✅ 9. Sınıf Tarih: Tarihsel bilginin üretim süreci Test Çöz
✅ 9. Sınıf Tarih: Tarihsel bilginin üretim süreci Testi
Tarihsel bilginin üretim sürecinde doğrudan olayın yaşandığı döneme ait olan kaynaklara "birinci elden kaynaklar" denir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi birinci elden kaynaklar arasında gösterilemez?
B) Orhun Kitabeleri
C) Halil İnalcık'ın "Devlet-i Aliyye" adlı eseri
D) Hitit kil tabletleri
E) Fatih Sultan Mehmet'in tuğrasını taşıyan ferman
Tarihsel bilginin üretim sürecinde, araştırmacının izlemesi gereken metodolojik adımların ilk basamağı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Elde edilen verileri sınıflandırmak (Tasnif)B) Kaynak aramak ve bulmak (Tarama)
C) Bilgilerin doğruluğunu kontrol etmek (Tenkit)
D) Verileri bir araya getirerek sentezlemek (Terkip)
E) Kaynakların içeriğini çözümlemek (Tahlil)
Tarihsel bilginin üretim sürecinde, geçmiş dönemlere ait yazılı belgelerin okunması, yazı türlerinin çözümlenmesi ve incelenmesinde tarih bilimine yardımcı olan bilim dalı aşağıdakilerden hangidir?
A) ArkeolojiB) Paleografya
C) Nümizmatik
D) Heraldik
E) Antropoloji
Tarihçi geçmişteki bir olayı incelerken günümüzün değer yargılarından sıyrılarak, olayın meydana geldiği dönemin şartlarını, inançlarını ve sosyal yapısını göz önünde bulundurmalıdır.
Bu durum tarih araştırmalarında öncelikle aşağıdakilerden hangisini sağlamaya yöneliktir?
B) Objektif (nesnel) ve doğru bilgiye ulaşmayı
C) Sadece yazılı kaynakları kullanmayı
D) Olaylar arasında neden-sonuç ilişkisini tamamen ortadan kaldırmayı
E) Tarihe yardımcı bilim dallarına olan ihtiyacı azaltmayı
Tarihsel bilginin üretim sürecinde "Tenkit (Eleştiri)" aşaması kendi içinde iç tenkit ve dış tenkit olmak üzere ikiye ayrılır. Bir tarihi belgenin; yazarı, yazıldığı yer, zaman ve belgenin orijinalliği gibi dış unsurlarının incelenmesi "dış tenkit" kapsamında yer alırken, belgenin içindeki bilgilerin doğruluğu ve yazarın tarafsızlığı "iç tenkit" kapsamında değerlendirilir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir tarihçinin yapacağı "iç tenkit" faaliyetine örnek gösterilebilir?
B) Belgedeki yazı türünün o döneme ait olup olmadığının kontrol edilmesi
C) Belgede anlatılan olayların dönemin diğer kaynaklarındaki bilgilerle karşılaştırılarak tutarlılığının ölçülmesi
D) Belgenin üzerinde bulunan mühürlerin sahte olup olmadığının tespit edilmesi
E) Belgenin hangi kütüphane veya arşivde korunduğunun belirlenmesi
Tarihsel verilerin çokluğu ve karmaşıklığı, tarihçileri bu verileri sınıflandırmaya (tasnif) yöneltmiştir. Sınıflandırma; zamana, mekana ve konuya göre yapılır.
Buna göre, aşağıda verilen araştırma konularından hangisi "zamana göre sınıflandırmaya" doğrudan örnek gösterilebilir?
B) Osmanlı Devleti'nde Eğitim Sistemi
C) $19.$ Yüzyılda Avrupa Tarihi
D) Dinler Tarihi
E) Anadolu'da İlk Yerleşmeler
Tarih öncesi dönemlerin (yazının icadından önceki dönemler) araştırılmasında ve bu dönemlere ait tarihsel bilginin üretilmesinde bazı bilim dallarından yararlanılması mümkün değildir.
Buna göre, tarih öncesi bir yerleşim yerinde kazı yapan bir tarihçinin, buluntuları değerlendirirken aşağıdaki bilim dallarının hangisinden yararlanması beklenemez?
B) Antropoloji
C) Kimya
D) Epigrafi
E) Jeoloji
Tarihsel bilginin üretim sürecindeki "Tahlil (Çözümleme)" aşamasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Elde edilen kaynakların kütüphanelerde konularına göre raflara dizilmesidir.B) Toplanan kaynakların içindeki bilgilerin yeterli olup olmadığının ve amaca hizmet edip etmediğinin incelenmesidir.
C) Belgelerin sahtelik derecesinin ve yazarının güvenilirliğinin sorgulanmasıdır.
D) Elde edilen tüm bilgilerin bir araya getirilerek yeni ve bütünsel bir eser oluşturulmasıdır.
E) Geçmişe ait kalıntıların arkeolojik kazılarla gün yüzüne çıkarılması sürecidir.
Yakın zamana kadar Osmanlı Devleti'nde ilk paranın Orhan Bey döneminde basıldığı kabul ediliyordu. Ancak yapılan yeni araştırmalar ve arkeolojik kazılar sonucunda Osman Bey dönemine ait bir bakır para bulunmuş ve bu bilgi güncellenmiştir.
Bu durum, tarihsel bilginin üretim süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisini kanıtlar niteliktedir?
