✅ 9. Sınıf Tarih: Tarihi konuların kanıtlanabilirliği Test Çöz
✅ 9. Sınıf Tarih: Tarihi konuların kanıtlanabilirliği Testi
Tarih bilimini fen bilimlerinden ayıran en önemli farklardan biri, tarihi olayların geçmişte yaşanmış, bitmiş ve tekrarlanamaz olmasıdır.
Bu durum tarih araştırmalarında aşağıdakilerden hangisinin kullanılmasını imkansız hale getirir?
B) Deney ve gözlem
C) Kronoloji
D) Coğrafi konum analizi
E) Arkeolojik kazı
Tarihi bir olayın gerçekleştiği döneme ait olan, o dönemin şartlarını doğrudan yansıtan her türlü bulgu ve belgeye "birinci elden kaynak" denir.
Buna göre aşağıdakilerden hangisi birinci elden kaynaklar arasında gösterilemez?
B) Orhun Kitabeleri
C) Cumhuriyet Dönemi'nde yazılmış bir tarih ders kitabı
D) Fatih Sultan Mehmet'in tuğrasını taşıyan bir ferman
E) İstiklal Savaşı'nda kullanılmış bir tüfek
Olayın geçtiği döneme yakın ya da o dönemin kaynaklarından faydalanılarak meydana getirilen eserlere "ikinci elden kaynak" denir.
Aşağıdakilerden hangisi ikinci elden kaynağa örnek olarak gösterilebilir?
B) Halil İnalcık'ın Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ adlı araştırma eseri
C) Hitit kral yıllıklarından (Anallar) biri
D) Çatalhöyük kazılarında bulunan obsidyen araçlar
E) Mustafa Kemal Atatürk'ün Nutuk adlı eseri
Tarih araştırmalarında ortaya konan bir iddianın veya bilginin doğruluğunun kanıtlanabilmesi için aşağıdakilerden hangisine kesinlikle ihtiyaç duyulur?
A) Kişisel yorumlaraB) Hayal gücüne
C) Tarihi belgelere ve kaynaklara
D) Edebi anlatım tarzına
E) Doğa bilimlerinin yöntemlerine
Tarih öncesi dönemlerin aydınlatılmasında yazılı belgeler kullanılamazken, tarihi dönemlerin araştırılmasında hem yazılı hem de yazısız kaynaklardan yararlanılır.
Buna göre, bir kazı alanında bulunan aşağıdaki buluntulardan hangisi o bölgenin kesin olarak "tarihi dönemlere" geçtiğinin kanıtıdır?
B) Pişmiş topraktan kaplar
C) Üzerinde çivi yazısı bulunan kil tabletler
D) Kemikten yapılmış süs eşyaları
E) Obsidyen ok uçları
Tarihçi, elde ettiği kaynakların güvenilirliğini belirlemek için onları eleştiri süzgecinden geçirir. Kaynağın yazarı, yazıldığı yer ve zaman gibi dış unsurların incelenmesine "dış tenkit", belgenin içindeki bilgilerin doğruluğunun ve tarafsızlığının incelenmesine ise "iç tenkit" denir.
Buna göre, bir tarihçinin incelediği belgenin kağıt yapısını, mürekkebini ve yazı dilini analiz etmesi aşağıdaki aşamalardan hangisinin kapsamına girer?
B) Tasnif
C) Terkip
D) Dış tenkit
E) Tahlil
Tarihi olayların kanıtlanabilirliği ve objektif bir şekilde açıklanabilmesi için tarihçinin araştırma yaparken dikkat etmesi gereken en önemli kural aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sadece kendi milletine ait kaynakları kullanmakB) Olayı günümüzün değer yargılarıyla değerlendirmek
C) Farklı ve birbiriyle çelişen kaynakları karşılaştırarak değerlendirmek
D) Olayın üzerinden çok uzun zaman geçmesini beklemeden hemen yazmak
E) Sadece sözlü kaynaklara dayanarak çıkarım yapmak
Tarih araştırmalarında elde edilen yeni belge ve bulgular, mevcut tarihi bilgileri değiştirebilir veya daha anlaşılır kılabilir. Tarih bilimi durağan değildir, yeni kanıtlarla sürekli güncellenir.
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi bu duruma doğrudan örnek olarak gösterilebilir?
B) Kadeş Antlaşması'nın metninin okunmasıyla Hitit-Mısır savaşlarının sona ermesi
C) İstanbul'un fethiyle Orta Çağ'ın sona erip Yeni Çağ'ın başlaması
D) Orhun Abideleri'nin okunmasıyla Türk adının ilk kez devlet adı olarak kullanıldığının öğrenilmesi
E) Malazgirt Savaşı ile Anadolu'nun kapılarının Türklere açılması
Tarihi kaynaklar; yazılı, yazısız, sözlü, sesli ve görüntülü kaynaklar olmak üzere sınıflandırılır.
Buna göre, aşağıda verilen kaynak ve tür eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
B) Dede Korkut Hikayeleri - Sözlü kaynak
C) Osmanlı Devleti'ne ait tapu tahrir defterleri - Yazılı kaynak
D) İstiklal Caddesi'ndeki tarihi binalar - Yazısız kaynak
E) Atatürk'ün 10. Yıl Nutku ses kaydı - Yazılı kaynak
Tarihçi, tarihi olayları kanıtlarken diğer bilim dallarından yardım alır. Örneğin, eski paraları inceleyen bilim dalı ile kitabeleri inceleyen bilim dalı tarihçiye önemli kanıtlar sunar.
