihsel bilginin üretiminde dijitalleşme süreci, araştırmacıların dünyanın farklı yerlerindeki arşiv belgelerine (e-arşiv) hızlıca ulaşmasını sağlamıştır. Ancak bu durum bazı riskleri de beraberinde getirmektedir.
Aşağıdakilerden hangisi tarihte dijitalleşmenin getirdiği olumsuz durumlardan veya risklerden biri olarak gösterilebilir?
B) Dijital ortama aktarılan belgelerin siber saldırılar veya teknik arızalar nedeniyle tamamen kaybolma riski
C) Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) sayesinde tarihi haritaların daha kolay analiz edilmesi
D) Büyük veri (big data) analiziyle binlerce belgenin saniyeler içinde taranabilmesi
E) Arşiv belgelerine erişimde zaman ve mekan sınırlarının ortadan kalkması
Bir tarihçi, Göktürk Devleti dönemine ait bir kurgan (mezar) kazısında bulduğu demir kılıçlar, ipek kumaş kalıntıları ve üzerinde Göktürk alfabesiyle yazılmış yazıtlar bulunan gümüş paraları incelemektedir.
Bu tarihçinin araştırmasında aşağıdaki bilim dallarının hangisinden faydalanması beklenemez?
B) Paleografya
C) Nümizmatik
D) Heraldik
E) Kimya
Yakın zamana kadar Osmanlı Devleti'nde ilk paranın Orhan Bey döneminde basıldığı kabul ediliyordu. Ancak yapılan yeni araştırmalar ve arkeolojik kazılar sonucunda Osman Bey dönemine ait bir sikke (para) bulunmuş ve ilk paranın Osman Bey döneminde basıldığı kanıtlanmıştır.
Bu durum tarihsel bilginin üretimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisinin bir göstergesidir?
B) Yeni bilgi ve belgelerin ortaya çıkmasıyla tarihsel bilgilerin güncellenebildiğinin
C) Tarih araştırmalarında sadece yazılı kaynakların güvenilir olduğunun
D) Arkeolojik buluntuların yazılı belgelere göre her zaman daha önemsiz olduğunun
E) Tarihçilerin geçmişteki olayları kendi kişisel görüşlerine göre tamamen değiştirebildiğinin
Tarihsel bilginin üretiminde dijital araçlardan biri olan Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), geçmişteki olayların coğrafi konumlarını, göç yollarını, savaş alanlarını ve ticaret rotalarını dijital haritalar üzerinde analiz etmeyi sağlar.
Buna göre, CBS teknolojisinin tarih araştırmalarında kullanılmasının tarihçiye sağladığı en önemli katkı aşağıdakilerden hangisidir?
B) Tarihsel olayların mekan-mekan ilişkisini ve coğrafi boyutunu görselleştirerek analiz etmeyi kolaylaştırması
C) Belgelerin sahte olup olmadığını fiziksel olarak test etmesi
D) Tarihsel şahsiyetlerin psikolojik durumlarını analiz etmesi
E) Sözlü tarih çalışmalarında ses kayıtlarını metne dönüştürmesi
Tarihsel bilginin üretiminde kullanılan kaynaklar; yazılı, sözlü, görsel-işitsel kaynaklar ve tarihi kalıntılar (arkeolojik buluntular) olmak üzere gruplandırılır.
Buna göre, aşağıda verilen kaynak ve ait olduğu grup eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
B) Kültepe tabletleri - Yazılı kaynak
C) İstiklal Marşı'nın orijinal el yazması - Yazılı kaynak
D) Dede Korkut Hikayeleri - Sözlü kaynak
E) Göbeklitepe dikilitaşları - Yazılı kaynak
Bir tarihçi, 14. yüzyılda yazılmış bir kronikte geçen "Sultan, ordusundaki askerlerin moralini yükseltmek için onlara telgrafla moral mesajı gönderdi." ifadesini okuduğunda bu bilginin kesinlikle yanlış olduğunu ve belgenin o döneme ait olamayacağını ya da sonradan tahrif edildiğini iddia etmiştir.
Tarihçinin bu çıkarımı yaparken kullandığı temel yöntem ve tespit ettiği hata aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
B) İç tenkit - Anakronizm (Tarihsel yanılgı)
C) Tasnif - Coğrafi hata
D) Tahlil - Filolojik yetersizlik
E) Terkip - Kronolojik tutarsızlık
Geleneksel tarih araştırmalarında bir tarihçi, ömrü boyunca ancak binlerle ifade edilebilecek sayıda belgeyi okuyup analiz edebilirken; günümüzde "Dijital Tarih" yöntemleri ve "Metin Madenciliği" (Text Mining) sayesinde milyonlarca dijitalleştirilmiş belge içindeki kelime sıklıkları, kavramsal değişimler ve anlamsal ilişkiler saniyeler içinde analiz edilebilmektedir.
Buna göre, dijital tarih yöntemlerinin geleneksel tarih araştırmalarına getirdiği en köklü değişim aşağıdakilerden hangisidir?
B) Tarihçinin öznel yorum yapma ihtiyacını tamamen ortadan kaldırarak mutlak nesnelliği sağlaması
C) Makro düzeydeki büyük verileri analiz ederek geleneksel yöntemlerle fark edilmesi imkansız olan geniş ölçekli eğilimleri ve örüntüleri ortaya çıkarması
D) Birinci elden kaynakların önemini azaltarak ikinci elden kaynakları daha güvenilir hale getirmesi
E) Tarih bilimini fen bilimlerinin bir alt dalı haline getirerek laboratuvar ortamına taşıması
Yapay zeka teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte tarihi şahsiyetlerin sesleri ve görüntüleri "Deepfake" teknolojisiyle gerçeğe çok yakın bir şekilde yeniden üretilebilmekte, dijital belgeler üzerinde kolayca tahrifat yapılabilmektedir. Bu durum, dijitalleşen dünyada tarihsel bilginin üretimi sürecini zorlaştırmaktadır.
Buna göre, dijital kaynaklarla çalışan modern bir tarihçinin, sahte dijital belgelerden kaçınmak ve bilginin doğruluğunu teyit etmek için aşağıdaki yöntemlerden hangisine en çok önem vermesi gerekir?
B) Dijital belgelerin kaynağını, dijital imzalarını (metadata) ve doğrulanmış resmi veri tabanlarını geleneksel "tenkit" süzgecinden geçirerek çoklu kaynak karşılaştırması yapmasına
C) Görsel ve işitsel kaynakları tamamen reddederek sadece yazılı kağıt belgelere yönelmesine
D) Yapay zeka tarafından üretilen her türlü veriyi doğrudan doğru kabul etmesine
E) Dijitalleşme öncesi yazılmış olan eski tarih kitaplarını hiçbir eleştiriye tabi tutmadan kaynak almasına
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-tarih-tarihsel-bilginin-uretimi-ve-tarihte-dijitallesme/testler