B) Yeni bilgi ve belgelerin ortaya çıkmasıyla mevcut tarihsel bilgilerin değişebileceğini veya güncellenebileceğini
C) Tarih araştırmalarında sadece arkeolojik buluntuların güvenilir olduğunu
D) Sözlü kaynakların yazılı kaynaklardan daha üstün olduğunu
E) Tarihçilerin her zaman taraflı davrandığını
Bir tarihçi, üzerinde hükümdarın adı, basım yılı ve basıldığı yer yazan gümüş bir sikkeyi (parayı) incelerken;
$I.$ Nümizmatik,
$II.$ Paleografya,
$III.$ Kronoloji
bilim dallarının hangilerinden doğrudan yararlanabilir?
B) Yalnız $II$
C) $I$ ve $II$
D) $II$ ve $III$
E) $I$, $II$ ve $III$
Doğa bilimlerinde (fizik, kimya vb.) laboratuvar ortamında deney ve gözlem yapılarak kesin kanunlara ulaşılabilirken, tarih biliminde deney ve gözlem yöntemi kullanılamaz.
Tarih biliminde deney ve gözlem yönteminin kullanılamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
B) Tarihi olayların geçmişte yaşanmış, bitmiş ve tekrarlanamaz nitelikte olması
C) Tarihçilerin objektif davranmakta zorlanması
D) Tarihi olayların coğrafi çevreyle ilişkili olması
E) Tarih biliminin diğer bilim dallarından yardım almaması
Bir tarihçi, Haçlı Seferleri sırasında Bizans İmparatorluğu ile Haçlılar arasında yaşanan ilişkileri araştırmak istemektedir. Bu amaçla hem Bizanslı kronik yazarı Anna Komnena'nın "Alexiad" adlı eserini hem de Haçlı ordusunda yer alan isimsiz bir askerin yazdığı "Gesta Francorum" (Frankların Amelleri) adlı günlüğü incelemektedir. Tarihçi, iki eserde aynı askeri kuşatma hakkında tamamen zıt iddiaların yer aldığını fark etmiştir.
Bu tarihçinin, karşılaştığı bu çelişkiyi çözerek objektif bir tarihsel bilgi üretebilmesi için metodolojik olarak aşağıdakilerden hangisini yapması en doğru adımdır?
B) İki kaynağın da taraflı olduğunu düşünerek bu konuyu araştırmaktan tamamen vazgeçmelidir.
C) Dönemin diğer tarafsız (örneğin İslam dünyasından veya Ermeni kaynaklarından) belgelerini de inceleyerek karşılaştırmalı bir tenkit (eleştiri) yapmalıdır.
D) Kendi kişisel görüşüne ve inancına en yakın olan kaynağı esas alarak sentez aşamasına geçmelidir.
E) İki kaynağın bilgilerini hiçbir eleştiri süzgecinden geçirmeden olduğu gibi birleştirip yeni bir metin yazmalıdır.
Bir araştırmacı, Malazgirt Savaşı ($1071$) hakkında yazdığı makalede, Sultan Alparslan'ın savaş öncesinde askerlerine hitaben yaptığı konuşmada "Vatanımızın her karış toprağını son teknoloji silahlarımızla savunacağız." dediğini iddia etmiş ve bu iddiasını $20.$ yüzyılda yazılmış bir romandan alıntılayarak temellendirmiştir.
Bu araştırmacının tarihsel bilginin üretim sürecinde yaptığı metodolojik hatalar arasında;
$I.$ Tarihsel anakronizme (zaman uyumsuzluğuna) düşmek,
$II.$ Birinci elden kaynak yerine edebi ve ikincil bir kaynağı doğrudan kanıt olarak kullanmak,
$III.$ Olayın geçtiği dönemin şartlarını ve teknolojisini göz ardı etmek
durumlarından hangileri gösterilebilir?
B) $I$ ve $II$
C) $I$ ve $III$
D) $II$ ve $III$
E) $I$, $II$ ve $III$
Tarih felsefecisi E. H. Carr'a göre, "Tarih, tarihçi ile olgular arasında kesintisiz bir karşılıklı etkileşim süreci, bugün ile geçmiş arasında bitmez bir diyalogdur." Tarihçi, geçmişe ait olguları seçerken ve onları sentez (terkip) aşamasında bir araya getirirken tamamen edilgen (pasif) değildir; kendi entelektüel birikimi, yaşadığı dönemin değerleri ve bakış açısı bu süreçte rol oynar.
Bu açıklamadan yola çıkılarak tarihsel bilginin üretim süreciyle ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?
B) Tarihçinin öznelliği, tarihsel bilginin üretiminde tamamen kaçınılmazdır ve bu durum tarihin bilimsel değerini tamamen yok eder.
C) Tarihsel bilginin inşası, geçmişin verileri ile tarihçinin aktif yorumlama ve seçme faaliyetinin senteziyle gerçekleşir.
D) Tarihçiler, geçmişe ait tüm verileri eksiksiz bir şekilde topladıkları için ürettikleri bilgiler mutlak ve değişmezdir.
E) Tarihsel bilginin üretiminde geçmişteki olgular önemsizdir; önemli olan sadece tarihçinin kendi dönemindeki siyasi ve sosyal ihtiyaçlarıdır.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-tarih-tarihsel-bilginin-uretim-sureci/testler