Buna göre, bir tarihçinin Hun İmparatorluğu dönemine ait bir kurgan (mezar) kazısında bulduğu madeni paralar ve mezar taşlarındaki yazıları çözmek için sırasıyla hangi yardımcı bilim dallarından yararlanması gerekir?
B) Nümizmatik - Epigrafi
C) Arkeoloji - Kronoloji
D) Antropoloji - Filoloji
E) Epigrafi - Nümizmatik
Tarihi olayların kanıtlanabilirliği ve doğru analiz edilmesi sürecinde yapılan en büyük hatalardan biri "anakronizm" yani tarihsel yanılgıdır. Anakronizm, bir olayı, kavramı veya nesneyi ait olmadığı bir zaman dilimiyle ilişkilendirmektir.
Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir tarih araştırmasında anakronizme düşüldüğünün kanıtıdır?
B) Hitit krallarının tanrılara hesap vermek amacıyla anal adı verilen yıllıklar yazması
C) Malazgirt Savaşı'nda Selçuklu askerlerinin barutlu tüfekler kullandığının iddia edilmesi
D) Göktürklerin Çinlilerle yaptıkları mücadelelerin Orhun Kitabeleri'nde anlatılması
E) Mısır ve Hitit devletleri arasında tarihin ilk yazılı antlaşmasının imzalanması
Bir tarih araştırmacısı, Osmanlı Devleti'nin kuruluş dönemine ait yeni bir iddiayı kanıtlamak amacıyla şu adımları izlemiştir:
I. Döneme ait arşiv belgelerini, kronikleri ve arkeolojik bulguları bir araya getirmiştir.
II. Elde ettiği belgeleri konularına ve kronolojilerine göre sınıflandırmıştır.
III. Belgelerin içeriğindeki bilgilerin birbiriyle tutarlı olup olmadığını kontrol etmeden ve doğruluğunu sorgulamadan doğrudan sentez (terkip) aşamasına geçerek eserini yazmıştır.
Bu araştırmacının izlediği yöntemle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
B) Belgeleri sınıflandırdığı için tahlil ve tenkit aşamalarına ihtiyaç duymamıştır.
C) Tenkit (eleştiri) ve tahlil (çözümleme) aşamalarını atladığı için ulaştığı sonuçların kanıtlanabilirliği ve güvenirliği zayıftır.
D) Sadece birinci elden kaynakları kullandığı için eleştiri yapmasına gerek kalmamıştır.
E) Sentez aşamasını erken tamamlayarak nesnel ve kesin bilgilere daha hızlı ulaşmıştır.
"Bizans tarihçisi Prokopius, İmparator I. Justinianus dönemini anlattığı 'Bizans'ın Gizli Tarihi' adlı eserinde imparatoru acımasız, adaletsiz ve saray entrikalarına boyun eğen biri olarak tasvir ederken; aynı yazarın resmi görevle yazdığı 'Yapılar' adlı eserinde ise Justinianus'u dindar, adil ve büyük bir imar faaliyetçisi olarak övmektedir."
Prokopius'un aynı dönem ve aynı kişi hakkında yazdığı bu iki farklı eser göz önüne alındığında, bu tarihi konunun kanıtlanabilirliğini sağlamak isteyen bir tarihçinin öncelikle aşağıdakilerden hangisini yapması gerekir?
B) 'Bizans'ın Gizli Tarihi' adlı eseri, yazarın gerçek ve samimi düşüncelerini yansıttığı için tek kaynak olarak kullanmalıdır.
C) Her iki eseri de yanlı ve çelişkili kabul ederek tamamen araştırmasının dışına çıkarmalıdır.
D) Yazarın bu eserleri hangi amaçla, hangi koşullarda yazdığını analiz etmeli ve dönemin diğer bağımsız kaynaklarıyla karşılaştırmalıdır.
E) İmparator I. Justinianus'un kişisel günlüğünü bularak sadece onun yazdıklarına göre karar vermelidir.
Bir antik kentte yapılan kazılarda, Milattan Önce (MÖ) 1200'lü yıllara ait yoğun bir yangın ve tahribat tabakası tespit edilmiştir. Ancak aynı döneme ait komşu bir devletin kraliyet yazışmalarında, bu kentin barışçıl bir şekilde teslim alındığı ve hiçbir zarar görmediği iddia edilmektedir.
Bu çelişkili durum karşısında tarihi gerçekliğin kanıtlanabilmesi için tarihçinin sergilemesi gereken en bilimsel yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?
B) Arkeolojik bulguların somutluğunu esas alarak yazılı belgeyi tamamen sahte ve değersiz ilan etmek.
C) Yangın tabakasının doğal bir afet sonucu oluşmuş olabileceğini ve yazılı belgenin de siyasi propaganda amacıyla abartılmış olabileceğini dikkate alarak her iki kanıtı çok yönlü analiz etmek.
D) Çelişkiyi çözmek imkansız olduğu için bu döneme ait araştırma yapmaktan vazgeçmek.
E) Sadece kentin yerli halkının sözlü geleneklerinde günümüze ulaşan efsaneleri esas alarak karar vermek.
Cevap Anahtarı ve Detaylı Çözümler İçin QR Kodu Okutun
https://www.eokultv.com/atolye/9-sinif-tarih-tarihi-konularin-kanitlanabilirligi/testler